Komitat Fejér (historyczny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fejér
Fejér vármegye
komitat
Herb
Herb
Państwo  Węgry
Siedziba Székesfehérvár
Data likwidacji 1950
Powierzchnia 4129 (1914)
3989 (1948) km²
Populacja 
• liczba ludności

209 440 (1880)
248 562 (1910)[1]
296 013 (1941)
Plan
Plan
Położenie na mapie Królestwa Węgier
Położenie na mapie
Portal Portal Węgry

Komitat Fejér, (niem.: Weißenburg, łac.: Albensis), jednostka administracyjna w środkowej części byłego Królestwa Węgier istniejąca od XI wieku. Dzisiaj, w nieznacznie zmienionych granicach, jest częścią Węgier pod nazwą Komitat Fejér.

Warunki geograficzne[edytuj | edytuj kod]

W północnej części komitatu rozpościerają się góry Wertesz i związana z nimi pagórkowata okolica, a na południu równina Mezőföld. Główne rzeki to Dunaj, Séd i Sárvíz.

Od północy graniczył z komitatem Komárom, na wschodzie z Pest-Pilis-Solt-Kiskun, od południa z komitatem Tolna, a na zachodzie z Veszprém.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fejér był jednym z najstarszych komitatów w Królestwie Węgierskim utworzonym na początku XI wieku. Leżący w międzyrzeczu Dunaju i Cisy region Solt, należący do komitatu Fejér, w XVII wieku został przyłączony do komitatu Pest-Pilis-Solt-Kiskun. Po tym fakcie jego granice prawie się nie zmieniały. Po II wojnie światowej w czasie reformy komitatów w 1945 roku Érd wraz z okolicą przyłączono do komitatu Pest-Pilis-Solt-Kiskun, a z kolei w czasie reformy w 1950 roku, leżący dotychczas w komitacie Veszprém Enying wraz z okolicą, przyłączono do komitatu Fejér.

Mapa administracyjna komitatu Fejér z 1910 roku

Ludność[edytuj | edytuj kod]

W 1891 komitat liczył 222.445 mieszkańców, z czego:

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Powiaty[edytuj | edytuj kod]

Podział komitatu na powiaty zmieniał się wielokrotnie podczas jego istnienia. Tu przedstawiono je tylko schematycznie.

XVIII–XIX wiek

W XVIII i pierwszej połowie XIX wieku komitat był podzielony na trzy powiaty, z których każdy rozciągał się wzdłuż linii północ–południe. Idąc z zachodu na wschód ich nazwy były następujące:

  1. powiat Sármellék
  2. powiat Csákvár
  3. powiat Bicske
połowa XIX wieku

W połowie XIX wieku teren komitatu uległ większemu rozdrobnieniu i został podzielony na sześć powiatów:

  1. powiat Bodajki alsó
  2. powiat Bodajki felső
  3. powiat Csákvár
  4. powiat Sárkeresztur
  5. powiat Rácz-almás
  6. powiat Vaál
od lat 80-tych XIX wieku

Po roku 1886 podział na powiaty i ich stolice uległy stabilizacji do 1950 roku (stolice w nawiasach):

  1. Powiat Adony (Adony)
  2. Powiat Mór (Mór)
  3. Powiat Sárbogárd (Sárbogárd)
  4. Powiat Székesfehérvár (Székesfehérvár)
  5. Powiat Vál (Vál), od 1948 roku powiat Bicske (Bicske)

Miasto[edytuj | edytuj kod]

Na terenie komitatu Fejér było tylko jedno miasto, Székesfehérvár, który był jego stolicą, którego przywileje sięgały do okresu średniowiecza. Początkowo był wolnym miastem królewskim, a od 1876 roku tzw. miastem na prawie municypalnym (törvényhatósági jogú város), a więc w rzeczywistości nie należącym do komitatu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. KlimoTheca :: Könyvtár. Kt.lib.pte.hu. [dostęp 2012-06-25].