Konstantin von Kaufman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Konstantin von Kaufman
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 19 lutego/3 marca 1818
Dęblin
Data i miejsce śmierci 4/16 maja 1882
Taszkent
Generał-gubernator wileński
Okres od 1865
do 1866
Poprzednik Michaił Murawjow Wileński

Konstantin von Kaufman[1] (ur. 19 lutego/3 marca 1818 w Dęblinie, zm. 4/16 maja 1882 w Taszkencie) – rosyjski generał i działacz państwowy, dowodzący wojskami rosyjskimi podczas podboju emiratu Buchary i chanatu Chiwy, pierwszy generał-gubernator Turkiestanu (1867-1882).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Służbę wojskową w armii rosyjskiej rozpoczął w 1839. Walczył w wojnie kaukaskiej, od 1843 w Oddzielnym Korpusie Kaukaskim. Dowodził budową umocnień w dolinie Samuru. Podczas wojny krymskiej był p.o. szefa sztabu polowego Armii Kaukaskiej. Brał udział w oblężeniu Karsu i uzgodnił z brytyjskim gen. Williamem Fenwickiem Williamsem(ang.) warunki kapitulacji miasta[2].

W 1861 został dyrektorem kancelarii ministerstwa wojny, wspólnie z Dmitrijem Milutinem wdrażał reformę rosyjskiej armii. Od 1864 posiadał stopień generała-adiutanta. W 1865 został generał-gubernatorem wileńskim, kowieńskim i grodzieńskim, dowódcą wileńskiego okręgu wojskowego i naczelnikiem guberni witebskiej i mohylewskiej[2]. Zdemaskował urzędnika Ministerstwa Finansów Jozafata Ohryzkę jako komisarza powstania styczniowego na Petersburg[3]. W 1865 doprowadził do wydania przez ministra spraw wewnętrznych Piotra Wałujewa specjalnego okólnika zabraniającego druku w języku litewskim oraz języku żmudzkim przy użyciu alfabetu łacińskiego[4].

W czerwcu 1867 powierzono mu stanowisko generał-gubernatora Turkiestanu i dowódcy turkiestańskiego okręgu wojskowego[2]. Skierowanie go do Turkiestanu mogło być dowodem carskiej niełaski (nie jest jednak jasne, z jakiego powodu) lub wynikiem intrygi[3]. Dowodził wojskami rosyjskimi podczas podboju Azji Środkowej[2]. Jeszcze w tym samym roku odniósł zwycięstwo nad emirem Buchary Muzaffarem(ros.) i zajął Samarkandę[5]. Rezultatem podboju było zawarcie w 1868 traktatu, w którym Buchara zrzekała się na rzecz Rosji Samarkandy, Katta Kurganu oraz okręgu zerawszańskiego, jak również zobowiązywała się wpłacić 500 tys. rubli kontrybucji i zagwarantować rosyjskim kupcom prawo swobodnego handlu w emiracie. Niepodległość emiratu faktycznie pozostawała iluzoryczna[6]. W 1873 wojska pod dowództwem von Kaufmana zajęły również Chanat Chiwy[7]. Rok po tym wydarzeniu von Kaufman otrzymał awans na stopień generała-inżyniera[2].

Jako gubernator Turkiestanu posiadał faktycznie nieograniczoną władzę w podbitej Azji Środkowej, odpowiadając jedynie przed carem za swoją politykę[3]. Nie był przy tym w żaden sposób przygotowany merytorycznie do zarządzania tym obszarem, nie znał jego specyfiki i polegał na radach lepiej zorientowanych w tych zagadnieniach generałów. Wobec ludności muzułmańskiej podbitych obszarów von Kaufman stosował politykę „ignorowania islamu” – władze rosyjskie nie ingerowały w sprawy religii, starały się jedynie pozyskać lojalność najbardziej wpływowych przywódców muzułmańskich. Spodziewano się, że ci z kolei skłonią ludność do akceptacji władzy carskiej, jednak założenie to nie przynosiło spodziewanych efektów[8]. Kaufman nie popierał idei prowadzenia wśród ludności Azji Środkowej misji prawosławnej, a gdy car w 1871 zgodził się na erygowanie eparchii taszkenckiej i turkiestańskiej, gubernator wymusił umieszczenie rezydencji biskupiej nie w Taszkencie, a w Wiernym[9]. Zlikwidował w Azji Środkowej niewolnictwo, otworzył w Turkiestanie 60 szkół, w tym dwa gimnazja męskie i dwa żeńskie, oraz bibliotekę publiczną[2]. W odróżnieniu od większości oficerów służących w jego administracji wojskowej nie brał łapówek[10]. Nie dokończył natomiast planowanej akcji kolonizacyjnej, ograniczając się do założenia pod Taszkentem jednej osady[3]. W 1881 został sparaliżowany[11]. Rok później zmarł i został zgodnie ze swoim życzeniem pochowany w Taszkencie[12].

Żonaty z Julią Kaufman[3]. Jego dziadkiem ze strony matki był Robert Watson-Priestfield-Aithernay.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. J. Rohoziński, Bawełna..., s. 779.
  2. a b c d e f Константин Петрович фон Кауфман.
  3. a b c d e J. Rohoziński, Bawełna.., s. 392–394.
  4. J. Ochmański, Historia Litwy, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1982, s. 228–229.
  5. J. Rohoziński, Bawełna..., s. 99–100.
  6. J. Rohoziński, Bawełna..., s. 102–104.
  7. J. Rohoziński, Bawełna..., s. 109.
  8. J. Rohoziński, Bawełna..., s. 259–260.
  9. J. Rohoziński, Bawełna..., s. 300.
  10. J. Rohoziński, Bawełna..., s. 379.
  11. J. Rohoziński, Bawełna..., s. 509.
  12. J. Rohoziński, Bawełna..., s. 391.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Rohoziński, Bawełna, samowary i Sartowie. Muzułmańskie okrainy carskiej Rosji 1795-1916, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2014.