Królestwo Indo-Greckie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Królestwo Indo-Greckie ok. 100 p.n.e.

Królestwo Indo-Greckie – państwo hellenistyczne istniejące na terenie dzisiejszego południowo-wschodniego Afganistanu, północnego Pakistanu i północno-zachodnich Indii w latach ok. 180 p.n.e. do ok. 10 n.e.

Początki królestwa indo-greckiego wiążą się z ekspansją greko-baktryjskiego króla Demetriusza I (ok. 200 p.n.e. – ok. 190 p.n.e.) w kierunku Indii. Ok. 190 p.n.e., wykorzystując upadek Maurjów, zajął on Paropamisos i Arachozję. Ekspansję na południe kontynuowali jego następcy, Agatokles (ok. 190 – ok. 180 p.n.e.) i Pantaleon (ok. 190 – ok. 185 p.n.e.), którzy opanowali Gandharę i zachodni Pendżab. To oni jako pierwsi zaczęli emitować monety nawiązujące do standardów indyjskich, zawierające obok napisów greckich legendę w piśmie brahmi. Pojawiające się na monetach późniejszych władców greko-baktryjskich motywy sugerujące rywalizację różnych rodów oraz niezbyt odległa w czasie wojna domowa, o której wzmiankuje Justynus, wskazują na rozpad królestwa greko-baktryjskiego i powstanie przynajmniej dwóch niezależnych organizmów, jednego z ośrodkiem w Baktrii, drugiego zaś, nazwanego przez późniejszych historyków królestwem indo-greckim, w Gandharze i Pendżabie.

Dalszą ekspansję w Indiach podjęli działający już niezależnie od Baktrii Apollodotos I (ok. 180 – ok. 160 p.n.e.) i Menander I (ok. 155 – ok. 130 p.n.e.). Ten ostatni był najpotężniejszym z królów indo-greckich. Jego panowanie rozciągało się od Kabulu na zachodzie po Czandigarh na wschodniej granicy Pendżabu oraz od Doliny Swat na północy po Kandahar na południu. W swoich wyprawach dotarł prawdopodobnie aż do Pataliputry (dzis. Patna). Imię Menandra zachowało się w tradycji buddyjskiej – w traktacie Milindapanha występuje on jako nawrócony na buddyzm król Milinda. Po śmierci Menandra królestwo rozpadło się, na co wskazuje już sama ilość znanych nam jedynie z monet i niewielkiej liczby inskrypcji imion greckich władców w Indiach (blisko 30). Możliwe jest, że w pewnych okresach istniały aż trzy królestwa indo-greckie. Ok. 130 p.n.e. królestwo greko-baktryjskie upadło pod naporem Saków i Yuezhi. Ci ostatni ok. 70 p.n.e. zajęli także Paropamisos i Gandharę, pozbawiając władzy króla Hermaiosa (ok. 90 – ok. 70 p.n.e.). Ostatecznie królestwo podbili jednak wywodzący się od Saków Indo-Scytowie. Ok. roku 85 p.n.e. indo-scytyjski król Maues (ok. 85 – ok. 60 p.n.e.) zajął Taksilę, jednak Grekom pod przywództwem Apollodotosa II (ok. 80 – ok. 65 p.n.e.) udało się odzyskać ich terytoria w Pendżabie. Z zachodniej części tego regionu, tym razem na zawsze, ok. 55 p.n.e. wyparł ich następca Mauesa, Azes I (57 p.n.e. – ok. 35 p.n.e.). Ostatnim królem indo-greckim był Straton II (ok. 25 p.n.e. – ok. 10 n.e.), panujący we wschodnim Pendżabie, który został podbity przez indo-scytyjskiego satrapę Mathury Rajuvulę (ok. 10 n.e.).

Królestwo indo-greckie początkowo było typowym państwem hellenistycznym, jednak stopniowo jego władcy ulegali indianizacji. Grecy przyjmowali buddyzm i hinduizm, a jedynym dostępnym dla nas świadectwem ich odrębności są monety, z typowo greckimi portretami władców i greckimi obok indyjskich napisami, a także przedstawieniami bogów olimpijskich, którym prawdopodobnie później nie towarzyszył jednak żywy kult. Wpływ Greków na kulturę Indii objawił się przede wszystkim w tzw. sztuce Gandhary, stanowiącej syntezę oddziaływań hellenistycznych i indyjskich.

Królowie indo-greccy[edytuj | edytuj kod]

Chronologia panowania władców indo-greckich i podległe im terytoria[1]

KRÓLOWIE INDO-GRECCY
Terytorium/
Lata
Paropamisada
Arachozja Gandhara Zachodni Pendżab Wschodni Pendżab
200–190 p.n.e. Demetriusz IDemetriusCoin.jpg
190–180 p.n.e. AgatoklesCoin of the Bactrian king Agathokles.jpg PantaleonCoin of Greco-Baktrian Kingdom king Pantaleon.jpg
185–170 p.n.e. Antymachos IAntimachusMedaille.jpg
180–160 p.n.e. Apollodotos ICoin of Indo-Greek king Apollodotos I.jpg
175–170 p.n.e. Demetriusz IIDemetriosii.jpg
160–155 p.n.e. Antymachos IICoin of Antimachus II.jpg
170–145 p.n.e. Eukratydes ITetradrachm Eukratides.jpg
155–130 p.n.e. Menander IMenander Alexandria-Kapisa.jpg
130–120 p.n.e. Zoilos ICoin of Zoilos I.jpg AgatoklejaCoin of Agathokleia.jpg
120–110 p.n.e. LyzjaszLysias.jpg Straton ICoin of Strato I.jpg
110–100 p.n.e. AntialkidasAntialcidas.JPG Heliokles IIHelioclesii.jpg
100 p.n.e. PolyksenosPolyxenos.jpg Demetriusz III
100–95 p.n.e. FiloksenosPhiloxenos.jpg
95–90 p.n.e. DiomedesDiomedes2.jpg AmyntasCoin of Amyntas Nicator.jpg EpandrosEpander.jpg
90 p.n.e. TeofilosTheophilos.jpg PeukolaosPeukolaos coin.jpg Trazon
90–85 p.n.e. NikiaszNikias.jpg Menander IIMenanderDikaiou.jpg ArtemidorosCoin of Artimedoros.jpg
90–70 p.n.e. HermaiosHermaeusCoin.jpg ArchebiosCoin of Archebios.jpg
Maues (Indo-Scyta)
75–70 p.n.e. TelefosTelephos.jpg Apollodotos IICoin of Appollodotos II.jpg
65–55 p.n.e. HippostratosHippostratos.jpg DionizosDyonisos coin.jpg
55–35 p.n.e. Azes I (Indo-Scyta) Zoilos IIZoilosIICoin.JPG
35–25 p.n.e. Apollofanes
25 p.n.e. – 10 n.e. Straton IIStratoii.jpg
Rajuvula (Indo-Scyta)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Za: Stanisław Kalita, Grecy w Baktrii i Indiach, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagiellonica”, Kraków 2009, na podstawie chronologii Osmunda Bopearachchiego Monnaies gréco-bactriennes et indo-grecques. Catalogue raisonné, Paris 1991.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Osmund Bopearachchi: INDO-GREEK DYNASTY (ang.). Encyclopaedia Iranica. [dostęp 21 czerwca 2010].
  • Stanisław Kalita: Grecy w Baktrii i Indiach. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagiellonica”, 2009. ISBN 978-83-88737-92-3.