Krasne (województwo mazowieckie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Krasne
wieś
Ilustracja
Późnorenesansowy kościół z XVI w. w Krasnem
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Powiat

przasnyski

Gmina

Krasne

Liczba ludności (2011)

940[2][3]

Strefa numeracyjna

23

Kod pocztowy

06-408[4]

Tablice rejestracyjne

WPZ

SIMC

0117268[5]

Położenie na mapie gminy Krasne
Mapa konturowa gminy Krasne, po prawej znajduje się punkt z opisem „Krasne”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Krasne”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Krasne”
Położenie na mapie powiatu przasnyskiego
Mapa konturowa powiatu przasnyskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Krasne”
Ziemia52°55′17″N 20°58′09″E/52,921389 20,969167[1]
Strona internetowa

Krasnewieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, w gminie Krasne[5][6].

Wieś jest siedzibą gminy Krasne.

Za II RP siedziba wiejskiej gminy Zalesie. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Krasne. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Tutaj urodził się Franciszek Krasiński, biskup krakowski, podkanclerzy koronny, sekretarz królewski.

Krasne posiada też najdłuższą aleję grabową w Polsce, cmentarz rzymskokatolicki, niemiecki (najstarszy nagrobek pochodzi z roku 1848).

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rolne Krasne do 1987 roku. Następnie jako Stadnina Koni Krasne[7], w 1994 jako Stadnina Koni Skarbu Państwa Krasne[8], a później do chwili obecnej jako Stadnina Koni Krasne Sp. z o.o..

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś pierwszy raz wzmiankowana w II poł. XIV w. W późniejszych latach była ośrodkiem wielkiej własności ziemskiej Krasińskich, w latach 1905-1906 miały miejsce strajki robotników folwarcznych. W majątku pracował Mateusz Nowotko, ojciec Marcelego Nowotki, który spędził tam dzieciństwo, a w 1906 ukończył szkołę powszechną. W czasie II wojny światowej Krasne stanowiło rezydencję gauleitera Prus Wschodnich Ericha Kocha[9].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela z lat 1568-1570 z funduszy biskupa krakowskiego, podkanclerzego koronnego Franciszka Krasińskiego (1525–1577)[10]. W 1575 r. biskup płocki Piotr Myszkowski konsekrował kościół. Pierwotnie do korpusu jednonawowej świątyni były dobudowane dwie ustawione naprzeciw siebie kaplice: po prawej św. Wawrzyńca - uposażona przez podkomorzego różańskiego Mikołaja Krasińskiego (zm.1601), z lewej zaś św. Andrzeja, fundacji Andrzeja Krasińskiego (zm. 1588), cześnika i sędziego ziemskiego ciechanowskiego. Nawy boczne kościoła wzniesione zostały w latach ok. 1739–1746 z inicjatywy Błażeja Jana Krasińskiego[10]. Kolejna przebudowa w latach 1877-1883. We wnętrzu zachowało się:
  • renesansowe epitafium z XVI wieku małżonków Jana Krasińskiego (zm. 1545) i Katarzyny Mrokowskiej;
  • renesansowy nagrobek małżonków Andrzeja Krasińskiego i Katarzyny Czernickiej z XVI wieku, proj. Santi Gucci. Nagrobek ufundował ich syna, Jan Andrzeja Krasiński (1550–1612), archidiakon i kantor krakowski, kanonik gnieźnieński, pisarz, a także historyka

Pałac w Krasnem[edytuj | edytuj kod]

W Krasnem na miejscu siedziby Krasińskich z XVII wieku w latach 1860-1863 z inicjatywy Ludwika Krasińskiego zbudowano niewielki pałac wg projektu Zygmunta Rospendowskiego wybudowanego pod nadzorem Adolfa Schimmelpfenniga. Pałac został rozebrany przez Niemców w latach 1939-1940, a w jego miejscu zbudowano willę dla Ericha Kocha, którą wysadzono w 1945 roku. Z założenia zachowały się:

  • Spichlerz z 1 połowy XIX wieku
  • Wieża przybramna, zbudowana w 3 ćw. XIX w. wg projektu Wincentego Rakiewicza. Neogotycka
  • Park z lat 1902-1907 ukształtowany wg projektu Waleriana Kronenberga o powierzchni około 20 ha[11]
  • Ujeżdżalnia
  • Stajania z 2 połowy XIX wieku
  • Stajnia z lat 20. XX wieku
  • Budynek dla służby dworskiej z 2 połowy XIX wieku

Powiązani z Krasnem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 61369
  2. Wieś Krasne w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2020-01-15] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  4. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 614 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  5. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  6. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  7. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie celów, zasad i trybu udzielania oraz wysokości stawek dotacji dla rolnictwa w 1990... [online], isap.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-24] [zarchiwizowane z adresu 2012-01-19] (pol.).
  8. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 24 czerwca 1994 r. w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz szczegółowych zasad i trybu ich udz... [online], isap.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-24] [zarchiwizowane z adresu 2012-01-18] (pol.).
  9. Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński "Mazowsze, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 141
  10. a b https://wuw.pl/data/include/cms//Rzezba_nagrobna_na_Mazowszu_Hajduk_Olga_2021.pdf
  11. Zabytek.pl [online], zabytek.pl [dostęp 2023-08-04] (pol.).
  12. Freski Sebastiana Ecksteina w kościele w Krasnem. krasne.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-20)].. [dostęp 2016-12-08].
  13. Andrzej Betlej: Zapomniane freski w klasztorze Bernardynów we Lwowie. [W:] Sztuka kresów wschodnich: materiały sesji naukowej. T. VII. Kraków, 2012, s. 56.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]