Kwilina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kwilina
Kapliczka św. Jana Nepomucena
Kapliczka św. Jana Nepomucena
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat włoszczowski
Gmina Radków
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 29-135[1]
Tablice rejestracyjne TLW
SIMC 0144160
Położenie na mapie gminy Radków
Mapa lokalizacyjna gminy Radków
Kwilina
Kwilina
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kwilina
Kwilina
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Kwilina
Kwilina
Położenie na mapie powiatu włoszczowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu włoszczowskiego
Kwilina
Kwilina
Ziemia50°41′17″N 20°01′06″E/50,688056 20,018333

Kwilinawieś sołecka[2] w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Radków[3][4] nad rzeką Kwilinką.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Przez wieś przechodzi szlak rowerowy niebieski niebieska ścieżka rowerowa do Radkowa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rodowa wieś Kwilińskich herbu Lis, których wybitnym przedstawicielem był Mściwoj z Kwiliny w latach 1336-85 dziedzic wsi, a także latach 1368-85 Giebołtowa, w roku 1352 Książa Małego, Siedliszowic 1304-66 i Różnicy 1384-5, syn Mściwoja z Krzelowa wojewody sandomierskiego a latach 1331-40, łowczego krakowskiego, w latach 1347-63, podkomorzego krakowskiego a następnie w latach 1363-82, 1384 starosty bydgoskiego 1362-8, żonaty z Heleną (opis biograficzny B. Wyrozumska, Mściwoj z Kwiliny, PSB 22, s. 233-4)[5]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1239 r.

W roku 1239 Bolesław V Wstydliwy książę sandomierski z matką (Grzymislawą) poświadczają, że arcybiskup gnieźnieński Pełka dał swemu bratu stryjecznemu Piotrowi i jego synowi Mironowi wieś „Quilina” w zamian za ich wieś Kępino (w województwie sandomierskim), którą obecnie Pełka nadał klasztorowi cystersów w Sulejowie (w województwie sieradzkim)[5].

Rycerski a później szlachecki ród Lisów posiadał Kwilinę przez długi czas.

W następnych latach dziedzicami Kwiliny byli między innymi: Jan z Kwiliny, Mikołaj z Kwiliny, Klemens z Kwiliny oraz Stanisław Kwiliński, syn Klemensa, który w 1520 roku sprzedał miejscowość Rzeszowskim.

Rzeszowscy zaprowadzili tu kalwinizm, który utrzymał się do końca XVII w. W posiadanie Kwiliny weszli także Rejowie, Ważyńscy, Michałowscy. Ci ostatni uczynili ośrodkiem swoich dóbr Słupię w powiecie jędrzejowskim. Po śmierci Józefa Michałowskiego miejscowość otrzymał jego syn, Feliks, który w roku 1764 odstąpił ją i inne majątki bratu Antoniemu, dziedzicowi wspomnianej Słupi[5].

Po bezpotomnej śmierci brata w 1802 r. dobra odziedziczyła jego żona, Józefa, która w roku 1808 sprzedała je kuzynom Romanowi i Mariannie Michałowskim.
W 1827 r. Kwilina miała tylko 9 domów i 93 mieszkańców[6].

W latach 80. XIX wieku Kwilina liczyła już 28 domów i 279 mieszkańców[6].

Według spisu powszechnego z roku 1921 miejscowość Kwilina posiadała 43 domów i 268 mieszkańców[7]

Ostatnimi właścicielami dworu w Kwilinie była rodzina Morstinów. W czasie II wojny światowej córki Jerzego i Cecyli z Morstinów (II voto Borkowskiej), Helena i Krystyna, działały w konspiracji[potrzebny przypis].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • dwór z końca XVIII wieku; przebudowany na przełomie XIX i XX wieku; po II wojnie światowej do 1989 r. pełnił funkcję szkoły podstawowej obecnie dwór jest własnością fundacji im. Marii Czackiej
  • park z ok. XVII wieku, przekomponowany w II połowie XIX wieku
  • kapliczka z XVII-wieczną figurą św. Jana Nepomucena

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzi od słowa kwilić, które w średniowieczu oznaczało lament, płacz żałosny albo głos lub szczerbiot ptasi. Nie wykluczone, że najpierw nazwano tak rzekę Kwilinkę, której nazwę przeniesiono w późniejszym czasie na miejscowość.

Obszar[edytuj | edytuj kod]

Obszar wsi wynosi 477 ha, w tym:

  • grunty orne: 111 ha
  • użytki zielone: 21 ha
  • lasy: 305 ha
  • pozostałe: 40 ha

Poczet Dziedziców Kwiliny[edytuj | edytuj kod]

  • ród Kwilińskich
    • Mszczuj z Kwiliny
    • Klemens z Kwiliny
    • Jan z Kwiliny
    • Mikołaj z Kwiliny
    • Klemens z Kwiliny
    • Stanisław z Kwiliny
  • ród Rzeszowskich
    • Andrzej Rzeszowski
    • Stanisław Rzeszowski
    • Hieronim Rzeszowski
  • ród Rejów
    • Martini Rej
  • ród Ważyńskich
    • Krzysztof Ważyński
    • Stanisław Ważyński
  • ród Michałowskich
    • Józef Michałowski
    • Feliks Michałowski
    • Antoni Michałowski
    • Józefina Michałowska
    • Roman i Marianna Michałowscy
  • ród Morstinów
    • Janusz Morstin i Cecylia Morstin z Morstinów (II voto Janowa Borkowska)
    • Helena i Krystyna Morstin (siostry)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 20.04.2015].
  2. Jednostki pomocnicze gminy Radków. Urząd Gminy Radków. [dostęp 2015-04-27].
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 23.04.2015].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 23.04.2015]. 
  5. a b c SHGZP ↓, s. 412.
  6. a b Kwilina w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa 1884.
  7. Spis 1921. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Województwo kieleckie, Warszawa 1924.. . [dostęp 2015-04-28]. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]