Kwilina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kwilina
Kapliczka św. Jana Nepomucena
Kapliczka św. Jana Nepomucena
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat włoszczowski
Gmina Radków
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 29-135[1]
Tablice rejestracyjne TLW
SIMC 0144160
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Kwilina
Kwilina
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kwilina
Kwilina
Ziemia50°41′17″N 20°01′06″E/50,688056 20,018333

Kwilinawieś sołecka[2] w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Radków[3][4] nad rzeką Kwilinką.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Przez wieś przechodzi szlak rowerowy niebieski niebieska ścieżka rowerowa do Radkowa.

Historia[edytuj]

Rodowa wieś Kwilińskich herbu Lis, których wybitnym przedstawicielem był Mściwoj z Kwiliny w latach 1336-85 dziedzic wsi, a także latach 1368-85 Giebołtowa, w roku 1352 Książa Małego, Siedliszowic 1304-66 i Różnicy 1384-5, syn Mściwoja z Krzelowa wojewody sandomierskiego a latach 1331-40, łowczego krakowskiego, w latach 1347-63, podkomorzego krakowskiego a następnie w latach 1363-82, 1384 starosty bydgoskiego 1362-8, żonaty z Heleną (opis biograficzny B. Wyrozumska, Mściwoj z Kwiliny, PSB 22, s. 233-4)[5]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1239 r.

W roku 1239 Bolesław V Wstydliwy książę sandomierski z matką (Grzymislawą) poświadczają, że arcybiskup gnieźnieński Pełka dał swemu bratu stryjecznemu Piotrowi i jego synowi Mironowi wieś „Quilina” w zamian za ich wieś Kępino (w województwie sandomierskim), którą obecnie Pełka nadał klasztorowi cystersów w Sulejowie (w województwie sieradzkim)[5].

Rycerski a później szlachecki ród Lisów posiadał Kwilinę przez długi czas.

W następnych latach dziedzicami Kwiliny byli między innymi: Jan z Kwiliny, Mikołaj z Kwiliny, Klemens z Kwiliny oraz Stanisław Kwiliński, syn Klemensa, który w 1520 roku sprzedał miejscowość Rzeszowskim.

Rzeszowscy zaprowadzili tu kalwinizm, który utrzymał się do końca XVII w. W posiadanie Kwiliny weszli także Rejowie, Ważyńscy, Michałowscy. Ci ostatni uczynili ośrodkiem swoich dóbr Słupię w powiecie jędrzejowskim. Po śmierci Józefa Michałowskiego miejscowość otrzymał jego syn, Feliks, który w roku 1764 odstąpił ją i inne majątki bratu Antoniemu, dziedzicowi wspomnianej Słupi[5].

Po bezpotomnej śmierci brata w 1802 r. dobra odziedziczyła jego żona, Józefa, która w roku 1808 sprzedała je kuzynom Romanowi i Mariannie Michałowskim.
W 1827 r. Kwilina miała tylko 9 domów i 93 mieszkańców[6].

W latach 80. XIX wieku Kwilina liczyła już 28 domów i 279 mieszkańców[6].

Według spisu powszechnego z roku 1921 miejscowość Kwilina posiadała 43 domów i 268 mieszkańców[7]

Ostatnimi właścicielami dworu w Kwilinie była rodzina Morstinów. W czasie II wojny światowej córki Jerzego i Cecyli z Morstinów (II voto Borkowskiej), Helena i Krystyna, działały w konspiracji[potrzebny przypis].

Zabytki[edytuj]

  • dwór z końca XVIII wieku; przebudowany na przełomie XIX i XX wieku; po II wojnie światowej do 1989 r. pełnił funkcję szkoły podstawowej obecnie dwór jest własnością fundacji im. Marii Czackiej
  • park z ok. XVII wieku, przekomponowany w II połowie XIX wieku
  • kapliczka z XVII-wieczną figurą św. Jana Nepomucena

Etymologia nazwy[edytuj]

Nazwa wsi pochodzi od słowa kwilić, które w średniowieczu oznaczało lament, płacz żałosny albo głos lub szczerbiot ptasi. Nie wykluczone, że najpierw nazwano tak rzekę Kwilinkę, której nazwę przeniesiono w późniejszym czasie na miejscowość.

Obszar[edytuj]

Obszar wsi wynosi 477 ha, w tym:

  • grunty orne: 111 ha
  • użytki zielone: 21 ha
  • lasy: 305 ha
  • pozostałe: 40 ha

Poczet Dziedziców Kwiliny[edytuj]

  • ród Kwilińskich
    • Mszczuj z Kwiliny
    • Klemens z Kwiliny
    • Jan z Kwiliny
    • Mikołaj z Kwiliny
    • Klemens z Kwiliny
    • Stanisław z Kwiliny
  • ród Rzeszowskich
    • Andrzej Rzeszowski
    • Stanisław Rzeszowski
    • Hieronim Rzeszowski
  • ród Rejów
    • Martini Rej
  • ród Ważyńskich
    • Krzysztof Ważyński
    • Stanisław Ważyński
  • ród Michałowskich
    • Józef Michałowski
    • Feliks Michałowski
    • Antoni Michałowski
    • Józefina Michałowska
    • Roman i Marianna Michałowscy
  • ród Morstinów
    • Janusz Morstin i Cecylia Morstin z Morstinów (II voto Janowa Borkowska)
    • Helena i Krystyna Morstin (siostry)

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 20.04.2015].
  2. Jednostki pomocnicze gminy Radków. Urząd Gminy Radków. [dostęp 2015-04-27].
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 23.04.2015].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 23.04.2015]. 
  5. a b c SHGZP ↓, s. 412.
  6. a b Kwilina w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa, 1884.
  7. Spis 1921. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Województwo kieleckie, Warszawa 1924.. . [dostęp 2015-04-28]. 

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]