Latarnia Morska Hel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Latarnia Morska Hel
Obiekt zabytkowy nr rej. A-1754 z 25.01.2005
Ilustracja
Latarnia Morska Hel
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Miejscowość Hel
Wysokość wieży 41,50 m
Wysokość światła 40,80 m n.p.m.
Zasięg światła 17 Mm
Charakterystyka światła Izofazowe
Okres: 10,00 s
Blask: 5,00 s
Przerwa: 5,00 s
Data budowy 1942
Administrator Urząd Morski w Gdyni
Położenie na mapie Helu
Mapa konturowa Helu, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Latarnia Morska Hel”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko górnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Latarnia Morska Hel”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Latarnia Morska Hel”
Położenie na mapie powiatu puckiego
Mapa konturowa powiatu puckiego, blisko prawej krawiędzi na dole znajduje się punkt z opisem „Latarnia Morska Hel”
Ziemia54°36′00″N 18°48′46″E/54,600000 18,812778

Latarnia Morska Hellatarnia morska na polskim wybrzeżu Bałtyku, położona w mieście Hel (powiat pucki, województwo pomorskie), na końcu Mierzei Helskiej[1]. Administrowana przez Urząd Morski w Gdyni.

Latarnia znajduje się pomiędzy Latarnią Morską Jastarnia a Latarnią Morską Gdańsk Port Północny.

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

  • Położenie: 54°36'06" N 18°48'56" E
  • Wysokość wieży: 41,50 m (do górnej krawędzi radaru)
  • Wysokość światła: 40,80 m n.p.m. (38,8 m n.p.m. według niemieckiego Spisu Świateł z 1944 r.)[2], od 2013.03.01 wysokość św. 39 m[3]
  • Zasięg nominalny światła: 17 Mm (31,5 km)
  • Sektor widzialności światła: 151°-102°
  • Charakterystyka światła: izofazowe
    • Światło: 5,0 s
    • Przerwa: 5,0 s
    • Okres: 10,0 s
  • Moc źródła światła: 1000 W
  • Dwupozycyjny zmieniacz
  • Cylindryczna soczewka Fresnela

Wieża ma kształt ośmioboczny i wykonana jest z czerwonej cegły.

Od 2003 na latarni znajduje się także radar brzegowy (wysokość anteny radarowej 42,5 m n.p.m.) Systemu Kontroli Ruchu Statków VTSZatoka Gdańska oraz system automatycznej identyfikacji statków (AIS)[4][5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po 1647 zbudowano specjalny żuraw drewniany z zawieszonym na nim żelaznym kotłem na węgiel. W okresie od 24 sierpnia do 3 maja blask ognia wskazywał drogę żeglarzom. W 1667 konstrukcja spłonęła i nową latarnię zbudowano 500 kroków za ostatnimi zabudowaniami, nad samym brzegiem morza. Zasięg światła był o wiele większy, bo żelazny zasobnik z zapaloną smolą i kosz z rozżarzonym węglem wciągano na dwudziestometrowy maszt. Znaczne koszty utrzymania latarni pokrywała Gdańska Rada Miejska, nakładając specjalne opłaty na statki wchodzące do Gdańska[6].

Budowę pierwszej latarni morskiej na Helu rozpoczęto w 1806, którą ukończono po 20 latach w 1826, a jej otwarcie miało miejsce 1 sierpnia 1827 roku. Wieża latarni miała przekrój okrągły, o wysokości 42 metrów. Źródłem światła było 6 lamp na olej rzepakowy osadzonych na obrotowym mechanizmie zegarowym. Wieża latarni na skutek parcia wiatrów odchylała się i jak obliczono, przy silnym wietrze mogła się odchylać nawet o stopę i więcej. Po prawie 100 latach firma Pintsch zainstalowała w latarni lampę naftową w czterosoczewkowym aparacie optycznym a w 1938 wprowadzono światło elektryczne z żarówką mocy 3000 W. Aby latarnia była lepiej widoczna pomalowano ją w 1929 roku w biało czerwone poziome pasy[7].

W przypadku niepogody w Helu oddawano co cztery minuty strzały z armaty. W 1910 roku podczas takiego wystrzału nastąpiła eksplozja prochu, w wyniku której zginął latarnik May[6]. Wcześniej, około roku 1905 zbudowano na wieży maszt do dawania sygnałów flagowych.

W 1926 zainstalowano tam lampę naftową (palnik Arganda) z czterema soczewkami. W 1929 latarnię otynkowano i pomalowano w biało-czerwone pasy. W 1938 zainstalowano na latarni żarówkę elektryczną o mocy 3000 W. W czasie obrony Helu latarnia na rozkaz komandora Włodzimierza Steyera za zgodą Dowództwa Floty wysadzono w powietrze latarnię 16 września 1939 o godz.13.30 dla utrudnienia celowania niemieckiej artylerii. W 1942, w czasie okupacji niemieckiej, latarnię odbudowano około 10 metrów na południowy wschód od fundamentu pierwszej latarni z lat 1826–1939. Do czasu remontu z 2001 roku, miejsce po fundamencie starej latarni było oznaczone kwietnikiem w betonowym murku[8], o zarysie fundamentu starej latarni, na trawniku przed nową latarnią. W ramach remontu w 2001 roku usunięto kwietnik, prowadząc przez niego nowy chodnik z kostki betonowej. Oznaczenia śladu po fundamencie latarni z 1826 roku wysadzonej w 1939 nie zachowano.

Źródłem światła jest 1000 w żarówka, która w przypadku przepalenia wykonuje automatycznie obrót o 180° by ustawić żarówkę zapasową. Helska latarnia jest znaczącym punktem dla żeglugi, szczególnie dla portów w Gdańsku i Gdyni. Od 1957 była także ona także radiolatarnią wysyłającą sygnał „HL” „..... _.. „. W 1989 na wieży zainstalowano antenę radarową systemu kontroli ruchu statków. 1 maja 2003 helska latarnia została włączona do systemu nadzoru ruchu statków VTS Zatoka Gdańska[7].

W 1999 staraniem stowarzyszenia „Przyjaciele Helu”, wmurowano w ścianę latarni tablicę, upamiętniającą wizytę Marszałka Józefa Piłsudskiego w tym miejscu w dniu 1 lipca 1928 roku[6]. W latach 1992 i 2001 przeprowadzono remonty latarni, sfinansowane wspólnie przez Urząd Morski w Gdyni i Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku[7].

Z latarni roztacza się piękny widok na całą Zatokę Gdańską i sąsiednie latanie morskie w: Jastarni, Rozewiu i Porcie Północnym, nieczynne już latarnie na Górze Szwedów i w Gdańsku Nowym Porcie[9]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Czerner: Latarnie morskie polskiego wybrzeża. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1967.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Latarnia Morska Hel. W: latarnie.pl [on-line]. [dostęp 2021-04-07].
  2. Niemiecki Spis Świateł z 1944 r.
  3. Wiadomości Żeglarskie nr 10 z 8 marca 2013 (wiadomość nr *240 dla map i oddzielna informacja dla Spisu Świateł tom I
  4. Urząd Morski w Gdyni: System VTS – CBM. [dostęp 2017-04-17].
  5. Tymoteusz Budny. Niezawodność podsystemu radarów w systemie VTS – Zatoka. „Prace Wydziału Nawigacyjnego Akademii Morskiej w Gdyni”, 2006. Wydawnictwo Akademii Morskiej w Gdyni. ISSN 1730-1114. 
  6. a b c Latarnia w Helu. W: latarnie.pl [on-line]. [dostęp 2021-04-07].
  7. a b c Renata Baczyńska, Polskie latarnie morskie i ich związek z gospodarką turystyczną, Bydgoszcz 2010, s. 63-66 [dostęp 2021-04-07].
  8. Przed wejściem do latarni – tam, gdzie na zdjęciu dziś widać żywopłot – za: M. Czerner, "Latarnie morskie polskiego wybrzeża"
  9. Apoloniusz Łysejko. [w:] Historia latarni morskiej Hel. Wydawca: Towarzystwo Przyjaciół Centralnego Muzeum Morskiego 2007, s-21 ​ISBN 978-83-923976-6-3

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]