Przejdź do zawartości

Lista latarń morskich w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego
Lokalizacja istniejących latarni morskich w województwie zachodniopomorskim. Objaśnienia:
= Czynne latarnie morskie
= Nieczynne latarnie morskie
Mapa konturowa województwa pomorskiego
Lokalizacja istniejących latarni morskich w województwie pomorskim.

Poniższy artykuł prezentuje listę czynnych i nieczynnych latarń morskich położonych w Polsce, na wybrzeżu Morza Bałtyckiego, oraz w obrębie polskich stacji polarnych. Na polskim wybrzeżu działa 15 latarń[a] morskich, zaś na obszarach polarnych działają 2 latarnie utrzymywane przez polskie stacje polarne. Światło nawigacyjne umieszczone na wieży widokowej w Sopocie i stawy na główkach portów Władysławowie, Nowym Porcie czy Westerplatte, stawa „wiatrak” w Świnoujściu itp., nazywane potocznie latarniami morskimi, o charakterystycznej budowie w postaci wieży z laterną, nie są latarniami morskimi w sensie nawigacji (brak oznaczenia – „latarnia morska” w spisie świateł i publikacjach nautycznych), dodatkowo światła te posiadają niewielki zasięg.

Polska latarnia morska to znak nawigacyjny na polskim wybrzeżu oznaczony na polskiej (brzegowej) mapie morskiej[b] (wersji drukowanej lub elektronicznej)[c] wyd. BHMW jako latarnia morska w sposób zgodny z publikacją Znaki skróty i terminologia stosowane na polskich mapach morskich 551 BHMW lub opisanych jako latarnia morska w publikacji Locja Bałtyku. Wybrzeże polskie 502 wyd. zaktualizowane, BHMW lub obejmujących polskie wybrzeże mapach morskich i locjach wydanych przez Biuro Hydrograficzne Admiralicji Brytyjskiej (ang. The United Kingdom Hydrographic Office (Admiralty)), wiodącego wydawnictwa hydrograficznego, wydającego publikacje nautyczne na wszystkie wody żeglowne kuli ziemskiej.

W rejonach polarnych – zwyczajowo polskimi latarniami morskimi – nazywa się znaki nawigacyjne wystawione i utrzymywane przez polskie polarne stacje badawcze, znajdujące się w Arktyce i Antarktyce. Latarnie te są oznaczone symbolem ang. lighthouse (latarnia morska) zgodnie z anglojęzyczną publikacją Symbols and Abbreviations used on Admiralty Charts, Chart 5011 (Symbole i skróty używane na mapach morskich Admiralicji [Brytyjskiej] 5011) na obejmujących rejon ich lokalizacji mapach morskich i locjach wydanych przez Admiralicję Brytyjską.

Czynne latarnie morskie

[edytuj | edytuj kod]
Ilustracja Nazwa Rok budowy Współrzędne Wysokość światła
ponad wodą
(m)
Wysokość
wieży
(m)
Zasięg nominalny
(Mm)[d]
Charakterystyka światła Udostępniona
do zwiedzania
Świnoujście 1805/
1 grudnia 1857
53°54′57,6″N 14°17′03,0″E/53,916000 14,284167 65[1] 64,8 9 (czerw.)
27 (białe)
przerywane, sektorowe
okres – 5s
(przerwa 1 s
światło 4 s)
T tak
Kikut 1962 53°58′59″N 14°34′56″E/53,983056 14,582222 91,5 18,2 16 izofazowe
okres – 10 s
(światło 5 s
przerwa 5 s)
N nie
Niechorze 1866/1948 54°05′47″N 15°03′57″E/54,096389 15,065833 62,8 45 20 błyskowe
okres – 10 s
(błysk 0,5 s
przerwa 9,5 s)
T tak
Kołobrzeg 1666/1946 54°11′17″N 15°33′22″E/54,188056 15,556111 36,5 26,0 16 błyskowe
okres – 3 s
(błysk 1 s
przerwa 2 s)
T tak
Gąski 1878 54°14′40″N 15°52′30″E/54,244444 15,875000 51,1 49,8 23,5 przerywane grupowe
okres – 15 s
(przerwa 1,2 s
światło 2,5 s
przerwa 1,2 s
światło 2,5 s
przerwa 1,2 s
światło 6,4 s)
T tak
Darłowo 1715/1885 54°26′31″N 16°22′51″E/54,441944 16,380833 19,7 21,0 15 blaskowe grupowe
okres – 15 s
(blask 2 s
przerwa 2 s
blask 2 s
przerwa 9 s)
T tak
Jarosławiec 1838 54°32′30″N 16°32′41″E/54,541667 16,544722 50,2 33,3 23 błyskowe grupowe
okres – 9 s
(błysk 0,5 s
przerwa 2 s
błysk 0,5 s
przerwa 6 s)
T tak
Ustka 1871 54°35′22″N 16°51′25″E/54,589444 16,856944 22,2 19,5 18 przerywane
okres – 6 s
(przerwa 2 s
światło 4 s)
T tak
Czołpino 1875 54°43′12″N 17°14′37″E/54,720000 17,243611 75 25,2 21 przerywane grupowe
okres – 8 s
(przerwa 2 s
światło 1 s
przerwa 2 s
światło 3 s)
T tak
Stilo 1906 54°47′12″N 17°44′02″E/54,786667 17,733889 75 33,4 23,5 błyskowe grupowe
okres – 12 s
(błysk 0,3s
przerwa 2,2 s
błysk 0,3 s
przerwa 2,2 s
błysk 0,3 s
przerwa 6,7 s)
T tak
Rozewie 1821,
zapalenie: 15 XI 1822
54°49′54″N 18°20′20″E/54,831667 18,338889 83,2 32,7 26 błyskowe
okres – 3 s
(błysk 0,1 s
przerwa 2,9 s)
T tak
Jastarnia 22.12.1949[2] 54°42′01″N 18°40′58″E/54,700278 18,682778 22 13,5 15 kodowe Morse’a (A)
okres – 20 s
(światło 2 s
przerwa 2 s
światło 7 s
przerwa 9 s)
N nie
Hel 1638/1942 54°36′06″N 18°48′56″E/54,601667 18,815556 39[3] 41,5 18 izofazowe
okres – 10 s
(światło 5 s
przerwa 5 s)
widoczne w sektorze: 151°–102°
T tak
Gdańsk 23[4] czerwca 1984 54°23′59″N 18°41′47″E/54,399800 18,696400 61 64,3 25 błyskowe grupowe
okres – 9 s
(błysk 0,5 s
przerwa 1,5 s
błysk 0,5 s
przerwa 1,5 s
błysk 0,5 s
przerwa 4,5 s)
N nie
Krynica Morska 1 maja 1895/1951 54°23′13″N 19°27′12″E/54,386944 19,453333 53 27 18 blaskowe grupowe
okres – 12 s
(blask 2 s
przerwa 2 s
blask 2 s
przerwa 6 s)
T tak

Nieczynne i nieistniejące latarnie morskie

[edytuj | edytuj kod]

Nieczynne latarnie morskie (wygaszone)

[edytuj | edytuj kod]
Ilustracja Nazwa Rok budowy Rok wygaszenia Współrzędne Wysokość światła
ponad wodą
(m)
Wysokość
wieży (m)
Zasięg nominalny
(Mm)
Charakterystyka światła Udostępniona
do zwiedzania
Rozewie 1875 1910 54°49′00″N 18°20′00″E/54,816667 18,333333 ok. 67 ok. 16 N tak
Góra Szwedów 1936 1990 54°37′36″N 18°49′18″E/54,626667 18,821667 34,3 17 14 N nie
Gdańsk Nowy Port 1894 1984 54°24′28″N 18°39′50″E/54,407778 18,663889 31,3
(30,3 od 1946)
27,3 16
(13 od 1946)
stałe do 1911
do 1932
(światło 1 s, przerwa 4 s)
do 1945
błyskowe, okres 5 s
(blask 4 s, przerwa 1 s)
do 1984 roku
błyskowe, okres – 5 s
(blask 2 s, przerwa 3 s)
T tak
(od maja do września)
Twierdza Wisłoujście[5] 1482 1758
(zastąpiona blizą w Nowym Porcie)
54°23′45″N 18°40′46″E/54,395833 18,679444 ok. 18 17 światło stałe
(świece od 1724)
T tak
(od maja do września)

Nieistniejące latarnie morskie

[edytuj | edytuj kod]
Ilustracja Nazwa Data budowy Data wygaszenia Data Zniszczenia Współrzędne Wysokość światła
ponad wodą (m n.p.m.)
Wysokość
wieży (m)
Zasięg nominalny
(Mm)
Charakterystyka światła
Hel 1 sierpnia 1827 19 września 1939[6] 19 września 1939[6] 54°36′06″N 18°49′04″E/54,601667 18,817778 37,7 41,7 17 Białe obrotowe, ma sześć lamp z reflektorami, które wykonują jeden obrót w czasie trzech minut i co pół minuty pokazują światło[7]
Gdynia Oksywie 1887 1933 wrzesień 1939 54°33′09″N 18°33′46″E/54,552500 18,562778 46,5 10 8 Białe błyskowe; okres 3 s
Jastarnia Bór 16 grudnia 1872 1936 połowa września 1939 54°39′03″N 18°46′47″E/54,650833 18,779722 36,4 (37,9 od 1911)[8] 20,6[8] 17 (od 1908)[9] Do 1877 r. blaskowe grupowe, okres – 60 s
(światło białe 30 s, przerwa 10 s,
światło czerwone 10 s, przerwa 10);
od 1877 r. blaskowe grupowe, okres – 120 s
(przerwa – 10 s, światło białe 10 s, przerwa – 10s).
Wineta ujście Odry,
dokładna pozycja nieznana
Regoujście przed 1539 ok. 54°09′00″N 15°21′00″E/54,150000 15,350000
Rowokół planowana do budowy
w XVII wieku
54°39′16″N 17°15′32″E/54,654333 17,259000 115 115

Latarnie morskie polskich stacji badawczych

[edytuj | edytuj kod]
Ilustracja Nazwa Lokalizacja Rok budowy Współrzędne Wysokość światła
ponad wodą
(m)
Wysokość
wieży
(m)
Charakterystyka światła
Arctowski Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego
( Antarktyka)
16 marca 1978 62°09′35″S 58°27′55″W/-62,159722 -58,465278 20 6 blaskowe
okres – 9 s
(blask 3 s
przerwa 6 s)
Hornsund[10] Polska Stacja Polarna Hornsund
(Norwegia Svalbard)
grudzień 2006 77°00′00″N 15°33′00″E/77,000000 15,550000 izofazowe
okres – 10 s
(światło 5 s
przerwa 5 s)

Inne stawy ze światłami nawigacyjnymi nazywane latarniami

[edytuj | edytuj kod]
Ilustracja Nazwa Rok budowy Współrzędne Wysokość światła
ponad wodą (m)
Wysokość
wieży (m)
Zasięg nominalny
(Mm)
Charakterystyka światła Udostępniona
do zwiedzania
główki portu Władysławowo
szara stawa po lewej[e]
1938 54°48′00″N 18°25′00″E/54,800000 18,416667 światło wygaszone i zastąpione zieloną stawą, widoczną po prawej
falochron na Westerplatte
Wejście do Nowego Portu, Gdańsk
1842

Zniszczona w 2012 r.[11]

54°25′00″N 18°39′30″E/54,416667 18,658333 13 13 7 czerwone blaskowe, okres – 6 s. N nie
Sopot[f] 1903/1904 54°26′43″N 18°34′13″E/54,445278 18,570278 25 30 7 błyskowe, okres – 4 s
(błysk 0,3 s, przerwa – 3,7 s)
widoczne w sektorze 192°30′ – 307°30′
T tak

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]
  1. W słowniku ortograficznym występują dwie możliwości: latarni oraz w dopełniaczu liczby mnogiej latarń. Tutaj lepiej słyszy się latarń.
  2. Mapy morskie: 251 i 252 (i inne)- obejmujących polskie wybrzeże zgodnie z publikacją Katalog map i publikacji nautycznych 552 wyd. zaktualizowane BHMW.
  3. Zgodnie z publikacją Katalog map i publikacji nautycznych 552.
  4. Zasięg nominalny to zasięg świetlny przy widzialności = 10 Mm.
  5. Dawna stawa (1938) na prawej główce portu Władysławowo, sprzed przebudowy i przedłużenia mola, wygaszona i zastąpiona zieloną stawą, widoczną po prawej. Pomalowana na kolor szary, aby nie była brana za znak nawigacyjny. Usunięta na przełomie 2007 i 2008 roku w trakcie modernizacji falochronu.
  6. Potocznie nazywana latarnią morską – właściwie światło nawigacyjne umieszczone na wieży widokowej; z punktu widzenia nawigacji nie oznaczona na mapach morskich i w publikacjach nautycznych jako latarnia morska.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 65 m od 11 października 2013, źródło: Wiadomości Żeglarskie nr 41 z 2013, wydawca: Biuro Hydrograficzne Mar. Woj. w Gdyni.
  2. Wiadomości Żeglarskie nr 16/1949 z dnia 22 XII 1949.
  3. 39 m od 8 marca 2013, źródło: Wiadomości Żeglarskie nr 10 z 2013, wydawca: Biuro Hydrograficzne Mar. Woj. w Gdyni.
  4. Wiadomości Żeglarskie nr 25 z 1984 z 23 czerwca.
  5. Piotr Celej: To dzięki nim trafiano do portów. Latarnie na dawnych zdjęciach. trojmiasto.wyborcza.pl. [dostęp 2018-02-24]. (pol.).
  6. 1 2 Kazimierz Bielicki, Jarosław Ellwart, Latarnie polskiego Wybrzeża, Wyd. 4. zm, Vademecum Krajoznawcze, Gdynia: Wydawnictwo Region, 2014, str. 29, kol. 2 oraz str. 31, kol.2, ISBN 978-83-7591-383-5 [dostęp 2025-07-16], Cytat: "Światło latarni zapalono uroczyście dnia 1 sierpnia 1827r.(...)" , "Bliza została zniszczona przez saperów 19 września o godz. 13:30".
  7. A.f. Komorowski, I. Pietkiewicz, A. Szulczewski Morskie drogowskazy polskiego wybrzeża, Gdańsk 2011 na str.213.
  8. 1 2 Wys. wieży 20,9 i wys. św. 37,9 podawana jest od 1911 (niemiecki Spis Świateł z 1911), aż do końca istnienia latarni.
  9. Niemiecki Spis Świateł z 1908.
  10. Latarnia Morska w Hornsundzie. przyjacielehelu.pl. [dostęp 2018-02-24]. (pol.).
  11. Gdańsk: Zabytkowa latarnia morska z 1843 r. została przetopiona. dziennikbaltycki.pl. [dostęp 2018-02-24]. (pol.).

Literatura

[edytuj | edytuj kod]
  • Franciszek Wróbel: Vademecum nawigatora. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1983. ISBN 83-215-1112-0.
  • Franciszek Wróbel: Nawigacja morska... Gdynia: Wydawnictwo Trademar, 2006. ISBN 83-915444-8-6.
  • Marian Czerner: Latarnie morskie polskiego wybrzeża. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1967, 1971, 1986. ISBN 83-210-0602-7.
  • Kazimierz Bielicki: Latarnie morskie na wybrzeżu polskim. (i inni: Krzysztof Czaplewski, Andrzej H. Warchhold). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 1998. ISBN 83-7174-321-1.
  • Spis świateł i sygnałów nawigacyjnych tom I, II, III nr. 521 (wydanie zaktualizowane). Gdynia: Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej.
  • List of Lights & Fog Signals, Volume C, Baltic Sea, with Kattegat, Belts and Sound NP76 wydanie zaktualizowane. Taunton, Somerset, Wielka Brytania: The United Kingdom Hydrographic Office (Admiralty).
  • Pub. 116 List of Lights Radio Aids and Fog Signals wydanie zaktualizowane. Bethesda, MD, USA: National Geospatial-Intelligence Agency. NSN7642014007540.
  • Locja Bałtyku. Wybrzeże polskie 502 (wydanie zaktualizowane). Gdynia: Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej.
  • Baltic Pilot Vol. 1 (NP18), Vol. 2 (NP19), Vol. 3 (NP20) (wydanie zaktualizowane). Taunton, Somerset, Wielka Brytania: The United Kingdom Hydrographic Office (Admiralty).
  • Bałtyk Południowy od Stilo do Kłajpedy mapa nawigacyjna 251 skala 1:200 000 (wydanie zaktualizowane). Gdynia: Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej.
  • Bałtyk Południowy od Świnoujscia do Stilo mapa nawigacyjna 252 skala 1:200 000 (wydanie zaktualizowane). Gdynia: Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej.
  • Znaki skróty i terminologia stosowane na polskich mapach morskich 551. Gdynia: Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej.
  • Symbols and Abbreviations used on Admiralty Charts, Chart 5011. Taunton, Somerset, Wielka Brytania: The United Kingdom Hydrographic Office (Admiralty).
  • Katalog map i publikacji nautycznych 552. Gdynia: Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]