Lel i Polel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kopia bliźniaczego posągu z wyspy Fischerinsel

Lel i Polel – postacie z mitologii słowiańskiej, być może bóstwa. Wzmiankowani przez Macieja Miechowitę i uważani przez niego za synów bogini Łady oraz słowiańskich odpowiedników Kastora i Polluksa[1]. Ich istnienie w systemie wierzeń słowiańskich nie jest potwierdzone, a funkcja i powiązania rodzinne wątpliwe.

Aleksander Brückner podaje, że w XVI i XVII wieku używano określeń leli-poleli, lele wobec ludzi chwiejnych, próżniaków, słabeuszy, nadmieniając, że postacie te zmyślone zostały przez Miechowitę[2]. Ich imiona próbowano wywieść od pijackich przyśpiewek towarzyszących ludowym korowodom (lelum polelum), choć możliwa jest także odwrotna zależność związana z desakralizacją pierwotnych pieśni obrzędowych[3].

Historycy dopatrują się również w nich imion diabłów, biesów, ale ta hipoteza jest najmniej prawdopodobna.

Jako dowód na istnienie kultu Lela i Polela wskazuje się odkryty w 1969 na wyspie Fischerinsel na Tollensesee w Meklemburgii słowiański posąg kultowy przedstawiający dwie zrośnięte głowami i tułowiami męskie postaci. Wskazuje się także na przypuszczalny związek etymologiczny z gwarowym rosyjskim lelek, oznaczającym zdrowego, silnego młodzieńca[4].

Przypisy

  1. Jerzy Strzelczyk: Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian. Poznań: Rebis, 2007, s. 113. ISBN 978-83-7301-973-7.
  2. Aleksander Brückner: Słownik etymologiczny języka polskiego. Wiedza Powszechna, 1970, s. 274.
  3. Aleksander Gieysztor: Mitologia Słowian. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2006, s. 199-200. ISBN 83-235-0234-X.
  4. Andrzej Kempiński: Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich. Warszawa: Iskry, 2001, s. 255. ISBN 83-207-1629-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]