Lipinki (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lipinki
Herb
Herb Lipinek
Kościół Wniebowzięcia NMP-sanktuarium
Kościół Wniebowzięcia NMP-sanktuarium
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Lipinki
Liczba ludności (2010) 2153
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-305
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0355909
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Lipinki
Lipinki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipinki
Lipinki
Ziemia49°40′19″N 21°17′51″E/49,671944 21,297500
Strona internetowa miejscowości
Wnętrze starego kościoła

Lipinkiwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, siedziba gminy Lipinki.

W Lipinkach istnieje od 1860 jedna z najstarszych w Polsce kopalni ropy naftowej.

W miejscowości znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Wniebowziętej.

Położenie geograficzne[edytuj]

Lipinki położone są w zachodniej części Pogórza Jasielskiego na Pogórzu Środkowobeskidzkim.

Integralne części miejscowości to: Dół, Góra, Łysa Góra, Na Stawie, Pod Lasem, Sochacz, Za Górą, Zalesie[1]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj]

Wieś Lipinki założył w 1363 król Kazimierz III Wielki. Prawdopodobnie wraz z lokacją miejscowości założono również parafię.

II wojna Światowa

  • W kwietniu 1942 gestapo w asyście granatowej policji aresztowało kilkunastu działaczy KPP w Lipinkach i okolicy. Wszyscy zginęli w więzieniach i obozach koncentracyjnych.
  • W maju 1944 oddział GL pod dowództwem Wojciecha Kwilosza ps. „Tomek” dokonał rozbicia urzędu gminnego w Lipinkach oraz przeprowadził kilka sabotaży w kopalnictwie naftowym.
  • Na pograniczu Lipinek i Rozdziela 17 sierpnia 1944 w czasie akcji partyzanckiej na dom członków ukraińskiej policji, partyzant kpr. Jan Sajchta z Krygu został ciężko ranny. Zaalarmowany strzałami oddział niemiecki przybył natychmiast na miejsce akcji i tu na podwórzu domu dobił partyzanta. Ludność z pobliskich domów zmuszona była schronić się w lesie.

W miejscowości ma swoją siedzibą parafia Wniebowzięcia NMP, należąca do dekanatu Biecz, diecezji rzeszowskiej. W miejscowym kościele wybudowanym w roku 2005 znajduje się, przeniesiona ze starszej świątyni (z roku 1780), łaskami słynąca figura Matki Bożej Lipinskiej, która jest czczona od 5 wieków. Epitafia rodziny Kuropatnickich, Jordanów, i Łętowskich, znajdują się w miejscowym kościele.

Kopalnictwo naftowe[edytuj]

Przemysł naftowy w Lipinkach ma bardzo długie tradycje. Poszukiwania ropy rozpoczęto w 1860 w zachodniej części wsi i wtedy staraniem Jadwigi Straszewskiej i Ksawerego Stawiarskiego zorganizowano pierwszą kopalnię. Następnie w niedługim czasie Stawiarski wybudował rafinerię, która pod kierownictwem dr chemii Stefana Bartoszewicza jako pierwsza w Polsce rozpoczęła produkcję parafiny. Pod koniec XIX wieku w Lipinkach były dwie kopalnie ropy posiadające prawie 200 szybów i rafinerię o zdolności produkcyjnej około 6 tys. ton. Rafineria i część kopalni została zniszczona w czasie I wojny światowej przez wojska austriackie. Rafineria nie została później odbudowana, natomiast kopalnia działa do chwili obecnej[2].

Na początku XXI wieku powrócono do poszukiwań węglowodorów w rejonie Lipinek. W latach 2006–2010 niemiecka firma RWE Dea wykonała dwa odwierty położone we wschodniej części Lipinek o nazwie "Pola-1" i "Pola-2" o planowanych głębokościach odpowiednio 3500, 2400 m. Prace poszukiwawcze kontynuowano w następnych latach. W 2016 spółka Orlen Upstream w ramach przedsięwzięcia projektowego poszukiwawczo-wydobywczego węglowodorów o nazwie "Karpaty" zrealizowała odwiert o nazwie "Lipinki-OU1"[3].

Zabytki[edytuj]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[4]

  • kościół Wniebowzięcia NMP;
  • kaplica grobowa rodziny Straszewskich, na cmentarzu rzym-kat. „starym” z 1882;,
  • zespół dworski:
    • dwór z lat 1909–1910;
    • park z 1 poł. XIX wieku.

Ludzie związani z Lipinkami[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Rejestr TERYT
  2. Aleksander Karp Lipinki zarys dziejów, Wydawnictwo Comdruk, Tarnów 1992, ss. 152-172 ​ISBN 83-900333-3-X
  3. Oficjalna strona Orlen - Informacje. [dostęp 2017-07-19].
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 30 września 2017; 3 miesiące temu.
  5. Piśmiennictwo Staropolskie. W: Bibliografia Literatury Polskiej - Nowy Korbut. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 93.

Linki zewnętrzne[edytuj]

http://www.sanktuarium.lipinki.org/