Lipinki (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lipinki
Herb
Herb Lipinek
Kościół Wniebowzięcia NMP-sanktuarium
Kościół Wniebowzięcia NMP-sanktuarium
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Lipinki
Liczba ludności (2010) 2153
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-305
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0355909
Położenie na mapie gminy Lipinki
Mapa lokalizacyjna gminy Lipinki
Lipinki
Lipinki
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gorlickiego
Lipinki
Lipinki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Lipinki
Lipinki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Lipinki
Lipinki
Ziemia49°40′19″N 21°17′51″E/49,671944 21,297500
Strona internetowa miejscowości
Wnętrze starego kościoła

Lipinkiwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, siedziba gminy Lipinki.

W Lipinkach istnieje od 1860 jedna z najstarszych w Polsce kopalni ropy naftowej.

W miejscowości znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Wniebowziętej.

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Lipinki położone są w zachodniej części Pogórza Jasielskiego na Pogórzu Środkowobeskidzkim.

Integralne części miejscowości to: Dół, Góra, Łysa Góra, Na Stawie, Pod Lasem, Sochacz, Za Górą, Zalesie[1]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś Lipinki założył w 1363 król Kazimierz III Wielki. Prawdopodobnie wraz z lokacją miejscowości założono również parafię.

II wojna Światowa

  • W kwietniu 1942 gestapo w asyście granatowej policji aresztowało kilkunastu działaczy KPP w Lipinkach i okolicy. Wszyscy zginęli w więzieniach i obozach koncentracyjnych.
  • W maju 1944 oddział GL pod dowództwem Wojciecha Kwilosza ps. „Tomek” dokonał rozbicia urzędu gminnego w Lipinkach oraz przeprowadził kilka sabotaży w kopalnictwie naftowym.
  • Na pograniczu Lipinek i Rozdziela 17 sierpnia 1944 w czasie akcji partyzanckiej na dom członków ukraińskiej policji, partyzant kpr. Jan Sajchta z Krygu został ciężko ranny. Zaalarmowany strzałami oddział niemiecki przybył natychmiast na miejsce akcji i tu na podwórzu domu dobił partyzanta. Ludność z pobliskich domów zmuszona była schronić się w lesie.

W miejscowości ma swoją siedzibą parafia Wniebowzięcia NMP, należąca do dekanatu Biecz, diecezji rzeszowskiej. W miejscowym kościele wybudowanym w roku 2005 znajduje się, przeniesiona ze starszej świątyni (z roku 1780), łaskami słynąca figura Matki Bożej Lipinskiej, która jest czczona od 5 wieków. Epitafia rodziny Kuropatnickich, Jordanów, i Łętowskich, znajdują się w miejscowym kościele.

Kopalnictwo naftowe[edytuj | edytuj kod]

Przemysł naftowy w Lipinkach ma bardzo długie tradycje. Poszukiwania ropy rozpoczęto w 1860 w zachodniej części wsi i wtedy staraniem Jadwigi Straszewskiej i Ksawerego Stawiarskiego zorganizowano pierwszą kopalnię. Następnie w niedługim czasie Stawiarski wybudował rafinerię, która pod kierownictwem dr chemii Stefana Bartoszewicza jako pierwsza w Polsce rozpoczęła produkcję parafiny. Pod koniec XIX wieku w Lipinkach były dwie kopalnie ropy posiadające prawie 200 szybów i rafinerię o zdolności produkcyjnej około 6 tys. ton. Rafineria i część kopalni została zniszczona w czasie I wojny światowej przez wojska austriackie. Rafineria nie została później odbudowana, natomiast kopalnia działa do chwili obecnej[2].

Na początku XXI wieku powrócono do poszukiwań węglowodorów w rejonie Lipinek. W latach 2006–2010 niemiecka firma RWE Dea wykonała dwa odwierty położone we wschodniej części Lipinek o nazwie "Pola-1" i "Pola-2" o planowanych głębokościach odpowiednio 3500, 2400 m. Prace poszukiwawcze kontynuowano w następnych latach. W 2016 spółka Orlen Upstream w ramach przedsięwzięcia projektowego poszukiwawczo-wydobywczego węglowodorów o nazwie "Karpaty" zrealizowała odwiert o nazwie "Lipinki-OU1"[3].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[4]

  • kościół Wniebowzięcia NMP;
  • kaplica grobowa rodziny Straszewskich, na cmentarzu rzym-kat. „starym” z 1882;,
  • zespół dworski:
    • dwór z lat 1909–1910;
    • park z 1 poł. XIX wieku.

Ludzie związani z Lipinkami[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS. Rejestr TERYT
  2. Aleksander Karp Lipinki zarys dziejów, Wydawnictwo Comdruk, Tarnów 1992, ss. 152-172 ​ISBN 83-900333-3-X
  3. Oficjalna strona Orlen - Informacje. [dostęp 2017-07-19].
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 4 miesiące temu.
  5. Piśmiennictwo Staropolskie. W: Bibliografia Literatury Polskiej - Nowy Korbut. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964, s. 93.
  6. Cyfrowa Biblioteka ↓.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

http://www.sanktuarium.lipinki.org/