Liptowski Gródek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Liptowski Gródek
Liptovský Hrádok
Ilustracja
Ruiny zamku oraz kasztel
Herb
Herb
Państwo  Słowacja
Kraj żyliński
Powiat Liptowski Mikułasz
Burmistrz Branislav Tréger[1]
Powierzchnia 18,32[2] km²
Wysokość 640 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności

7601[3]
Nr kierunkowy 044
Kod pocztowy 033 01
Tablice rejestracyjne LM
Położenie na mapie kraju żylińskiego
Mapa lokalizacyjna kraju żylińskiego
Liptowski Gródek
Liptowski Gródek
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Liptowski Gródek
Liptowski Gródek
Ziemia49°02′15″N 19°43′33″E/49,037500 19,725833
Strona internetowa

Liptowski Gródek[4] (słow. Liptovský Hrádok, do 1927 Hrádok; niem. Liptau-Hradek, Neuhäusel in der Liptau, węg. Liptóújvár) – miasto na Słowacji w kraju żylińskim, liczące 7,6 tys. mieszkańców (2011).

Historia zamku[edytuj | edytuj kod]

Niewielki zamek, od którego wzięło nazwę miasto, został prawdopodobnie zbudowany z inicjatywy żupana Donca na początku XIV w., choć niektórzy przesuwają jego powstanie na koniec poprzedniego stulecia.

W roku 1341 pojawia się w źródłach pierwsza pisemna wzmianka o zamku. Funkcjonował pod nazwą Wywar. W kilku dokumentach określany był jako Novum Castrum. Prawdopodobnie zamek był zbudowany w latach 1316–1340. Chronił drogę handlową określaną jako Via Magna.

Niektórzy historycy zakładają, iż stała tu wcześniej drewniana budowla, prawdopodobnie wieża. Inni badacze skłaniają się do myśli, iż żupan Donc dobudował zamek do już istniejącej, o wiele starszej kamiennej wieży strażniczej. Wyniki wykopalisk archeologicznych opowiadają się raczej za drugą wersją.

Zamek postawiono na pięciometrowej wapiennej skale. Składał się z budynku mieszkalnego i dwóch wież po jego bokach. Poniżej skały budowlę otaczał dodatkowy mur obronny, a całość była chroniona fosą, zasilaną przez Wag. Później u podnóża skały dobudowano mały dziedziniec ze studnią oraz wieżę obronną.

W 1433 roku zamek opanowali husyci. W kolejnych dziesięcioleciach załogę stanowili żołnierze Jana Jiskry. Do połowy XV w. należał do majątków królewskich. Później posiadało je, jako darowizny lub zastaw, kolejno wielu właścicieli (Pangrańscy, Zápolyowie, Thurzonowie, Ballasowie).

Dla przebudowy zamku najbardziej się przyczyniła kobieta – Magdalena Zayova. W latach 1600–1603 wybudowała obok zamku duży renesansowy dwór (kasztel), którego dwa skrzydła obejmowały starszą część budowli od zachodu i północy. Unowocześniła też mury obronne.

W 1709 roku, w czasie powstania Franciszka II Rakoczego, w okolicy Liptowskiego Gródka rozegrała się dwudniowa bitwa. Zamek znalazł się na linii austriackich umocnień i mocno ucierpiał w wyniku ostrzału. Zniszczenia wkrótce jednak naprawiono, a budowla stała się własnością cesarską. W 1762 roku umieszczono tu siedzibę urzędów zajmujących się górnictwem, hutnictwem i gospodarką leśną na Liptowie. Po pożarze w 1803 roku odnowiono już tylko dwór, w którym miała siedzibę administracja państwa hradecko-likawskiego. Później mieściło się tu muzeum.

Obecnie obiekt jest własnością prywatną. Mieści się tu ekskluzywny hotel GrandCastle, restauracja Magdalena Zai oraz winiarnia.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-06].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-10-06].
  3. Slovakia: Žilinský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-10-06].
  4. URZĘDOWY WYKAZ POLSKICH NAZW GEOGRAFICZNYCH ŚWIATA (pol.). Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2017-08-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Peter Vítek, Slavko Churý, Andrej Šuba, Z minulosti Liptovského Hrádku, Liptovský Mikuláš 2006
  • Arkadiusz Wasielewski, Zamki i zamczyska Słowacji, Pruszków 2008

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]