Lubieszów (Ukraina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy osiedla na Ukrainie. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Lubieszów
Любешів
ilustracja
Państwo  Ukraina
Obwód wołyński
Rejon lubieszowski
Data założenia 1484
Powierzchnia 3,39 km²
Wysokość 151 m n.p.m.
Populacja (2018)
• liczba ludności

5762[1]
Nr kierunkowy +380 3362
Kod pocztowy 44200
Tablice rejestracyjne AC
Położenie na mapie obwodu wołyńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu wołyńskiego
Lubieszów
Lubieszów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Lubieszów
Lubieszów
Ziemia51°45′47″N 25°29′57″E/51,763056 25,499167
Portal Portal Ukraina

Lubieszów (ukr. Любешів, Lubesziw) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, siedziba administracyjna rejonu lubieszowskiego. Leży na historycznym Polesiu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rynek w 1915
Konwent pijarów w 1929

W połowie XVII wieku była tu wieś spalona przez Tatarów w 1653 roku. Większego znaczenia miejscowość nabrała w II poł. XVII wieku, gdy marszałek wielki litewski Jan Karol Dolski herbu Kościesza zbudował tu miasteczko Nowy Dolsk (nazwa się nie przyjęła) wraz z pałacem i ogrodem. Dolski założył tu w 1684 roku klasztor zakonu pijarów, którzy w otworzyli tu w 1693 roku kolegium słynące z wysokiego poziomu nauczania. W 1706 roku miasteczko zniszczyły poważnie wojska szwedzkie. Odbudował je Michał Serwacy Wiśniowiecki, który zbudował w nim nowy pałac. W 1768 roku kasztelan bracławski Jan Antoni Czarnecki zbudował w Lubieszowie klasztor kapucynów. W kolegium pijarów uczył się w latach 1753-1756 Tadeusz Kościuszko, jego brat Józef Kościuszko, filozof Daniel Kazimierz Narbutt, botanik Stanisław Bonifacy Jundziłł. Szkołę zamknęli w 1834 roku Rosjanie po upadku powstania listopadowego. Dwa lata wcześniej zamknięto oba klasztory.

Prywatne miasto szlacheckie położona była w końcu XVIII wieku w hrabstwie lubieszowskim w powiecie pińskim województwa brzeskolitewskiego[2].

Po rozbiorach Lubieszów wchodził w skład powiatu pińskiego, guberni mińskiej. Po Powstaniu listopadowym władze rosyjskie w ramach represji w 1832 roku zamknęły oba klasztory. Kościół pijarów stał się świątynią parafialną, a katolicki kościół kapucynów zamieniono na cerkiew prawosławną. W 1834 roku zamknięto kolegium pijarów.

W latach 1915-1916 miasteczko zniszczono podczas działań wojennych między Austriakami i Rosjanami. Za II RP istniała wiejska gmina Lubieszów.

W 1942 roku Niemcy i policjanci ukraińscy zamordowali tu 800 Żydów.

We wrześniu 1943 roku UPA zaatakowało miasteczko, jednak atak odparli partyzanci radzieccy, którzy ewakuowali mieszkańców czasowo w bezpieczne miejsce. Kolejny nastąpił w dniu 9 listopada 1943 roku i w jego efekcie oddział UPA wymordował 283 bezbronnych Polaków zamieszkujących Lubieszów i pobliską Rejmontówkę[3]. Część spalono żywcem[4]. Spalono wtedy także dwie sercanki, którymi były siostra zakonna Jadwiga Alojza Gano i siostra Andrzeja Maria Osakowska[5][6]. W 70. rocznicę wydarzeń, na starym miejscowym cmentarzu odsłonięto pomnik upamiętniający to wydarzenie[7].

W 2013 liczyło 5731 mieszkańców.[8]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kolegium Ojców Pijarów w Lubieszowie, gdzie jak napisano na tablicy kształcił swą wzniosła duszę i umysł Tadeusz Kościuszko.[9][10][11] Kolegium założono na planie czworoboku. Obok wznosił się barokowy kościół pijarów z 1742 roku, który rozebrano w 1971 roku.
  • Kościół kapucynów pw. śś. Cyryla i Metodego z 1768 r. w stylu barokowym i układzie trójnawowej bazyliki
  • Klasztor kapucynów z 1768 r., barokowy, po wojnie komisariat milicji. Całość otacza barokowe ogrodzenie z bramą
  • brama pałacowa z 1 poł. XVIII wieku prowadząca dawniej do pałacu Wiśniowieckich i Czarneckiech. Za bramą rozciąga się park pałacowy
  • cmentarz polski z krzyżem Straży Mogił Polskich z 1996 roku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. Husarski, Kościół oo. pijarów w Lubieszowie, [w:] „Południe”, 1922, nr 4, s. 24-35
  • Wiktor Chomicz, Pod opieką Świętych Cyryla i Metodego, [w:] „Wołanie z Wołynia” nr 2 (63) z marca-kwietnia 2005 r., s. 31-32
  • Wiktor Chomicz, Jest to potrzebne nie martwym, to jest potrzebne żywym, [w:] „Wołanie z Wołynia” nr 4 (65) z lipca-sierpnia 2005 r., s. 37
  • Bp Antoni Dydycz OFM Cap., Z dziejów kapucyńskiego klasztoru w Lubieszowie, [w:] „Europa Orientalis. Polska i jej wschodni sąsiedzi od średniowiecza po współczesność”, Toruń 1996, s. 301-313.
  • Zbigniew Małyszycki, Jeszcze o kościele i klasztorze Ojców Kapucynów w Lubieszowie, [w:] „Wołanie z Wołynia” nr 4 (65) z lipca-sierpnia 2005 r., s. 38-39
  • Antoni Małyszycki, Tragedia Lubieszowa, [w:] „ŁAD katolikom na Wschodzie” nr 3/94 z marca 1994 r., s. I.
  • A. Moszyński, Kronika kollegium lubieszowskiego, Kraków 1876

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2018 року. Державна служба статистики України. Київ, 2018. стор.16
  2. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 117.
  3. Instytut Pamięci Narodowej, Prokurator OKŚZpNP w Szczecinie umorzył śledztwo w sprawie zabójstwa co najmniej 283 mieszkańców osady Kolonia Rejmontówka i miejscowości Lubieszów (woj. poleskie) 9.11.1943 r., Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2019-08-13] (pol.).
  4. Jacek Kiełpiński, Oni tu przyszli. Wspomnienia Marianny Piątek z domu Wojdan, świadka mordu w Lubieszowie na Polesiu, gdzie dwustu Polaków spalono żywcem, Warszawa 2018
  5. Lista duchownych zamordowanych przez OUN-UPA - Jacek Boki - NEon24.pl, kresywekrwi.neon24.pl [dostęp 2019-08-13].
  6. S. A. Michna, Siostry zakonne – ofiary zbrodni nacjonalistów ukraińskich na terenie metropolii lwowskiej obrządku łacińskiego w latach 1939–1947, Warszawa 2010, s. 53–56.
  7. Grzegorz Rąkowski, "Wołyń", wyd. Rewasz, s.77
  8. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України. Київ, 2013. стор.46
  9. Гімназія піярів. 1938 / Поштова листівка. Видана 1938 р. // Персональний сайт Петра Кравчука » Фотоальбом » Любешів.
  10. Grzegorz Rąkowski. Wołyń (do serii "Przewodnik po Ukrainie Zachodniej"). Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2005 - 464 S. // S. 78
  11. Ołeksij Brenczuk. Szkoła pijarów // Polsko-ukraiński dwutygodnik Monitor Wołyński, 27 styczeń 2011