Ludwik Stomma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ludwik Stomma
Data i miejsce urodzenia 22 marca 1950
Kraków
Data i miejsce śmierci 7 marca 2020
Saint-Cloud
Zawód, zajęcie antropolog kultury, nauczyciel akademicki, publicysta
Miejsce zamieszkania La Ferté-sous-Jouarre, Francja
Narodowość polska
Tytuł naukowy doktor habilitowany nauk humanistycznych
Rodzice Elwira Szykowska
Stanisław Stomma
Krewni i powinowaci Magdalena
(siostra)
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Ludwik Franciszek Stomma (ur. 22 marca 1950 w Krakowie, zm. 7 marca 2020 w Saint-Cloud[1] pod Paryżem[2]) – polski antropolog kultury, etnolog, doktor habilitowany nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki, publicysta tygodników „Polityka” i „Przegląd”.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Ukończył VI Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1968)[3] i studia etnograficzne na Uniwersytecie Warszawskim (1973)[4]. Wykładał na Uniwersytecie Warszawskim, KUL, Uniwersytecie Jagiellońskim, pracował w Instytucie Sztuki PAN i na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1976 obronił pracę doktorską, a w 1981 uzyskał habilitację[4]. W 1981 wyjechał do Francji. Pracował na Sorbonie (IV) w ramach École pratique des hautes études[5][6], a od 2008 na stanowisku profesora nadzwyczajnego UMK[7]. Wydał czternaście książek, w tym cztery naukowe, dwie książki dla dzieci, a także książki historyczne i biograficzne.

Od 1990 był stałym felietonistą tygodnika „Polityka”. Publikował także w „Kuchni”, „Motomagazynie”, „Elle”, „Hustlerze”, „Cosmopolitan” i „Nie” (pod pseudonimem „Gall Anonim”)[8]. Jest autorem zbioru felietonów pt. Nalewka na czereśniach oraz Słownika polskich wyzwisk, inwektyw i określeń pejoratywnych. Był członkiem Collegium Invisibile[9].

Politycznie miał poglądy lewicowe. Przez krótki okres należał do Unii Pracy[10]. Był wolnomularzem[11].

W 2000 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi w pracy dziennikarskiej i publicystycznej”[12]. W 2009 jego dokonania zostały uhonorowane Złotą Sową Polonii[13].

Był synem Stanisława Stommy. Mieszkał we Francji (w La Ferté-sous-Jouarre w departamencie Sekwana i Marna)[14]. Pochowany został 13 marca 2020 roku na cmentarzu Pere Lachaise w Paryżu.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

W 1991 w periodyku naukowym „Etnografia Polska” ukazała się recenzja (a właściwie polemika) trzech autorów (Arnold Lebeuf, Mariusz Ziółkowski i Robert Marcin Sadowski z Zakładu Antropologii Historycznej Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego) na temat pracy doktorskiej Ludwika Stommy[15]. Autorzy wykazali, że ok. 1/4 doktoratu, dotycząca zagadnień astronomicznych, stała na bardzo niskim poziomie i zawierała wiele błędów merytorycznych. Jednak najważniejszym punktem owej polemiki było wykazanie całkowitego fałszerstwa tzw. obserwatorium w Skordiowie, które miało świadczyć o wiedzy astronomicznej zachowanej na polskiej wsi (azymutowej obserwacji wschodów i zachodów Słońca) i było koronnym dowodem tez pracy doktorskiej[15]. W 1993 na łamach czasopisma „Polska Sztuka Ludowa” opublikowano artykuł, którego autorzy – Krystyna i Krzysztof Piątkowscy – wzięli w obronę Ludwika Stommę i zanegowali zasadność zarzutów Lebeufa, Ziółkowskiego i Sadowskiego[16]. Piątkowscy wyrazili przekonanie, że obserwatorium w Skordiowie rzeczywiście istniało, i zauważyli, że podstawowe założenia strukturalistycznej koncepcji Stommy są słuszne, a autorzy polemiki, zwolennicy scjentystycznego modelu nauki, skupili się na kwestiach astronomicznych, lecz ich wywody biegną obok istoty interpretacji Stommy[16]. Nieco później, również w 1993, w 75. tomie rocznika „Lud” Ludwik Stomma udzielił odpowiedzi na artykuł Lebeufa, Ziółkowskiego i Sadowskiego w „Etnografii Polskiej”, odrzucając postawione przez nich zarzuty[17]. W 1993 roku w „Etnografii Polskiej” ukazała się riposta tych samych trzech autorów wobec odpowiedzi Stommy podtrzymująca zarzuty[18].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Słońce rodzi się 13 grudnia, Warszawa 1981, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, s. 140, ​ISBN 83-205-3341-4​.
  • Antropologia kultury wsi polskiej XIX w., wyd I: 1986, Instytut Wyd. Pax, ​ISBN 83-211-0614-5​; II wyd. rozsz.: 2002, ​ISBN 83-917096-0-4​.
  • (z Tomaszem Dominikiem) Niezwykłych przygód Baranka Pacanka księga pierwsza, Warszawa 1994, Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, s. 22, ​ISBN 83-7066-606-X​.
  • Wzloty i upadki królów Francji sposobem antropologicznym wyłożone, wyd I: Łódź 1991, Wyd. Łódzkie, 1991 s. 225, ​ISBN 83-218-0898-0​; Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, wyd II: Warszawa 1994, Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, s. 191, ​ISBN 83-7066-595-0​, wyd III: Wydawnictwo Twój Styl, 2004, ​ISBN 83-7163-382-3​.
  • Królów polskich przypadki, Warszawa 1993, Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, s. 173, ​ISBN 83-7066-536-5​.
  • Antologia poezji głupich i mądrych Polaków w Ludwika Stommy wyborze, autor wyboru; 1995, ​ISBN 83-7066-656-6​.
  • Żywoty zdań swawolnych, Warszawa 1998, Wyd. Twój Styl, ​ISBN 83-7163-087-5​.
  • (z Tomaszem Dominikiem) Kobiet czar..., Warszawa 2000, Wydawnictwo Twój Styl, s. 290, ​ISBN 83-7163-153-7​.
  • Poczet polityków polskich XX wieku, Warszawa 2000, Wyd. Graf-Punkt, ​ISBN 83-879-88-65-0​.
  • Królów polskich i francuskich przypadki, Warszawa 2000, Wyd. Graf-Punkt, s. 438, ​ISBN 83-87988-69-3​.
  • Słownik polskich wyzwisk, inwektyw i określeń pejoratywnych, Warszawa 2000, Wydawnictwo Graf-Punkt, ​ISBN 83-87988-72-3​.
  • (z Ludwikiem Lewinem) Paryż za dwa Ludwiki. Przewodnik po Paryżu cieni i smaków, Warszawa 1995, Polska Oficyna Wydawnicza „BGW”, ​ISBN 83-7066-657-4​.
  • Nalewka na czereśniach, wybór felietonów z „Polityki”, Poznań 2000, Wydawnictwo Sens, ​ISBN 83-86944-29-3​.
  • Życie seksualne królów Polski i inne smakowitości, Wyd. Twój Styl, 2002, ​ISBN 83-7163-267-3​.
  • Paryskie spacery, 2003, Wydawnictwo Twój Styl, ​ISBN 83-7163-354-8​.
  • Z owsa ryż. Po co nam Francja, Wydawnictwo Książkowe Twój Styl, Warszawa 2003, ​ISBN 83-7163-349-1​.
  • Dzieje smaku, Poznań 2004, Wydawnictwo Sens, ​ISBN 83-86944-44-7​.
  • Francuska miłość, Warszawa 2004, Wydawnictwo Książkowe Twój Styl, ​ISBN 83-7163-464-1​.
  • Sławnych Polaków uczucia i śluby, Poznań 2004, Wydawnictwo Sens, s. 250, ​ISBN 83-86944-50-1​.
  • Sławnych Polaków choroby, Gdańsk 2004, Wyd. Tower Press, s. 143, ​ISBN 83-87342-80-7​.
  • Polskie złudzenia narodowe, Poznań 2006, Wydawnictwo Sens, ​ISBN 83-86944-61-7​.
  • Polskie złudzenia narodowe. Księgi wtóre, Poznań 2007, Wydawnictwo Sens, ​ISBN 978-83-86944-66-8​.
  • Choroby i dolegliwości sławnych ludzi, Gdańsk 2007, Literatura Net Pl, s. 207, ​ISBN 83-923645-4-6​.
  • Skandale Polskie, Warszawa 2008, Wydawnictwo Demart, ​ISBN 83-87342-80-7​.
  • A jeśli było inaczej... Antropologia historii, Poznań 2008, Wydawnictwo Sens, ​ISBN 978-83-86944-68-9​ (błędnie nadany).
  • Kultura zmienną jest, Poznań 2009, Wydawnictwo Sens, s. 240, ​ISBN 978-83-86944-74-3​.
  • Historie przecenione, Wydawnictwo Iskry 2011, ​ISBN 978-83-244-0154-3​.
  • Historie niedocenione, Wydawnictwo Iskry 2011, ​ISBN 978-83-244-0182-6​.
  • Antropologia wojny, Wydawnictwo Iskry 2014, ​ISBN 978-83-244-0382-0
  • Polskie złudzenia narodowe, Wydawnictwo Iskry 2014, ​ISBN 978-83-244-0419-3

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stomma Ludwik (fr.). deces.matchid.io. [dostęp 2020-06-22].
  2. Jerzy Sławomir Wasilewski: 7 marca zmarł w Paryżu Ludwik Stomma (1950–2020). etnologia.uw.edu.pl, 9 marca 2020. [dostęp 2021-08-02].
  3. Wojciech Rylski: Absolwenci Reytana 1968. wne.uw.edu.pl (zarchiwizowane w archive.org). [dostęp 2020-08-18].
  4. a b Waldemar Kuligowski. Ludwik Stomma (1950–2020). Sowizdrzał z Sorbony. „Lud”. T. 104, s. 581–582, 2020. Poznań: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. ISSN 0076-1435.. [dostęp 2021-08-02]. 
  5. Centre d’études slaves (fr.). etudes-slaves.paris-sorbonne.fr. [dostęp 2021-08-02].
  6. École pratique des hautes études (EPHE) (fr.). ephe.fr. [dostęp 2021-08-02].
  7. Biuletyn Prawny UMK Nr 10 z 29 grudnia 2008. umk.pl. [dostęp 2021-08-02].
  8. Luiza Zalewska, Zmierzch diabła, „Dziennik”, 4–5 października 2008.
  9. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2021-08-02].
  10. Ludwik Stomma, Jak nie wstąpiłem do partii, polityka.pl, 14 stycznia 2020 [dostęp 2021-08-02].
  11. Ludwik Stomma, Powrót masonów, tygodnikprzeglad.pl, 23 marca 2015 [dostęp 2021-08-02].
  12. M.P. z 2000 r. nr 14, poz. 293
  13. Złote Sowy Polonii 2009. gazetapetersburska.org. [dostęp 2021-08-02].
  14. Ludwik Stomma. Za mało polscy. „Polityka”, s. 120, 5 czerwca 2012. [dostęp 2021-08-02]. 
  15. a b A. Lebeuf, M.S. Ziółkowski, R.M. Sadowski. 13 grudnia, czyli rzecz o Słońcu, Skordiowie i Ludwiku Stommie. „Etnografia Polska”. T. XXXV, z. 1, s. 193–216, 1991. ISSN 0071-1861. [dostęp 2021-08-02]. 
  16. a b Krystyna i Krzysztof Piątkowscy. Czy słońce rodzi się 13 grudnia? – czyli rzecz o pewnej „polemice”. „Polska Sztuka Ludowa”. T. 47, Nr 1 (220) (1), s. 77–79, 1993. ISSN 1230-6142. [dostęp 2021-08-02]. 
  17. L. Stomma. Odpowiedź na artykuł z „Etnografii Polskiej”, t. 35, 1991, z. 1. „Lud”. T. 75, s. 223–225, 1992. Poznań: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. ISSN 0076-1435. [dostęp 2021-08-02]. 
  18. A. Lebeuf, M.S. Ziółkowski i R.M. Sadowski. „13 grudnia” albo „Co Autor chciał powiedzieć?”. „Etnografia Polska”. T. XXXVII, z. 1, s. 167–175, 1993. ISSN 0071-1861. [dostęp 2021-08-02]. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]