Stanisław Stomma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Stomma
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 stycznia 1908
Szacuny
Data i miejsce śmierci 21 lipca 2005
Warszawa
Zawód prawnik, publicysta, polityk
Tytuł naukowy doktor habilitowany nauk prawnych
Alma Mater Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie
Stanowisko poseł na Sejm PRL II, III, IV, V i VI kadencji (1957–1976), przewodniczący Prymasowskiej Rady Społecznej (1981–1984), senator I kadencji (1989–1991)
Partia FPD, UD, UW
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN

Stanisław Stomma (ur. 18 stycznia 1908 w Szacunach k. Kiejdan, zm. 21 lipca 2005 w Warszawie) – polski prawnik, specjalista w zakresie prawa karnego, publicysta i polityk, poseł na Sejm PRL w latach 1957–1976 (II, III, IV, V i VI kadencji, z ramienia Znaku), senator I kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj]

Studiował prawo na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie (1928–1932) oraz we Francji (1938–1939). W 1937 uzyskał stopień naukowy doktora, a w 1947 doktora habilitowanego.

Przed wojną pracował w „Głosie Narodu”, wydawanym przez archidiecezję krakowską. Po 1939 twierdził, że ziemie wschodnie, z których pochodził, są dla Polski stracone, a dominacja radziecka jest faktem, który będzie trwał długo. Po wojnie został zatrudniony w Katedrze Prawa Karnego UJ, w 1950 z powodów politycznych usunięto go z tej uczelni. Znalazł się wśród współzałożycieli i objął funkcję redaktora naczelnego (1946–1953) miesięcznika „Znak”. Od 1946 był też członkiem redakcji „Tygodnika Powszechnego”. W 1950 podpisał list Komisji Intelektualistów i Działaczy Katolickich do intelektualistów francuskich, wyrażający solidarność i propozycję współpracy[1]. W 1956 zakładał, a następnie przez wiele lat działał jako członek zwyczajny i honorowy warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej.

W 1956 powrócił na UJ, rok później został posłem na Sejm PRL. W 1965 wybrany do Sejmu PRL z listy Frontu Jedności Narodu[2]. W 1968 wraz z czterema innymi członkami Koła Poselskiego Znak złożył do prezydium Sejmu interpelację do premiera Józefa Cyrankiewicza w obronie represjonowanych studentów Uniwersytetu Warszawskiego. Był jednym z inicjatorów i architektów polsko-niemieckiego porozumienia i pojednania zgodnie z własnymi poglądami, że w dłuższym czasie nie istnieje fatalizm wrogości, a konflikt obu narodów szkodzi im samym. W 1969 został pierwszym Polakiem oficjalnie przyjętym przez prezydenta RFN, w 1988 otrzymał Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN.

W 1976 jako jedyny z posłów nie głosował za zmianami (wstrzymał się) w Konstytucji (w art. 1. pojawiło się zdanie: Polska Rzeczpospolita Ludowa jest państwem socjalistycznym, art. 2. mówił, że PZPR jest przewodnią siłą polityczną społeczeństwa, a art. 6. głosił, że PRL umacnia przyjaźń i współpracę ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich...). Postawa ta oznaczała wykluczenie go z grona kandydatów do Sejmu kolejnej kadencji.

W latach 1981–1984 przewodniczył Prymasowskiej Radzie Społecznej. Był współzałożycielem i przewodniczącym Klubu Myśli Politycznej „Dziekania” (1985–1989). Uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu po stronie opozycyjnej. 4 lipca 1989 jako marszałek senior przewodniczył inauguracyjnemu posiedzeniu Senatu I kadencji, należał wówczas do Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. Później działał w Forum Prawicy Demokratycznej, Unii Demokratycznej i Unii Wolności.

Uroczystości pogrzebowe Stanisława Stommy odbyły się 27 lipca 2005 w warszawskiej archikatedrze[3]. Został pochowany na cmentarzu leśnym w Laskach.

Ojciec etnologa Ludwika Stommy.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1964), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1969), odznaczeniem Das Grosse Verdienstkrenz (Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN, 1988), Orderem Orła Białego (1994)[4] i tytułem doktora honoris causa UJ (2000).

Przypisy

  1. Janusz Stefaniak, Komisja Intelektualistów i Działaczy Katolickich, [w:] Encyklopedia Białych Plam, t. XIX, Suplement, Radom 2005, s. 180.
  2. Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 1 czerwca 1965 r. o wynikach wyborów do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przeprowadzonych dnia 30 maja 1965 r. (M.P. z 1965 r. Nr 29, poz. 157).
  3. Stanisław Stomma (1908–2005) – sylwetka i publikacje. kul.pl. [dostęp 2012-08-29].
  4. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 maja 1994 r. o nadaniu orderu (M.P. z 1994 r. Nr 35, poz. 294).

Bibliografia[edytuj]