Maciej Berbeka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maciej Berbeka
Ilustracja
Maciej Berbeka (po lewej) i Józef Hojda na Mera Peak
Data i miejsce urodzenia 17 października 1954
Zakopane
Data i miejsce śmierci 6 marca 2013
Broad Peak
Zawód alpinista, taternik, przewodnik, himalaista
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Maciej Berbeka (ur. 17 października 1954 w Zakopanem[1], zaginął 6 marca 2013 na stokach Broad Peak w Karakorum[2][3]) – polski himalaista, zdobywca 5 ośmiotysięczników, artysta malarz, grafik i scenograf.

Symboliczna mogiła Macieja Berbeki na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem
Tablica poświęcona Maciejowi Berbece na grobie jego ojca, Krzysztofa, na Nowym Cmentarzu w Zakopanem

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwent Państwowego Liceum Technik Plastycznych im. A. Kenara w Zakopanem oraz Wydziału Wzornictwa Przemysłowego Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Artysta malarz, grafik i scenograf Teatru im. S. I. Witkacego w Zakopanem[4].

Ratownik TOPR (od 1979), przewodnik UIAGM[5], nauczyciel PLTP im. A. Kenara w Zakopanem. Członek (w l. 1982–1986 prezes) Klubu Wysokogórskiego Zakopane.

Dokonał pierwszych zimowych wejść na Manaslu (1984, razem z Ryszardem Gajewskim), Czo Oju (1985, razem z Maciejem Pawlikowskim)[5] oraz Broad Peak (5 marca 2013 r.) z Adamem Bieleckim, Tomaszem Kowalskim oraz Arturem Małkiem[6]. Wcześniej był blisko pierwszego zimowego wejścia na Broad Peak w stylu alpejskim z Aleksandrem Lwowem podczas zimowej polskiej wyprawy na K2 w 1988 – dotarł wtedy do przedwierzchołka Rocky Summit (8028 m n.p.m.) niższego od głównego o kilkadziesiąt metrów, lecz oddalonego o godzinę wspinaczki eksponowaną granią[5]. Tym samym został pierwszym człowiekiem, który zimą przekroczył 8000 m n.p.m. w Karakorum.

Zdobył Annapurnę nową drogą – południową ścianą. Był kierownikiem wypraw zimowych na Manaslu i trzech na Nanga Parbat. W 1993 zdobył Mount Everest od strony chińskiej[5].

Zaginięcie[edytuj | edytuj kod]

5 marca 2013 podczas zejścia po zdobyciu Broad Peak Maciej Berbeka i Tomasz Kowalski nie zdołali powrócić na noc do obozu, co zmusiło ich do biwakowania w ekstremalnych warunkach. Kowalski biwakował na grani na wysokości około 7960 m n.p.m. a Berbeka najprawdopodobniej na przełęczy na 7900 m n.p.m. W przeciwieństwie do Tomasza Kowalskiego, Berbeka był widziany następnego dnia rano na ścianie pod przełęczą, która prowadziła do obozu szturmowego. Pakistańczyk poszukujący zaginionych nie trafił na żaden ślad Macieja Berbeki. 8 marca 2013 roku kierujący wyprawą Krzysztof Wielicki poinformował, że uznaje ich za zmarłych[7]. W lipcu 2013 na grani na wysokości około 7960 m n.p.m. odnaleziono ciało Tomasza Kowalskiego i pochowano go około 100 m niżej. Ciała Macieja Berbeki nie odnaleziono.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W marcu 2013 w Galerii Strug w Zespole Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem, odbyła się premiera spektaklu zakopiańskiej Sceny A2 – „Ulice Jerozolimy” autorstwa Piotra Biesa, poświęconego himalaiście[8].

28 maja 2014 w Warszawie odbyła się aukcja charytatywna, której celem jest materialne wsparcie rodziny himalaisty. Aukcja Charytatywna in Memoriam Maćka Berbeki

W Zakopanem odbywa się co roczny Festiwal Inspirowane Górami im. Macieja Berbeki[9].

W Zespole Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara jest przyznawana jest dla absolwenta z najlepszy dyplom w rok szkolny, Nagroda im. Macieja Berbeki[10].

Wdowa Ewa Dyakowska-Berbeka, o swoim życiu opowiedziała Beacie Sabale-Zielińskiej w książce Jak wysoko sięga miłość? Życie po Broad Peak (Warszawa, 2016)[11].

6 marca 2018 odbyła się premiera filmu dokumentalnego o himalaiście "Dreamland" syna Staszka Berbeki, która miała miejsce w Teatrze Witkacego w ramach 7. Festiwalu Inspirowane Górami im. Macieja Berbeki.

Odznaczenie[edytuj | edytuj kod]

25 kwietnia 2015 prezydent RP Bronisław Komorowski odznaczył Macieja Berbekę pośmiertnie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne zasługi dla rozwoju sportów wysokogórskich, za promowanie imienia Polski w świecie”[12].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Syn Krzysztofa Berbeki (1930–1964), brat Jacka Berbeki (ur. 1959)[1]. Żona – Ewa Dyakowska-Berbeka (1957-2018), artysta malarz, grafik i scenograf Teatru im. S.I. Witkacego w Zakopanem[13]. Mieli czwórkę synów. Wujek - Arkadiusz Waloch (1932), malarz, pedagog Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Zakopanem[14].

Tablice poświęcone osobom zmarłym
w górach na Tatrzańskim Cmentarzu Symbolicznym. Jasna tablica w środkowej części jest poświęcona Maciejowi Berbece i Tomkowi Kowalskiemu

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. Maciej Berbeka, T. Kowalski uznani za zmarłych. 10 marca 2013. [dostęp 10 marca 2013].
  3. Zakończenie wyprawy. [dostęp 2013-01-11].
  4. Maciej Berbeka, himalaista i artysta pozostał w Karakorum... (pol.). strona MCK Sokół. [dostęp 2013-03-12].
  5. a b c d Janusz Kurczab: Leksykon polskiego himalaizmu. Warszawa: Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 19-20, seria: Polskie Himalaje. ISBN 978-83-7552-383-6.
  6. Maciej Berbeka, Adam Bielecki, Artur Małek i Tomasz Kowalski zdobyli Broad Peak!. polski-himalaizm-zimowy.wspinanie.pl, 5 marca 2013. [dostęp 9 marca 2013].
  7. Robert Kulig: Nadzieja umarła ostatnia (pol.). Onet.pl. [dostęp 2013-03-08].
  8. Regina Korczak-Watycha: "Ulice Jerozolimy" według Piotra Biesa. Spektakl poświęcony himalaiście Maciejowi Berbece (pol.). Podhale24.pl. [dostęp 2013-04-08].
  9. .INSPIROWANE GÓRAMI' '5 EDYCJA FESTIWALU im.MACIEJA BERBEKI.14 X 2016r.Aut;Janusz Tomczak. youtube, październik 2016. [dostęp 5 maja 2018].
  10. Wręczenie Nagrody im. Macieja Berbeki (pol.). zakopane.eu.
  11. Jak wysoko sięga miłość?. Życie po Broad Peak. Rozmowa z Ewą Berbeką. Opowieść żony himalaisty (pol.). ebook/epub.
  12. Odznaczenia na Kasprowym Wierchu. 2015-04-25. [dostęp 2015-04-25].
  13. Maciej Berbeka, himalaista i artysta pozostał w Karakorum... (pol.). strona MCK Sokół. [dostęp 2018-04-30].
  14. Wspomnienia o Maćku Berbece (pol.). zsp-kenar.pl.