Magazyn Kryminalny 997
 Scenografia programu 997 z prowadzącym Janem Płócienniczakiem (7 stycznia 1990) | |
| Kraj produkcji | |
|---|---|
| Język | |
| Prowadzący |
Jan Płócienniczak |
| Data premiery |
15 października 1986 |
| Lata emisji |
1986–1993, |
| Pora emisji |
czwartek |
| Czas trwania odcinka |
40 minut |
| Format nadawania | |
| Produkcja | |
| Produkcja | |
| Stacja telewizyjna |
TVP1 (2018–2023) |
Magazyn Kryminalny 997 – polski program telewizyjny o tematyce kryminalno-śledczej autorstwa łódzkiego dziennikarza śledczego Michała Fajbusiewicza, emitowany z przerwami od 15 października 1986 do 15 czerwca 2023 na antenach Telewizji Polskiej, we współpracy z Komendą Główną Policji.
Opis
[edytuj | edytuj kod]Misją Magazynu Kryminalnego 997 Michała Fajbusiewicza było pozyskiwanie informacji na temat niewyjaśnionych dotąd spraw kryminalnych (np. morderstw, gwałtów, napadów, oszustw czy zaginięć), z wykorzystaniem specjalnie tworzonych krótkometrażowych inscenizacji i anonimowej infolinii dla telewidzów.
Pierwszym prowadzącym w latach 1986–1990 był płk/podinsp. Jan Płócienniczak, a następnie został nim sam autor programu, Michał Fajbusiewicz, który był jego prezenterem i twórcą aż do 2017. Rok później telewizja reaktywowała program, przekazując prowadzenie Dariuszowi Bohatkiewiczowi, który prowadził program do 2023.
Fragmentem nazwy programu i zarazem jej skrótem jest numer 997 – polski numer alarmowy pogotowia policyjnego (do kwietnia 1990 pogotowia MO). Od początku istnienia audycji w czołówce wykorzystywano fragment utworu „Cronus (Saturn)” amerykańskiego zespołu jazz-rockowego Chase.
Historia programu
[edytuj | edytuj kod]Okres PRL
[edytuj | edytuj kod]
Magazyn Kryminalny 997 został wyemitowany po raz pierwszy w środę 15 października 1986 i był jednym z pierwszych tego typu programów na świecie[1][2]. Inspiracją dla jego stworzenia był brytyjski program Crimewatch UK (obecnie znany jako Crimewatch) emitowany na BBC One, z którym zetknął się przebywający wówczas jako korespondent w Wielkiej Brytanii Bogusław Wołoszański, który natychmiast zaproponował stworzenie przez Telewizję Polską analogicznego programu[3]. Innymi, starszymi odpowiednikami Magazynu Kryminalnego 997 były brytyjski Police 5 i niemiecki Aktenzeichen XY... ungelöst.
Pierwsze wydanie 997 poprowadzili: pułkownik Milicji Obywatelskiej Jan Płócienniczak oraz dziennikarz Sławomir Komorowski[4]. Już pierwszy odcinek okazał się sukcesem i pozwolił na schwytanie zabójcy pielęgniarki z Warszawy, którego portret pamięciowy zaprezentowano w programie. Po emisji 997 mężczyzna, zmieniwszy uprzednio swoje uczesanie i przefarbowawszy włosy, udał się do baru, w którym poznał swoją ofiarę, chcąc sprawdzić, czy zostanie rozpoznany przez personel; ujęto go[4]. Kolejne emisje programu co miesiąc kończyły zatrzymaniem kolejnych morderców (po każdym programie napływały setki informacji od telewidzów pomocnych w śledztwie). Dzięki informacjom od widzów programu do czerwca 1988 (22 odcinki) udało się ująć 11 sprawców zabójstw, odnaleziono 48 osób zaginionych i odzyskano skradzione mienie wartości setek mln zł[5]. Produkcja jednego odcinka trwała wówczas około 3 tygodni[5].
Od początku istnienia program plasował się w 10 najpopularniejszych produkcji TVP, od grudnia 1987 zajmował trzecie miejsce (po Teleexpressie i Dzienniku Telewizyjnym), a w maju 1988 według danych OBOP wysunął się na pierwszą pozycję z niemal 15-milionową widownią[5]. Zdarzało się, że program przyciągał przed telewizory ponad 15 mln widzów[1].
W 1988 Jan Płócienniczak otrzymał nagrodę Wiktora[6]. Na przełomie lat 80. i 90. jednym z bohaterów 997 był Zdzisław Najmrodzki, którego sprawie poświęcono m.in. obszerny materiał filmowy z 1989 oraz dwa specjalne wydania programu z 1990, wyemitowane z okazji toczącego się przed krakowskim sądem procesu kryminalisty[7][8]. Na przełomie lat 80. i 90. bohaterem programu był również francuski dziennikarz Bernard Margueritte, który udaremnił napad na swój dom w Zalesiu Górnym[potrzebny przypis].
W latach 1986–1993 jako studio 997 służyło pomieszczenie stanowiska dowodzenia Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi, mieszczącym się w ich gmachu przy ulicy Lutomierskiej w Łodzi.
1990-1993
[edytuj | edytuj kod]W 1990 Jana Płócienniczaka w roli prowadzącego zastąpił Michał Fajbusiewicz, przejmując tę rolę na najbliższe 27 lata emisji programu. W tym również roku, z powodu przekształcenia Milicji Obywatelskiej w Policję, drobnych zmian doczekała się czołówka programu, jednak zgodnie z wolą widzów jej ogólna forma pozostała niezmieniona[9]. Do grudnia 1990 wyemitowano ponad 60 odcinków programu, w których przedstawiono ponad 300 spraw. Dzięki pomocy telewidzów ponad 100 z nich zostało rozwiązanych[9].
10 stycznia 1991, w okolicach Cisnej w ówczesnym województwie krośnieńskim, doszło do katastrofy śmigłowca Mi-8T ze 103 Pułku Lotniczego Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSW, biorącego udział w rekonstrukcji zdarzeń na potrzeby programu. W katastrofie zginęło 7 policjantów i 3 członków załogi[10]. Na miejscu katastrofy w 1992 ustawiono pamiątkowy obelisk.
Krytyka i zawieszenie
[edytuj | edytuj kod]Na początku czerwca Magazyn Kryminalny 997 spotkał się z bardzo krytyczną opinią ze strony Komendanta Głównego Policji Zenona Smolarka, który stwierdził, że jest on instruktażem dla przestępców i zabronił wszystkim policjantom współpracować z nim[11]. W konsekwencji program został zdjęty z anteny, a w jego miejsce wyemitowano nowy program pt. Dajcie znak życia, będący miesięcznikiem traktującym o ludziach zaginionych, emitowany w poniedziałki, począwszy od 18 lipca 1994 do 5 czerwca 1995.
Równolegle nadawane były specjalne wydania magazynu w TVP Łódź; telewizji będącej skierowanym do Łodzi i okolic pasmem kanału TVP Regionalna (dziś TVP3).
1995–2009
[edytuj | edytuj kod]
Po ponad dwóch latach policja wycofała się z zarzutu wobec programu i Magazyn Kryminalny 997 wznowił emisję na ogólnopolskiej antenie z dniem 25 września 1995[12].
Nastąpiła wówczas gruntowna zmiana jego oprawy graficznej i utworzono studio programu, ze scenografią przypominającą od tej pory profesjonalne biuro detektywistyczne, rezygnując z pomieszczeń budynku Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi, imitujących dotąd centralę stołecznej Komendy Głównej Policji.
2009–2013
[edytuj | edytuj kod]Od 3 października 2009 do 9 stycznia 2010 przeniesiono emisję programu do kanału TVP Info, z premierowymi odcinkami w każdą sobotę o godz. 23:30, od 5 grudnia 2009 korygując porę emisji na godz. 21:00. Dnia 4 marca 2010 Magazyn Kryminalny 997 powrócił do ramówki TVP2, z emisją w czwartki o godzinie 22:45.
2 grudnia 2010 wyemitowane zostało ostatnie wydanie Magazynu Kryminalnego 997, przed blisko siedmioletnią przerwą w emisji[13].
Jesienią 2013 rozpoczęto realizację programu o tej samej tematyce pt. 997. Fajbusiewicz na tropie, na antenie Polsat Play[14], która trwała na tym kanale do 2017.
2017–2018
[edytuj | edytuj kod]5 października 2017, po blisko siedmiu latach przerwy, TVP2 wyemitowała premierowy odcinek wznowionego Magazynu Kryminalnego 997 z Michałem Fajbusiewiczem w roli prowadzącego, planując regularną emisję programu w nadchodzącym sezonie.
Odsunięcie Fajbusiewicza i zmiana formatu
[edytuj | edytuj kod]
Dnia 12 października tego samego roku, w dzień emisji drugiego premierowego wydania wznowionego magazynu, Magazyn został ponownie zdjęty z anteny, tym razem nagle na kilka godzin przed jego planowaną emisją. Prezes TVP Jacek Kurski poinformował, że "kierownictwo stacji podjęło autonomiczną decyzję o zawieszeniu emisji programu na okres (...) dwóch tygodni, w celu dokonania koniecznych zmian w [jego] formacie".
Dnia 8 marca 2018 program pojawił się ponownie w wiosennej ramówce TVP1. Gospodarzem nowej odsłony audycji został Dariusz Bohatkiewicz[15], obejmując zaledwie rolę prezentera programu, podczas gdy Michała Fajbusiewicza, pełniącego rolę zarówno prezentera, jak i aktywnego dochodzeniowo dziennikarza śledczym, nie dopuszczono do współtworzenia programu. Od tej pory także rekonstrukcje nie były już kręcone w miejsach, będących rzeczywistą lokacją prezentowanego przestępstwa.
Krytyka
[edytuj | edytuj kod]Media w październiku 2017 informowały, że Magazyn zniknął z anteny z powodu jego krytycznej oceny przez Witolda Gadowskiego, który zarzucił audycji PRL-owski rodowód, a decyzję o zdjęciu programu z anteny miał podjąć osobiście Jacek Kurski, prezes TVP będący jednocześnie działaczem politycznym z ramienia rządzącego ówcześnie obozu politycznego, skupionego pod przewodnictwem Prawa i Sprawiedliwości w ramach Zjednoczonej Prawicy[16].
Dziennikarz i autor programu, Michał Fajbusiewicz, wyraził przekonanie, że przyczyną jego zniknięcia był krytyczny komentarz Gadowskiego i nagłośnienie go przez prawicowe media[16]. Dziennikarz stwierdził ponadto, że nikt z Telewizji Polskiej nie poinformował go o zawieszeniu jego własnego programu[17], oskarżając jednocześnie nadawcę o nieuczciwość podyktowaną chęcią wykorzystania wysokich wyników oglądalności realizowanej przez niego autorskiej dotąd audycji[17], nazywając przy tym jej nową odsłonę mianem „zdekomunizowanego plagiatu”. Odnosząc się do samego Dariusza Bohatkiewicza stwierdził, że "obecnie moje 997 (...) prowadzi jakiś «misiek» (...) wagowo zbliżony do mnie”[18].
2018–2023
[edytuj | edytuj kod]Od czasu zatrudnienia nowego prowadzącego, Magazyn Kryminalny 997 emitowany był w czwartkowe wieczory, a dokładna godzina jego emisji kilkakrotnie ulegała zmianie (godziną premiery w listopadzie 2022 była godzina 23:00[19][20][21]).
Ostatnie wydanie prowadzonej przez Bohatkiewicza odsłony zostało wyemitowane dnia 15 czerwca 2023. Kilka dni później Telewizja Polska poinformowała o ponownym zakończeniu produkcji Magazynu Kryminalnego 997[22].
Branżowe media wskazywały, że powodem mogła być spadająca oglądalność programu[23] – o ile oglądalność pierwszych odcinków nowej odsłony Magazynu, emitowanych od marca do maja 2018, wynosiła 760 tys.[24], to już we wrześniu 2021 oglądany był średnio przez 428 tys. widzów[21], a w okresie od września do października 2022 – przez 328 tys. widzów[19].
Mordercy jako statyści-aktorzy
[edytuj | edytuj kod]W programie dwukrotnie doszło do sytuacji, w której prawdziwy morderca zagrał w rekonstrukcji dokonanej przez niego samego zbrodni[25].
Podczas realizacji nagrania dotyczącego zabójstwa dziennikarza Radia Bis Artura Korczaka w 1995 morderca dziennikarza zagrał samego siebie w rekonstrukcji[1]. Podejrzenia ekipy wzbudził fakt, że mężczyzna dokładnie odtworzył scenę morderstwa oraz poprawiał reżysera[26]. Morderca, Artur M., został skazany na 15 lat więzienia[1].
20 kwietnia 1999 we wsi Pustowo koło Słupska zamordowano 70-letnią Olgę Lipińską[27]. Kilka miesięcy po morderstwie na miejsce zdarzenia przyjechała ekipa programu w celu odtworzenia zbrodni. Ryszard S. zgłosił się jako chętny do udziału w rekonstrukcji. Podczas inscenizacji pytał się ekipy telewizyjnej o przebieg i postępy w śledztwie, czym jednak nie wzbudził podejrzeń. W Magazynie Kryminalnym 997 jako statysta wystąpił w roli jednego z klientów Lipińskiej kupujących od niej wino. Po emisji programu policja wytypowała kilka osób (wśród nich znalazł się Ryszard S.), ale sprawę umorzono z powodu braku dowodów. Na przełomie 2008 i 2009 przeprowadzono nowe badania DNA, które wykazały, że mordercą był właśnie Ryszard S. Funkcjonariusze, którzy ujęli mordercę, otrzymali statuetkę Temidy Magazynu Kryminalnego 997, którą wręczył Michał Fajbusiewicz[26].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Premiera Magazynu 997. TVP, 2010-10-05. [dostęp 2016-05-31].
- ↑ „Głos Pomorza” nr 238/1986, s. 10: Tydzień w telewizji. bibliotekacyfrowa.eu. [dostęp 2017-10-13].
- ↑ Michał Fajbusiewicz wywiad o 997 Cała prawda o zbrodni. fakt.pl. [dostęp 2018-06-19]. (pol.).
- ↑ a b Omilianowicz i Fajbusiewicz 2019 ↓, s. 97.
- ↑ a b c Rozmowa tygodnia. Prywatnie jest majorem... Michałem Fajbusiewiczem autorem majowego „hitu" PTV. „Dziennik Łódzki”. Nr 146, s. 1, 2, 24 czerwca 1988.
- ↑ Laureaci WIKTORÓW w latach 1985–2013. mc.waw.pl. [dostęp 2022-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ „Saszłyk”, czyli Najmrodzki raz jeszcze. Część 1. 997. TP2. 27 listopada 1990 (data emisji wg „Głosu Pomorza” nr 276 (11916), s. 7).
- ↑ „Saszłyk”, czyli Najmrodzki raz jeszcze. Część 2. 997. TP2. 3 grudnia 1990 (data emisji wg „Głosu Pomorza” nr 281 (11921), s. 5).
- ↑ a b Jan Płócienniczak, Tadeusz Noszczyński. Kronika 997. „Magazyn Kryminalny 997”. 23 (1894), s. 12, 2 grudnia 1990. Komenda Główna Policji. ISSN 0867-0404.
- ↑ Jan Andrzej (1951-1996) (red) Stepek, Nowiny. Gazeta codzienna. 1990/1991, nr 264, nr 1-22 (grudzień / styczeń), „Sygnatura oryginału: 1 I Now/1991”, 1991 [dostęp 2023-02-03].
- ↑
Piotr Wesołowski, Katarzyna Kęsicka, Edward Krzemień: POLICJA NIE CHCE 997. [w:] Archiwum „Gazety Wyborczej” [on-line]. classic.wyborcza.pl, 3 czerwca 1993. [dostęp 2022-05-29].
- ↑ Wraca kronika kryminalna „997”. [w:] Archiwum „Gazety Wyborczej” [on-line]. classic.wyborcza.pl, 23 sierpnia 1995. [dostęp 2022-05-29].
- ↑ Małgorzata Musiałek: „Magazyn kryminalny 997” zdjęty z anteny. Po 24 latach emisji. wiadomosci24.pl, 2010-12-13. [dostęp 2016-05-31].
- ↑ 997 – Fajbusiewicz na tropie – oficjalna strona programu. polsatplay.pl. [dostęp 2021-05-10].
- ↑ Michał Kurdupski: „Alarm!”, „Leśniczówka” i „Magazyn 997” najważniejszymi nowościami TVP1. wirtualnemedia.pl, 23 lutego 2018. [dostęp 2018-02-13].
- ↑ a b Jacek Kowalski: TVP2 po jednym odcinku zawiesza „Magazyn kryminalny 997”. Fajbusiewicz: po tekście Gadowskiego nie mam złudzeń na powrót. wirtualnemedia.pl, 13 października 2017. [dostęp 2021-05-10].
- ↑ a b Jacek Kowalski: Michał Fajbusiewicz o powrocie „Magazynu 997” do TVP: to zdekomunizowany plagiat, chcą wykorzystać moją doskonałą oglądalność. wirtualnemedia.pl, 8 marca 2018. [dostęp 2021-05-10].
- ↑ Omilianowicz i Fajbusiewicz 2019 ↓, s. 99.
- ↑ a b 328 tys. widzów „Magazynu 997” w Jedynce. wirtualnemedia.pl, 20 listopada 2022. [dostęp 2023-02-04].
- ↑ 354 tys. widzów „Magazynu 997” w TVP1. wirtualnemedia.pl, 3 maja 2021. [dostęp 2021-05-10].
- ↑ a b 428 tys. widzów „Magazynu 997” w TVP1. wirtualnemedia.pl, 27 września 2021. [dostęp 2023-02-04].
- ↑ Komunikat Telewizji Polskiej. centruminformacji.tvp.pl, 19 czerwca 2023. [dostęp 2023-06-23].
- ↑ Koniec kultowego programu TVP. wirtualnemedia.pl, 20 czerwca 2023. [dostęp 2023-06-22].
- ↑ 760 tys. widzów „Magazynu 997”. TVP1 wiceliderem rynku. wirtualnemedia.pl, 28 maja 2018. [dostęp 2021-05-10].
- ↑ Michał Fajbusiewicz: przez program „997” bał się o swoje życie. Wirtualna Polska, 2016-05-23. [dostęp 2016-05-31].
- ↑ a b Morderca zagrał samego siebie w odcinku 997. gazeta.pl, 2009-04-28. [dostęp 2016-05-31].
- ↑ MK 997 – 02.03.2000r.. maxciekmk997 2018-02-07. [dostęp 2018-03-05].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Magda Omilianowicz, Michał Fajbusiewicz: Fajbus. 997 przypadków z życia. Kompania Mediowa, 2019. ISBN 978-83-951569-6-0.