Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe
Ilustracja
Emblemat Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

24 czerwca 1965

Rozformowanie

31 grudnia 2001[1]

Tradycje
Rodowód

Nadwiślańska Brygada Ochrony Rządu - KBW[2]

Kontynuacja

Biuro Ochrony Rządu
Służba Ochrony Państwa

Dowódcy
Pierwszy

gen. bryg. Jan Siuchniński

Ostatni

płk dypl. Damian Jakubowski

Organizacja
Dyslokacja

Warszawa (Dowództwo NJW)

Podległość

MSW (1965-1996)[3] MSWiA (1997-2001)[4]

Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe – nieistniejąca obecnie formacja wojskowa specjalnego przeznaczenia, podległa Ministrowi Spraw Wewnętrznych.

Historia formacji[edytuj | edytuj kod]

Powołane Zarządzeniem prezesa Rady Ministrów nr 41 dnia 24 czerwca 1965 w sprawie zmiany podporządkowania wojsk wewnętrznych[5][6] – po likwidacji KBW – (znaczna liczba jednostek KBW została przeniesiona wówczas do nowo utworzonych Wojsk Obrony Wewnętrznej z jednoczesną zmianą podległości z MSW do MON). W strukturze MSW pozostała Nadwiślańska Brygada Ochrony Rządu[6], będąca dotychczas w składzie KBW, powiększona o trzy bataliony – batalion łączności, batalion szkolenia rezerw Milicji Obywatelskiej i rezerw MSW oraz samodzielnej eskadry lotnictwa. Po zmianach istniała w latach 1965–1968 jako Nadwiślańska Jednostka MSW im. Czwartaków AL[7]. Po kolejnej reorganizacji i zmianie nazwy w latach 1968–1974 – jako Nadwiślańska Brygada MSW im. Czwartaków AL. Od 1975 po kolejnej reorganizacji były to Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, następnie – w latach 1997–2001[8] – Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jednostki przeznaczone były tylko do zadań ochrony obiektów rządowych i specjalnych oraz służby wartowniczo-reprezentacyjnej na terenie Warszawy i kraju. Pełniły m.in. podoficerskie i oficerskie warty honorowe w obiektach rządowych podczas wizyt przedstawicieli obcych państw w Polsce, wystawiały też na tę okazję motocyklową eskortę honorową.

Asysta motocyklowa jednostki

Żołnierze NJW MSW ochraniali obiekty wypoczynkowe URM na terenie Kraju – np. W-1 Łańsk, W-2 Arłamów, Obiekt 301 Konewka k. Spały, Jurata – Hel itp[9]. W latach 1965–2001 kontynuowały działalność Nadwiślańskiej Brygady Ochrony Rządu.

Żołnierze tej formacji do roku 1990[potrzebny przypis] posiadali charakterystyczny mundur wzoru przedwojennego, stojący kołnierz bluzy z patkami wyszywanymi, bryczesy, długie czarne buty, pas typu oficerskiego i granatowy otok czapki garnizonowej. Wzór umundurowania oparty na mundurze przedwojennej Kompanii Zamkowej oficjalnie wprowadzono reformą mundurową w 1956 roku. Jednostki Nadwiślańskie były rozlokowane w kilku częściach kraju (Warszawa, Bieszczady, Śląsk, Warmia), po przejęciu w 1992 jednostek z rozwiązanych Wojsk Obrony Wewnętrznej. W początkowym okresie stanu wojennego w Polsce jednostki te zostały wykorzystane do przejęcia obiektów RTV w ramach operacji Azalia. W trakcie prezydentury Lecha Wałęsy i Aleksandra Kwaśniewskiego utrzymały swoją pozycję w MSW. W okresie Rady Ministrów Jana Olszewskiego oskarżane o próbę wyprowadzenia żołnierzy z koszar po ogłoszeniu, 4 czerwca 1992, tzw. Listy Macierewicza.

Po rozbudowie w 1992 w ich skład wchodziły m.in. pododdziały ochrony, antyterrorystyczne, łączności, pułk lotnictwa transportowego oraz jednostki zabezpieczenia, ochrony i dowodzenia przejęte z Wojsk Obrony Wewnętrznej. Rozwiązane w 2001.[10] Zadania , część jednostek i większość kadry przejęło od 1999 roku Biuro Ochrony Rządu.[11] Obecnie zadania tej formacji pełni Służba Ochrony Państwa.

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

Jednostki wojskowe[edytuj | edytuj kod]

  • Dowództwo Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych – Warszawa ul. Podchorążych 38
  • 1 Warszawska Brygada Zmotoryzowana. Od 1990 roku (JW 2610) – Warszawa ul. Podchorążych 38, w latach 1965–1968 była to Nadwiślańska Jednostka MSW im. Czwartaków AL, po reorganizacji od lipca 1968 r. istniała jako JW 1914, a od 1975 po kolejnej reorganizacji przemianowana na Warszawską Jednostkę MSW im. Czwartaków AL. W 1999 roku przeszła w podporządkowanie BOR[11]. Obecnie Służba Ochrony Państwa.
  • 6 Śląska Brygada Zmotoryzowana im. Gwardii Ludowej – Katowice, utworzona w 1979 r. (od powstania w 1965 była to Śląska Jednostka MSW – samodzielny batalion, po reorganizacji we wrześniu 1974 r. otrzymała nazwę Śląska Jednostka MSW im. Gwardii Ludowej, istniała do 1979 r.);
  • 4 Bieszczadzki Pułk Zmotoryzowany (4 Pułk Ochrony; JW 2667) – istniał od kwietnia 1973 do 1999 i liczył od 500 do 1200 żołnierzy. Sztab w Kwaszeninie, ponadto w Sanoku, Trójcy, Grąziowej i Trzciańcu, przejściowo (do 1981) także w Tarnawie Niżnej i Wołosatem. Do roku 1981 jako jednostka gospodarcza URM – Wojskowe Gospodarstwo Rolne obsługi ośrodka URM Arłamów, następnie bojowa. Decyzją nr 392 MSWiA z dnia 18 listopada 1998 rozformowano JW. 2667 w Trzciańcu. Decyzja wykonana dnia 31 grudnia 1999[13].
  • 3 Pułk Zabezpieczenia (JW 2621) – Legionowo, Piaseczno i Warszawa-Szczęśliwice, potem od 1994 Warszawa-Bemowo. W 1997 nastąpiła zmiana nazwy na 3 pułk zabezpieczenia inżynieryjnego. W 1998 przeniesiony do Emowa, istniał do 31 marca 2000[11];
  • 7 Pułk Łączności (JW 1060) – Emów k. Warszawy (Legionowo k. Warszawy).
  • 7 Pułk Dowodzenia (JW 2909) – Emów k. Warszawy .Decyzją nr 95 MSWiA z dnia 31 marca 1999 r. rozformowany. Powyższa decyzja została wykonana do dnia 31 stycznia 2000 r.[11] obecnie Centralny Ośrodek Szkolenia Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
  • 103 Pułk Lotnictwa Łącznikowego (JW 1159) – Warszawa-Bemowo, ul. Kocjana 3.
  • Ośrodek Szkolenia Poligonowego JW 1914 i NJW MSW Raducz – w latach 1965–1979. Od 1979 roku jako JW 2501, rozformowany 31 sierpnia 1999[11]
  • Centralny Ośrodek Szkolenia MSW (JW 1492) – Katowice, ul. Żdanowa, od 1965 do 1990[14] roku Ośrodek Szkolenia Rezerw MSW i Milicji. W 1999 roku dyslokowany do Raducza[11]. Po rozwiązaniu NJW przekazany w podporządkowanie BOR. Obecnie Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Ochrony Państwa[15];
  • Samodzielny Oddział Żandarmerii Wojskowej Nadwiślańskich Jednostek MSW – JW 2780 , Emów, następnie Warszawa;
  • Składnica Techniczno-Materiałowa (JW 2804) – Linin;
  • Samodzielna Stacja Naprawcza – Warszawa-Bemowo;
  • Centrum Radiowe (JW 2861) – Warszawa;
  • Centralna Składnica Amunicji (JW 1774) – Stara Wieś;
  • 9 Samodzielny Batalion Zaopatrzenia i Obsługi Dowództwa NJW MSW (JW 2102) – Warszawa;
  • 7 Samodzielny Batalion Inżynieryjno-Budowlany (JW 1917) – Warszawa, ul. Kocjana 3;
  • Główny Węzeł Łączności (JW 1061) – Warszawa ul. Podchorążych 38 . W 1999 roku podporządkowany BOR.[11]

Po reorganizacji i wcieleniu jednostek z rozwiązanych Wojsk Obrony Wewnętrznej w 1992 roku skład NJW MSW uzupełniono o:

  • Oddział Zabezpieczenia Obiektów Specjalnych (Oddział Zabezpieczenia Stanowisk Kierowania WOW) – Warszawa, była jednostka WOWew.,[potrzebny przypis] podporządkowana NJW od 1 stycznia 1992;
  • 14 Mazurski Pułk Ochrony (JW 2839) – Olsztyn, była jednostka WOWew., podporządkowana NJW od 1 stycznia 1992;
  • 2 Pułk Zabezpieczenia (od 01.01.1993) (JW 3466) – Czerwony Bór, poprzednio batalion zabezpieczenia, była jednostka WOWew., podporządkowana NJW od 1 stycznia 1992;
  • 20 Brygada Łączności Ziemi Kieleckiej (JW 3417) – Kielce, była jednostka WOWew., podporządkowana NJW od 1 stycznia 1992;
  • 1 Mazowiecki Pułk Ochrony (JW 4829) – Góra Kalwaria, była jednostka WOWew., podporządkowana NJW od 1 stycznia 1992;
  • 112 Batalion Zabezpieczenia (JW 1076) – Linin, była jednostka WOWew., podporządkowana NJW od 1 stycznia 1992.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz.U. z 2001 r. nr 27, poz. 298. W dokumencie wyznaczono ostateczną datę likwidacji NJW MSWiA. Ich rozformowanie zakończone zostało 31 grudnia 2001 r., następnie żołnierze, z którymi nie rozwiązano stosunku służbowego, przeszli do dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji lub Ministra Obrony Narodowej .
  2. 24 czerwca 1965, Warszawa – Zarządzenie prezesa Rady Ministrów nr 41 w sprawie zmiany podporządkowania wojsk wewnętrznych KBW. Źródło: AAN, URM, 137/17, Zarządzenia prezesa Rady Ministrów z 1965, k. 11–15, oryginał.
  3. Dz.U. 1996 nr 106 poz. 497 Ustawa - data powstania MSWiA.
  4. Dz.U. 1996 nr 106 poz. 497 - Ustawa - data powstania MSWiA.
  5. Wygoda i Peterman 2012 ↓, s. 135.
  6. a b Zarządzenie prezesa Rady Ministrów nr 41 z dnia 24 VI 1965 r. w sprawie zmiany podporządkowania wojsk wewnętrznych; cyt. za: Wygoda i Peterman 2012 ↓, s. 155–158
  7. Jerzy Bednarek, Rafał Leśkiewicz (red.), Informator o zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej, Warszawa: IPN, 2009, s. 42, ISBN 978-83-7629-068-3 [dostęp 2022-11-17], Cytat: Zarządzeniem Nr 0103 Ministra Spraw Wewnętrznych z 1 października 1965 r.
  8. Dz.U. 1996 nr 106 poz. 497 Ustawa - 1997 r - data powstania MSWiA.
  9. Krzysztof Potaczała: Bieszczady w PRL-u. Olszanica: Wydawnictwo BOSZ, 2012, s. 64. ISBN 978-83-7576-154-2.
  10. Dz.U. z 2001 r. nr 27, poz. 298. W dokumencie wyznaczono ostateczną datę likwidacji NJW MSWiA. Ich rozformowanie zakończone zostało 31 grudnia 2001 r., następnie żołnierze, z którymi nie rozwiązano stosunku służbowego, przeszli do dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji lub Ministra Obrony Narodowej .
  11. a b c d e f g Odpowiedź ministra spraw wewnętrznych i administracji - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów - na interpelację nr 3293 w sprawie likwidacji jednostek wojskowych podległych Dowództwu Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSWiA. [dostęp 2022-08-18].
  12. Jędrzejko, Krogulski, Paszkowski 2002 ↓, s. 138–139.
  13. Jolanta Ziobro. Wymarsz z Trzciańca. „Tygodnik Sanocki”. Nr 34 (406), s. 1, 12, 20 sierpnia 1999.
  14. Policja w III RP. [dostęp 2015-07-26].
  15. Spotkanie Komendanta SOP z uczestnikami kursu podstawowego w Ośrodku Szkoleniowym w m. Raducz. [dostęp 2022-08-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]