Malam Bacai Sanhá

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Malam Bacai Sanhá
Malam Bacai Sanhá.jpg
Data i miejsce urodzenia 5 maja 1947
Dar Salam
Data i miejsce śmierci 9 stycznia 2012
Paryż
Gwinea Bissau Prezydent Gwinei Bissau
Okres od 8 września 2009
do 9 stycznia 2012
Przynależność polityczna Afrykańska Partia Niepodległości Gwinei i Wysp Zielonego Przylądka
Poprzednik Raimundo Pereira (p.o.)
Następca Raimundo Pereira (p.o.)
Gwinea Bissau Prezydent Gwinei Bissau
Okres od 14 maja 1999
do 17 lutego 2000
Przynależność polityczna Afrykańska Partia Niepodległości Gwinei i Wysp Zielonego Przylądka
Poprzednik Ansumane Mané
Następca Kumba Ialá

Malam Bacai Sanhá (ur. 5 maja 1947 w Dar Salam, zm. 9 stycznia 2012 w Paryżu) - polityk, prezydent Gwinei Bissau od 14 maja 1999 do 17 lutego 2000. Wybrany ponownie na stanowisko szefa państwa w wyborach prezydenckich w lipcu 2009. Urząd objął 8 września 2009, zajmował go do śmierci 9 stycznia 2012.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Malam Bacai Sanhá urodził się w 1947 w Dar Salam w regionie Quinara. Studiował nauki w Szkole Wyższej Karola Marksa w Lipsku, NRD. Następnie zajmował liczne stanowiska w strukturach PAIGC (Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde), Afrykańskiej Partii Niepodległości Gwinei i Zielonego Przylądka oraz w administracji państwowej[1].

W latach 1975-1976 był członkiem Biura Politycznego PAIGC. Od 1986 do 1990 pełnił funkcję gubernatora regionu Gabú, a w latach 1991-1992 przewodniczącego Związku Pracowników (UNTG). Od 1989 do 1994 zajmował stanowisko ministra ds. regionu wschodniego, a następnie ministra informacji (1992-1994) oraz ministra reformy administracyjnej i pracy (1994-1998). W 1999 objął urząd przewodniczącego Narodowego Zgromadzenia Ludowego (parlamentu)[1].

Po usunięciu ze stanowiska prezydenta João Bernardo Vieirę w maju 1999 w wyniku zamachu stanu, jako przewodniczący parlamentu 14 maja 1999 objął stanowisko tymczasowego prezydenta kraju. Wziął udział w wyborach prezydenckich w listopadzie 1999 jako kandydat PAIGC. W pierwszej turze wyborów 28 listopada 1999 zajął drugie miejsce z wynikiem 23,4% głosów. W drugiej turze wyborów 16 stycznia 2000 przegrał z Kumbą Ialą, uzyskując tylko 28% głosów. 17 lutego 2000 Iala został nowym prezydentem Gwinei Bissau[2][1].

Po raz drugi wziął udział wyborach prezydenckich w czerwcu 2005, zorganizowanych po zamachu wojskowym z września 2003. W pierwszej turze głosowania 19 czerwca 2005 odniósł zwycięstwo, zdobywając 35,5% głosów i pokonał João Bernardo Vieirę (28,9%). W drugiej turze wyborów 24 lipca 2005 zajął jednakże drugie miejsce z wynikiem 47,65% głosów. Vieira, który zdobył 52,35% głosów, otrzymał wówczas poparcie od trzeciego z kandydatów, Kumby Iali[3][2].

W lipcu 2008 wziął udział w wyborach na przewodniczącego PAIGC. Na kongresie partii zdobył 355 głosów poparcia i przegrał z Carlosem Gomesem Júniorem, którego poparło 578 delegatów[4].

Prezydent 2009-2012[edytuj | edytuj kod]

Po zabójstwie prezydenta João Bernardo Vieiry w marcu 2009, wziął udział w wyborach prezydenckich. 25 kwietnia 2009 został wybrany oficjalnym kandydatem PAIGC. W wewnętrznym głosowaniu pokonał przewodniczącego parlamentu Raimundo Pereirę[5]. W pierwszej turze wyborów 28 czerwca 2009, Sanhá zajął pierwsze miejsce, zdobywając 39,59% głosów. Pokonał Kumba Ialę (29,42%) oraz Henrique'a Rosę (24,19%)[6][7]. W drugiej turze wyborów 26 lipca 2009 Sanhá odniósł zwycięstwo nad Ialą, zdobywając 63,52% głosów poparcia. Jego rywal zaakceptował wyniki głosowania, a międzynarodowi obserwatorzy nie dopatrzyli się żadnych poważnych nieprawidłowości[8].

8 września 2009 Sanhá został oficjalnie zaprzysiężony na stanowisku prezydenta. W ceremonii na Stadionie Narodowym 24 Września w Bissau wzięło udział kilku afrykańskich przywódców, w tym prezydenci: Senegalu - Abdoulaye Wade, Gambii - Yahya Jammeh, Burkina Faso - Blaise Compaoré, Nigerii - Umaru Yar'Adua oraz Republiki Zielonego Przylądka - Pedro Pires[9][10]. Prezydent Sanhá, przemawiając do zgromadzonych, zobowiązał się do zbadania okoliczności zabójstwa prezydenta Vieiry oraz generała Batisty Tagme Na Waie. Zapowiedział przywrócenie pokoju i stabilności w kraju, reformę wojska, wzmocnienie gospodarki oraz zakończenie długoletnich konfliktów wewnątrzpaństwowych. Dzień swojej inauguracji określił mianem "punktu zwrotnego w historii Gwinei Bissau"[11][12].

Od początku kadencji u prezydenta Sanhy występowały kłopoty ze zdrowiem. Z tego powodu był wielokrotnie hospitalizowany w kraju i za granicą, a także zmieniał bądź odwoływał część ze swoich wizyt i spotkań. Zdaniem komentatorów prasowych prezydent cierpiał na cukrzycę, jednakże jego biuro udzielało w tym zakresie jedynie bardzo ogólnych wyjaśnień, w większości informując, że pobyt w szpitalu ma charakter rutynowych i okresowych badań medycznych. Już w sierpniu 2009 spędził trzy tygodnie w szpitalu w Dakarze[13]. Na początku grudnia 2009 odwołał wizytę w Portugalii i został ponownie hospitalizowany w Dakarze, a następnie w Paryżu, by ostatecznie przejść rekonwalescencję na Wyspach Kanaryjskich. Do kraju powrócił pod koniec 2009[14]. W styczniu 2010 przeszedł badania medyczne w Paryżu[15], pod koniec października został hospitalizowany w Dakarze, gdzie przebywał do początku listopada. Na początku grudnia 2010 udał ponownie się na badania do Paryża[16]. Pod koniec sierpnia 2011 został po raz kolejny hospitalizowany w Dakarze[17].

Pod koniec listopada 2011 prezydent Sanha raz jeszcze został przewieziony do szpitala w Dakarze. Natomiast na początku grudnia 2011 został umieszczony na oddziale intensywnej terapii w szpitalu Val-de-Grâce w Paryżu. W mediach pojawiły się wówczas informacje o jego "poważnej chorobie", w tym wprowadzeniu go w stan śpiączki farmakologicznej[18][19].

26 grudnia 2011, w czasie nieobecności prezydenta w kraju, w Bissau doszło do próby zamachu stanu, kiedy część wojsk pod dowództwem kontradmirała Jose Americo Bubo Na Tchuto wszczęła bunt i wyszła na ulice stolicy, zmuszając premiera Carlosa Gomesa Júniora do szukania schronienia w ambasadzie Angoli. W wyniku walk w mieście zginął jeden żołnierz, a ponad 30 zostało aresztowanych, w tym kontradmirał Na Tchuto[20][21]. Nie była to jedyna próba zamachu stanu w Gwinei Bissau w czasie prezydentury Sanhy. 1 kwietnia 2010 generał Antonio Indjai przejął na kontrolę nad dowództwem armii i na krótko uwięził szefa sztabu generalnego oraz premiera Gomesa Júniora. Jednak na skutek protestów społecznych i braku poparcia w szeregach wojska, ostatecznie zaprzestał buntu[22][23].

9 stycznia 2012 Malam Bacai Sanhá zmarł w szpitalu Val-de-Grâce w Paryżu. Obowiązki szefa państwa przejął na mocy konstytucji przewodniczący Narodowego Zgromadzenia Ludowego, Raimundo Pereira, zobowiązany zgodnie z prawem do organizacji nowych wyborów prezydenckich w ciągu 90 dni od opróżnienia urzędu prezydenta[24][25]. 14 stycznia 2012 ciało prezydenta zostało sprowadzone do kraju, następnego dnia odbyła się jego ceremonia pogrzebowa[26].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Second Round - Candidates Profiles (ang.). European Union Election Observation Mission Guinea-Bissau 2005. [dostęp 2009-08-04].
  2. 2,0 2,1 Elections in Guinea-Bissau (ang.). African Elections Database. [dostęp 2009-08-04].
  3. GUINEA-BISSAU: Vieira officially declared president (ang.). irinnews.org, 10 sierpnia 2005. [dostęp 2012-01-09].
  4. L’ancien Premier ministre bissau guinéen Carlos Gomis, réélu président du PAIGC (fr.). African Press Agency, 2 lipca 2008. [dostęp 3 lipca 2009].
  5. Guinée-Bissau: le candidat du parti au pouvoir investi pour la présidentielle (fr.). AFP, 25 kwietnia 2009. [dostęp 3 lipca 2009]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-12-30)].
  6. Guinea-Bissau poll enters 2nd round (ang.). IOL, 2 lipca 2009. [dostęp 3 lipca 2009].
  7. Run-off in Guinea-Bissau election (ang.). BBC News, 2 lipca 2009. [dostęp 3 lipca 2009].
  8. Ruling party's Sanha wins presidential election run-off (ang.). France24, 29 lipca 2009. [dostęp 2009-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-02)].
  9. Malam Bacai Sanhá assume hoje a presidência da Guiné Bissau (port.). Africa21, 8 września 2009. [dostęp 2009-09-08].
  10. Guinea Bissau set to celebrate President Sanha's inauguration (ang.). DefenceWeb, 8 września 2009. [dostęp 2009-09-08].
  11. New Guinea-Bissau president sworn in (ang.). People's Daily Online, 9 września 2009. [dostęp 2009-09-14].
  12. Guinea-Bissau new president vows to probe into Vieira murder (ang.). People's Daily Online, 9 września 2009. [dostęp 2009-09-14].
  13. Obituary - Malam Bacai Sanha (ang.). .legacy.com, 9 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-09].
  14. Sanha is back after extended medical trip (ang.). iol.co.za, 31 grudnia 2009. [dostęp 2012-01-09].
  15. Sanha due for medical check-up (ang.). news24, 27 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-09].
  16. Guinea-Bissau president in hospital (ang.). news24, 8 grudnia 2010. [dostęp 2012-01-09].
  17. Guinea-Bissau president still in hospital (ang.). news24, 1 września 2011. [dostęp 2012-01-09].
  18. Guinea-Bissau President Malam Bacai Sanha seriously ill (ang.). BBC News, 2 grudnia 2011. [dostęp 2012-01-09].
  19. Bissau president recovering in Paris hospital (ang.). Reuters, 6 grudnia 2011. [dostęp 2012-01-09].
  20. Guinea-Bissau coup attempt: Navy chief arrested (ang.). BBC News, 27 grudnia 2011. [dostęp 2012-01-09].
  21. Gunfight between army factions in Bissau capital (ang.). Reuters, 26 grudnia 2011. [dostęp 2012-01-09].
  22. Guinea-Bissau leaders held in apparent coup (ang.). BBC News, 1 kwietnia 2010. [dostęp 2012-01-09].
  23. Guinnea Bissau coup attempt (ang.). news24, 1 kwietnia 2010. [dostęp 2012-01-09].
  24. Guiné-Bissau confirma morte de presidente em hospital de Paris (port.). bol.uol.com.br, 9 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-09].
  25. Guinea-Bissau leader Malam Bacai Sanha dies in Paris (ang.). BBC News, 9 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-09].
  26. Guinea-Bissau buries president, seeks stability (ang.). Reuters, 15 stycznia 2012. [dostęp 2012-01-19].