Senegal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy państwa w Afryce. Zobacz też: Senegal (rzeka).
République du Sénégal
Republika Senegalu
Flaga Senegalu
Herb Senegalu
Flaga Senegalu Herb Senegalu
Dewiza: (fr.) Un Peuple, Un But, Une Foi
Hymn: Pincez Tous vos Koras, Frappez les Balafons
Położenie Senegalu
Język urzędowy francuski
Stolica Dakar
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Macky Sall
Szef rządu premier Mohamed Dionne
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
87. na świecie
196 190 km²
2,1%
Liczba ludności (2007)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
70. na świecie
12 521 851
64 osób/km²
Jednostka monetarna frank CFA (XOF)
Niepodległość od Francja Francji
4 kwietnia 1960
Strefa czasowa UTC 0
Kod ISO 3166 SN
Domena internetowa .sn
Kod samochodowy SN
Kod samolotowy 6V i 6W
Kod telefoniczny +221
Mapa Senegalu

Senegal (Republika Senegalu, franc. République du Sénégal) – państwo w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy z Mauretanią, Mali, Gwineą, Gwineą Bissau i Gambią.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Senegal jest republiką z prezydentem i 120 członkami zgromadzenia narodowego wybieranymi w powszechnych wyborach na pięcioletnie kadencje. Obowiązuje system wielopartyjny. Główne partie: Socjalistyczna Partia Senegalu (PSS) oraz Senegalska Partia Demokratyczna (PDS).[1]

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Senegalu.

Na południu kraju klimat podrównikowy, wilgotny. Ku północy przechodzi stopniowo w podrównikowy, suchy. Średnie roczne temperatury od 25 °C na wybrzeżu do 30 °C na granicy z Mali.

Główne rzeki to:

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Senegal jest podzielony na 11 regionów, które to stanowią 34 departamenty, 94 arrondissementy oraz liczne gminy. Oto lista regionów Senegalu:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Senegal był zamieszkany już w paleolicie i neolicie co stwierdzono po odkryciach domowych narzędzi lub kamiennych kręgów (zob. kamienne kręgi Senegambii). Ponadto w rejonie deltowego ujścia rzek Sine i Saloum odkryto wyroby z miedzi i żelaza. Od XI wieku stwierdza się w istnienie w dolnym Senegalu ludu Tukulerów oraz istnienie państwa Takrur[2]. W XI wieku – Senegal uległ islamizacji. W latach 1549-1886 na terenie północnego Senegalu istniało królestwo Kajor ludu Wolof. Do 1549 roku Kajor stanowił prowincję imperium Dżolof. Szczyt potęgi królestwo osiągnęło w XVIII wieku. W 1886 roku zajęte przez Francuzów, w 1895 roku weszło w skład Francuskiej Afryki Zachodniej[3][4]. W okresie kolonialnym w latach 30. XX wieku rozpoczął się proces kształtowania się tożsamości narodowej na co największy wpływ mieli działacze przebywający na imigracji w Europie[5].

 Osobny artykuł: operacja Menace.

W okresie II wojny światowej Senegal znalazł się pod kontrolą marionetkowego rządu Vichy. Między 23 a 25 września 1940 z inicjatywy koalicji antyhitlerowskiej doszło do operacji Menance będącej nieudaną próba zdobycia Senegalu i przyłączenia go do ruchu Wolnej Francji. Starcia zakończyły się jednak zwycięstwem Francji Vichy i utrzymaniem na kolejne lata kontroli rządu kolaboracyjnego[6]. Po zakończeniu wojny światowej 40. Senegal dzięki ugrupowaniu politycznemu Blok Afrykański wprowadził do francuskiego parlamentu kilku parlamentarzystów. 7 maja 1946 roku w Senegalu dzięki lokalnym grupom politycznym zlikwidowano podział nielicznych „poddanych” i nielicznych „obywateli”, dzięki temu każdy mieszkaniec był traktowany jako pełnoprawny obywatel. W kolonialnym Senegalu funkcjonowały partie polityczne był to Blok Demokratyczny Senegalu, Ruch Ludowy czy Blok Postępowy, istniały też partie skupiające działaczy również z obszaru pozostałych kolonii francuskich w Afryce. Początkowo politycy senegalscy opowiadali się raczej za federacją afrykańską aniżeli niepodległością. Wybory z marca 1957 roku wygrał Blok Postępowy który utworzył własny rząd. W 1958 roku w referendum obywatele kraju opowiedzieli się za zachowaniem związków z Francją a dwa lata później kraj uzyskał niepodległość[5].

W latach 1959–1960 wraz z Mali, Senegal stanowił Federację Mali, wchodzącą w skład Wspólnoty Francuskiej. Prezydentem niepodległego Senegalu został Léopold Sédar Senghor – czarny poeta, który głosił pochwałę dorobku, jaki wnieśli Afrykanie do kultury światowej a także lider Bloku Postępowego. Pod jego rządami oficjalną ideologią państwa stał się afrykański socjalizm. W 1962 roku doszło do skierowanego przeciwko Senghorowi zamachowi stanu, za udział w spisku aresztowany został premier Mamadou Dia. Przyczyną sporu między Senghorem a Dią były różnice ideowe. Dia opowiedział się bowiem za utworzeniem w Senegalu autorytarnego państwa socjalistycznego. Senghor w ramach demokratyzacji kraju zalegalizował partie opozycyjne - Senegalską Partię Demokratyczną, Senegalski Republikański Ruch i Senegalską Partię Pracy a także wziął udział w procesie obrony praw kobiet, doprowadził do zwiększenia edukacji pośród płci przeciwnej, zwiększył liczbę kobiet w samorządach i na uniwersytetach a w jego rządzie dwie kobiety uzyskały urzędy ministrów (ochrony socjalnej i państwowego sekretarza ds. kobiet). Wspierał monogamię. Ze względu na umiarkowane poglądy był krytykowany przez radykałów. 1 stycznia 1981 ustąpił ze stanowiska prezydenta i wycofał się z życia publicznego. Pozostał honorowym przewodniczącym Socjalistycznej Partii Senegalu (tak przemianowano w 1976 roku Senegalski Związek Postępowy) a także honorowym wiceprezydentem[5]. W latach 1982–1989 wraz z Gambią tworzyła konfederację zwaną Senegambią.

 Osobny artykuł: konflikt w Casamance.

W latach 1982–2004 toczył się konflikt w regionie Casamance. O ile w Senegalu zdecydowana większość mieszkańców kraju wyznaje islam, to w Casamance udział muzułmanów jest podobny do chrześcijan, ponadto przyczyną dążeń separatystycznych były aspekty ekonomiczne. Siłą przewodzącą separatystom stała się armia partyzancka Ruch Demokratycznych Sił Casamance na czele której stanął ksiądz katolicki Augustin Diamacoune Senghor[7]. Po układzie pokojowym z 2004 roku konflikt stracił na intensywności, jednak walk nie zakończono. W roku 2007 najbardziej radykalni rebelianci dokonali serii zabójstw politycznych. W 2010 w Lagos w Nigerii zatrzymano nielegalny transport irańskiej broni przeznaczonej prawdopodobnie dla rebeliantów[8]. W odpowiedzi Senegal wydalił irańskiego ambasadora. Ostatnie większe walki w Casamance miały miejsce w grudniu 2010 roku, gdy partyzanci zaatakowali miasto Bignona[9].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Gospodarka Senegalu.

Około 70% zatrudnionych pracuje w rolnictwie, a najbardziej dochodowymi uprawami są trzcina cukrowa, bawełna, ryż i warzywa, które powoli wypierają często do tej pory uprawiane orzeszki ziemne.

Walutą stosowaną w Senegalu jest frank CFA.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Wzrost populacji Senegalu w latach 1962-2004

Senegal zamieszkuje około 12,5 mln. osób (stan z roku 2007). Dominującą grupą etniczną są Wolofowie (ok. 43% ludności), zamieszkujący głównie środkową część kraju, na północ i na wschód od Dakaru, a także tereny wzdłuż wybrzeży. Środkową część kraju zamieszkują także Sererowie (15%), podczas gdy północny i wschodni Senegal zdominowany jest przez Fulanów (23% populacji całego kraju). Do innych grup etnicznych zaliczają się Tukulerzy na północy, Mandinka przy granicach z Gambią oraz lud Diola w regionie Casamance.

Większość Senegalczyków posługuje się językiem wolof.

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[10][11]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. "Systemy polityczne współczesnego świata", Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, wyd. ARCHE Gdańsk 2004
  2. Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona: Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza. T. 4. Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 236. ISBN 83-85719-85-7.
  3. Djibril Diop: Décentralisation et gouvernance locale au Sénégal. Editions L'Harmattan, 2006, s. 26-27. (fr.)
  4. Kajor. Encyklopedia PWN. [dostęp 2013-11-02].
  5. 5,0 5,1 5,2 Senghor: Przywódca polityczny (pol.). afryka.org, 2012-11-20.
  6. Andrzej Perepeczko: "Od Mers el-Kebir do Tulonu", Gdańsk 1979, ISBN 83-215-3231-4
  7. Casamance Independence Leader Dies at 78. Voanews, 27 października 2009. [dostęp 2012-12-02].
  8. Senegal recalls Tehran ambassador over arms shipment (ang.). BBC News, 15 grudnia 2010. [dostęp 29 listopada 2012].
  9. Senegalese army sweeps Casamance after fight with separatists (ang.). english.rfi.fr, 28 grudnia 2010. [dostęp 29 listopada 2012].
  10. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-10].
  11. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-10].