Marian Stampf’l
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
27 listopada 1881 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki |
132 Brygada Austro-Węgier, |
Stanowiska |
sędzia śledczy, sędzia orzekający, prokurator |
Główne wojny i bitwy | |
Późniejsza praca |
adwokat |
Odznaczenia | |
![]() |
Marian Karol Stampf’l (ur. 27 listopada 1881 we Lwowie, zm. 1940 w ZSRR) – doktor praw, prokurator i adwokat, pułkownik audytor Wojska Polskiego, działacz społeczny, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wywodził się z rodziny o korzeniach szkockich[1]. Urodził się 27 listopada 1881 we Lwowie jako syn Juliana (wzgl. Juliusza, w latach 90. XIX wieku naczelnika stacji kolejowej w Sanoku)[2][3][4][5]. Był wyznania rzymskokatolickiego[3]. Miał brata Stanisława (ur. 1882)[2].
Kształcił się w C. K. I Gimnazjum I w Przemyślu, gdzie w 1900 ukończył z odznaczeniem VIII klasę i zdał egzamin dojrzałości[3][6]. po maturze miał pierwotnie podjąć studia na akademii górniczej[3]. Ukończył studia prawnicze. Jako auskultant sądowy w Bochni w czerwcu 1905 uzyskał stopień doktora praw na Uniwersytecie Jagiellońskim[5]. 17 kwietnia 1912 został wpisany na listę adwokatów z siedzibą w Starym Sączu w obrębie Krakowskiej Izby Adwokackiej[7]. W kolejnych latach pozostawał adwokatem przy C. K. Sądzie Powiatowym w Starym Sączu[8][9][10][11], także w trakcie I wojny światowej[12]. Był członkiem zarządu okręgowego Towarzystwa Szkoły Ludowej w Starym Sączu i w tym charakterze brał udział w Walnym Zjeździe TSL w Nowym Sączu jesienią 1911[13].
Został oficerem C. K. Armii. Podczas I wojny światowej 1914–1918 służył w audytoriacie c. i k. 132 Brygady[14][15]. Po zakończeniu wojny, jako były oficer armii austriackiej został przyjęty do Wojska Polskiego i zatwierdzony do stopnia kapitana korpusu sądowego[16]. Pod koniec 1918 wziął udział w walkach podczas wojny polsko-ukraińskiej jako dowódca kompanii karabinów maszynowych, a w styczniu 1919 na własną prośbę został przydzielony do Sądu Polowego we Lwowie, w którym w randze kapitana został jednym z audytorów w składzie osobowym sądu i jego agendach w Galicji Wschodniej[14]. W kolejnych latach pracował w audytoriacie lwowskim. W 1920 był też sędzią sądu doraźnego we Lwowie[17]. Został awansowany na stopień majora.
3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 33. lokatą w korpusie oficerów sądowych, a jego oddziałem macierzystym był wówczas Departament IX Sprawiedliwości Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie[18]. W 1923 roku był sędzią śledczym dla spraw szczególnej wagi w Wojskowym Sądzie Okręgowym Nr VI we Lwowie[19]. W następnym roku, w tym samym sądzie był sędzią orzekającym[20]. 25 października 1926 roku Prezydent RP mianował go prokuratorem przy wojskowych sądach okręgowych, a minister spraw wojskowych przeniósł z WSO Nr VI do Prokuratury w Wojskowym Sądzie Okręgowym Nr VI na stanowisko prokuratora[21][22][23]. 16 marca 1927 roku został mianowany pułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 roku i 6. lokatą w korpusie oficerów sądowych[24]. Z dniem 31 grudnia 1931 został przeniesiony w stan spoczynku[25]. W 1934, jako pułkownik stanu spoczynku, pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Nowy Sącz[26].
Od zarania II Rzeczypospolitej w jej latach 20. i 30 pozostawał cywilnym adwokatem w Starym Sączu[27][28][29]. W 1937 został wybrany przez radę adwokacką delegatem do Sąd Grodzkiego w Starym Sączu[30]. Został członkiem komisji rewizyjnej przy wydziale wykonawczym powołanej w 1936 Ekspozytury Funduszu Pracy w Starym Sączu[31]. 28 lutego 1937 został wybrany prezesem zarządu gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Starym Sączu[32]. Po powrocie do Lwowa do 1939 prowadził tam kancelarię adwokacką przy ulicy Spółdzielczej 2[33][34][35].
Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez funkcjonariuszy NKWD. Został przewieziony do więzienia przy ulicy Karolenkiwskiej 17 w Kijowie. Tam prawdopodobnie na wiosnę 1940 został zamordowany przez NKWD. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 71/1-48 oznaczony numerem 2816, jego tożsamość została podana jako Marian Stempfel)[36]. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.
Jego żona Stanisława podczas wojny została deportowana przez sowietów w głąb ZSRR (od koniec 1941 przebywała w rejonie Ajagöz w sowchozie Mynbułak[37]), gdzie straciła życie. Jego potomkowie zostali dziennikarzami: syn Stanisław (1919–1980), wnuczka Aleksandra Kedaj i prawnuczka Hanna Lis[38].
Publikacja
[edytuj | edytuj kod]- Asesor linjowy a sędzia [w:] „Wojskowy Przegląd Prawniczy” Nr 4/1930[39]
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Złoty Krzyż Zasługi (16 marca 1928)[40][22]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Archiwum historii mówionej. Dżennet Połtorzycka-Stampf’l. 1944.pl. [dostęp 2020-03-06].
- ↑ a b CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1895/1896 (zespół 7, sygn. 20). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 139.
- ↑ a b c d Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum I. w Przemyślu za rok szkolny 1900. Przemyśl: 1900, s. 39.
- ↑ Marian Stampfl. wbh.wp.mil.pl. [dostęp 2020-12-21].
- ↑ a b Kronika. Z uniwersytetu. „Nowa Reforma”. Nr 144, s. 2, 27 czerwca 1905.
- ↑ Kronika. „Gazeta Narodowa”. Nr 176, s. 2, 28 czerwca 1900.
- ↑ Edykt. „Gazeta Lwowska”. Nr 93, s. 10, 24 kwietnia 1912.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1913. Lwów: 1913, s. 220, 223.
- ↑ Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1914. Lwów: 1914, s. 223, 225.
- ↑ Wykaz Adwokatów do Krakowskiej Izby Adwokackiej należących. 1913. Kraków: 1913, s. 22, 43.
- ↑ Wykaz Adwokatów do Krakowskiej Izby Adwokackiej należących. 1913. Kraków: 1913, s. 24, 43.
- ↑ Haliczanin. Kalendarz powszechny zastosowany do potrzeb wszystkich mieszkańców Małopolski i Kresów Wschodnich na rok Pański 1917. Lwów: 1917, s. 70.
- ↑ Protokół Walnego Zjazdu Towarzystwa Szkoły Ludowej w Nowym Sączu odbytego w dniach 30 września i 1 października 1911 roku. Kraków: 1912, s. 3.
- ↑ a b Kania 2006 ↓, s. 307.
- ↑ List M. Stampf’la do Bronisławy Rychter-Janowskiej z 20.03.1916 r. Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu, Dział Mikroform, mikr. Nr 402, s. 399-404.
- ↑ Wykaz oficerów, którzy nadesłali swe karty kwalifikacyjne, do Wydziału prac przygotowawczych, dla Komisji Weryfikacyjnej przy Departamencie Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922, s. 109.
- ↑ z sali sądowej. Sądy doraźne. „Słowo Polskie”. Nr 371, s. 4, 12 sierpnia 1920.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 302.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1084, 1090.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 979, 985.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 48 z 3 listopada 1926 roku, s. 389, 391.
- ↑ a b Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 691.
- ↑ Organa 1928 ↓, s. 71.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 19 marca 1927 roku, s. 92.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 225.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 367.
- ↑ Haliczanin. Kalendarz powszechny zastosowany do potrzeb wszystkich mieszkańców Małopolski i Kresów Wschodnich na rok Pański 1919. Lwów: 1919, s. 72.
- ↑ Haliczanin. Kalendarz powszechny zastosowany do potrzeb wszystkich mieszkańców Małopolski i Kresów Wschodnich na rok Pański 1923. Lwów: 1923, s. 14.
- ↑ Haliczanin. Kalendarz powszechny zastosowany do potrzeb wszystkich mieszkańców Małopolski i Kresów Wschodnich na rok Pański 1933. Lwów: 1933, s. 81.
- ↑ Robert Krzysztof Tabaszewski: Adwokaci Nowego Sącza do 1945 roku. Nowy Sącz: Biblioteka Rocznika Sądeckiego, 2015, s. 44. ISBN 978-83-933269-4-5.
- ↑ Kronika starosądecka. Pomoc bezrobotnym. „Głos Podhala”. Nr 44, s. 3, 1 listopada 1936.
- ↑ Z Ziemi Sądeckiej. Z życia Sokoła. „Głos Podhala”. Nr 12, s. 3, 21 marca 1937.
- ↑ Kania 2006 ↓, s. 309.
- ↑ Ilustrowany informator miasta Lwowa ze spisem miejscowości województwa lwowskiego : na rok 1939. Lwów: 1939, s. 27.
- ↑ 1939 Lwow City Directory and Province Gazetteer. genealogyindexer.org. [dostęp 2014-12-10].
- ↑ Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 89. [dostęp 2014-10-27].
- ↑ Adresy rodzin wojskowych w Z.S.R.R.. „Polska Walcząca - Żołnierz Polski na Obczyźnie”. Nr 9, s. 7, 28 lutego 1942.
- ↑ Kania 2006 ↓, s. 310.
- ↑ Marian Stampfl. Asesor linjowy a sędzia. „Wojskowy Przegląd Prawniczy”. Nr 4, s. 5–25, 1930.}
- ↑ M.P. 1928 r. nr 65, poz. 88 „za zasługi na polu sądownictwa wojskowego”.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Organa wymiaru sprawiedliwości w W. P.. „Wojskowy Przegląd Prawniczy”. Nr 8–10, 1928.}
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1934.
- Leszek Kania. Ochrona porządku prawnego i bezpieczeństwa publicznego podczas obrony Lwowa (listopad 1918 – marzec 1919). „Prace Instytutu Prawa i Administracji PWSZ w Sulechowie”, 2006.
- Adwokaci II Rzeczypospolitej
- Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (II Rzeczpospolita)
- Członkowie Towarzystwa Szkoły Ludowej
- Działacze społeczni II Rzeczypospolitej
- Galicyjscy adwokaci
- Ludzie urodzeni we Lwowie
- Ludzie związani z Przemyślem
- Ludzie związani ze Starym Sączem
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej
- Oficerowie Wojskowego Sądu Okręgowego Nr VI
- Polacy pochodzenia szkockiego
- Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej
- Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej
- Polscy adwokaci
- Polscy prokuratorzy
- Pułkownicy audytorzy II Rzeczypospolitej
- Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska)
- Urodzeni w 1881
- Wojskowi związani ze Lwowem
- Zmarli w 1940