Maruna nadmorska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maruna nadmorska
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj maruna
Nazwa systematyczna
Tripleurospermum maritimum (L.) W. D. J. Koch
Syn. Fl. Germ. Helv., ed. 2. 1026 (1845)[2]
Synonimy

Matricaria maritima L.,
Tripleurospermum maritimum subsp. inodorum (L.) Appleq.,
Tripleurospermum maritimum subsp. maritimum[3]

Maruna nadmorska, maruna bezwonna (Tripleurospermum maritimum (L.) W. D. J. Koch) – gatunek z rodziny astrowatych. W dawniejszych ujęciach taksonomicznych zaliczany był do rodzaju Matricaria[4].

Zasięg geograficzny[edytuj | edytuj kod]

Nie jest znany rodzimy obszar występowania tego gatunku[5]. Silnie rozprzestrzenia się po świecie[6]. W Ameryce Północnej i Europie jest pospolity i szeroko rozprzestrzeniony. Znane są jego stanowiska także w Ameryce Południowej (w Andach w Chile), na Wyspach Kanaryjskich, na Syberii i Nowej Zelandii. Na północ sięga bardzo daleko – aż po Grenlandię i archipelag Svalbard[7]. W Polsce pojawił się przed XV wiekiem i występuje tylko na siedliskach antropogenicznych. Jego statut we florze Polski: archeofit (archaeophyta resistentia)[5]. Jest bardzo pospolita na terenie całej Polski[8].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga 
Wzniesiona lub podnosząca się, rozgałęziająca się górą, naga, Wysokość przeważnie 25-60 cm[9].
Liście
Ulistnienie skrętoległe. 2-3 krotnie pierzastosieczne o równowąskich, niemal nitkowatych, ostro zakończonych odcinkach szerokości 0,3-0,5 mm, Na górnej stronie są nagie, na spodniej stronie bruzdowane[9].
Korzeń
Wrzecionowaty, cienki, pojedynczy lub silnie rozgałęziony[10].
Kwiaty
Zebrane w koszyczki o średnicy 1–3,5 cm. Koszyczki wyrastają pojedynczo na szczytach łodyg. Mają bardzo wypukłe, niemal półkoliste dno kwiatowe, wewnątrz pełne, bez plewinek[9]. Listki okrywy w jednym, lub dwóch szeregach. Posiadają ciemniejszy nerw środkowy i jasne brzegi. Brzeżne, białe kwiaty języczkowate to kwiaty żeńskie. W jednym koszyczku jest ich około20. Wewnętrzne, żółte kwiaty rurkowate to kwiaty obupłciowe. W górnej części są rozszerzone i posiadają na łatkach pomarańczowe gruczołki[5]. Na niektórych okazach brak białych kwiatów języczkowych, lub są silnie zredukowane, zwinięte w trąbkę[10].
Owoc
Podługowata niełupka o długości 2–2,5 cm[9]. Jest brodawkowata i pomarszczona, posiada 3 jasne żebra, 2 czerwone gruczołki i skórzasty rąbek kielichowy na szczycie[5].
Gatunki podobne
Maruna nadmorska swoim wyglądem przypomina rumianek pospolity, nie posiada jednak charakterystycznego dla niego zapachu[5] i nie posiada własności leczniczych. Z tego też powodu nazywana była nieprawym rumiankiem[11].
Pokrój
Morfologia
Koszyczki
Owoce

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rozwój
Roślina roczna lub bylina. Chamefit. Kwitnie od czerwca do września, czasami także w październiku. Jest owadopylna. Wytwarza bardzo wiele nasion; na jednej roślinie powstaje ich kilkadziesiąt tysięcy[5], czasami nawet ponad 300 tysięcy[10]. Kiełkują w temperaturze 5-35 °C[6]. Roznoszone są przez wiatr (anemochoria), ale także przez zwierzęta (endochoria). Mogą przetrwać niestrawione w układzie pokarmowym niektórych zwierząt (stwierdzono to m.in. u konia i krowy). Mogą kiełkować zaraz po upadnięciu na ziemię z rośliny. Zachowują zdolność kiełkowania do 10 lat[10].
Siedlisko
Siedliska ruderalne i segetalne: przydroża, trawniki, nieużytki, tereny kolejowe, gruzowiska, ogrody i pola uprawne, miedze, ugory. Czasami występuje masowo. Pojawia się także w miejscach silnie podmokłych, na przykład w nadrzecznych aluwiach[5]. Na polach uprawnych jest chwastem. Najczęściej pojawia się w uprawach zbóż, rzepaku, buraków, roślin strączkowych, kukurydzy i ziemniaków[6].
Fitosocjologia
Gatunek charakterystyczny dla klas Stellarietea mediae i Cakiletea maritimae, związku Aphano-Matricarietum, zespołu Polygono-Chenopodium[12].
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 35[8].
Korelacje międzygatunkowe
Pasożytuje na nim grzybopoodobny lęgniowiec Peronospora radii wywołujący mączniaka rzekomego i żerują larwy muchówki Trupanea stellata[13].

Szkodliwość i zwalczanie[edytuj | edytuj kod]

Maruna może spowodować duże straty w uprawach. Szybko rosnąc pobiera z gleby duże ilości soli mineralnych i wody, osłabiając rośliny uprawne. Może spowodować wyleganie zbóż. Zagłusza siewki roślin uprawnych, kiełkuje bowiem bardzo szybko. W uprawach zbóż jej próg szkodliwości wynosi 3 – 10 roślin na 1 m2. Szczególnie szkodliwa jest w uprawach buraków, rzepaku i ziemniaków[10].

Ogranicza się liczebność maruny w uprawach przez stosowanie zwykłych, standardowych zabiegów agrotechnicznych. Szczególnie ważne jest niszczące jej siewki wiosenne bronowanie gleby oraz jesienne podorywki. Należy unikać przenawożenia i stosować materiał siewny oczyszczony z nasion chwastów. Przy stosowaniu do nawożenia kompostu lub obornika należy pilnować, by były one dobrze przefermentowane. Ważne jest niszczenie chwastów na terenach przylegających do upraw. Jeśli jednak pojawi się w dużej ilości, należy ją zwalczać chemicznie. Jest wrażliwa na większość znajdujących się w herbicydach substancji czynnych. Zarejestrowano liczne preparaty przeznaczone do zwalczania maruny. Zwalczają one także liczne gatunki innych chwastów. Preparaty te zawsze należy stosować zgodnie z zaleceniami zawartymi na etykiecie preparatu i w odpowiedniej fazie rozwojowej, zarówno rośliny użytkowej jak i chwastu[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wrotycz, rośliny ruderalne

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. The International Plant Names Index. [dostęp 2018-01-23].
  3. The Plant List. [dostęp 2018-01-23].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. a b c d e f g Barbara Sudnik-Wójcikowska: Rośliny synantropijne. Warszawa: Multico, 2011. ISBN 978-83-7073-514-2. OCLC 948856513.
  6. a b c Horst Klaaβen, Joachim Freitag: Profesjonalny atlas chwastów. Limburgerhof: BASF Aktiengeselschaft, 2004.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2018-01-23].
  8. a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  9. a b c d František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
  10. a b c d e f Maruna bezwonna, nadmorska – opis, charakterystyka i zwalczanie. [dostęp 2018-01-23].
  11. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  12. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych. Warszawa. ISBN 83-01-14439-4.
  13. Malcolm Storey: Tripleurospermum maritimum (L.) W.D.J. Koch (Sea Mayweed). W: BioInfo (UK) [on-line]. [dostęp 2018-02-28].