Mehmet Âkif Ersoy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mehmet Âkif Ersoy
Ilustracja
Imię i nazwisko Mehmet Akif Pejani
Data i miejsce urodzenia 20 grudnia 1873
Fatih, Imperium Osmańskie
Data i miejsce śmierci 27 grudnia 1936
Stambuł, Turcja
Narodowość albańska, turecka, uzbecka
Język turecki
Dziedzina sztuki poezja
Muzeum artysty Mehmet Akif Ersoy Müze Evi w Ankarze
Ważne dzieła

Safahat

Muzeum Ersoya w Ankarze

Mehmet Âkif Ersoy właśc. Mehmet Akif Pejani (ur. 20 grudnia 1873 w Fatih, zm. 27 grudnia 1936 w Stambule) – turecki weterynarz, poeta i polityk pochodzenia albańskiego, twórca tureckiego hymnu narodowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Fatih (obecnie dzielnica Stambułu) jako syn Albańczyka İpekli Tahir Efendiego, nauczyciela w miejscowej medresie i Emine Şerife Hanım, pochodzenia turecko-uzbeckiego. Kształcił się w szkole w Fatih (Fatih Merkez Rüştiyesi), ale z powodu śmierci ojca i pożaru domu był zmuszony przerwać naukę i rozpocząć pracę zarobkową. Po kilku latach wstąpił do Szkoły Weterynaryjnej (Mülkiye Baytar Mektebi), którą ukończył z wyróżnieniem w 1893.

W tym samym roku rozpoczął pracę w ministerstwie rolnictwa. Przez dwa lata pracował w Kosowie, a następnie w Anatolii[1]. Jednocześnie zajmował się badaniem sytuacji zdrowotnej mieszkańców, próbując propagować wśród nich zasady higieny. W 1913 Ersoy zrezygnował z posady państwowej i poświęcił się dziennikarstwu, wydając wraz z przyjaciółmi pismo Müdafaa-i Milliye Heyeti, sprzyjające ideom przemian społecznych w Turcji. W tym czasie zaczął też publikować pierwsze utwory poetyckie.

Po podpisaniu upokarzającego dla Turcji traktatu w Sèvres Ersoy zaangażował się w działalność patriotyczną. W meczetach Anatolii wygłaszał mowy patriotyczne. Szczególne znaczenie miało jego przemówienie, które wygłosił w meczecie Nasrullah w Kastamonu, gdzie potępił traktat w Sevres i wezwał miejscową ludność do walki z „zachodnioeuropejskimi kolonialistami”. Treść tego przemówienia wydrukowano w Ankarze i rozpowszechniano wśród tureckich żołnierzy.

12 marca 1921 Wielkie Zgromadzenie Narodowe Turcji przyjęło Marsz Niepodległości (İstiklâl Marşı), napisany przez Ersoya, jako turecki hymn narodowy. Po 1923 Ersoy zajął się nauczaniem historii i literatury na uczelniach tureckich. Poddany ostrej krytyce przez nacjonalistów tureckich w 1926 udał się do Kairu na dobrowolne wygnanie[2]. W Egipcie wykładał literaturę turecką na Uniwersytecie Kairskim[3]. W 1936, w czasie wizyty w Libanie nabawił się malarii i powrócił do kraju, gdzie wkrótce zmarł.

Pochowany na cmentarzu Edirnekapı w Stambule[4]. Był pierwszą osobą w historii Turcji, na której pogrzebie zagrano turecki hymn narodowy.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Safahat[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej znanym dziełem, które pozostawił po sobie Ersoy, jest zbiór 44 wierszy noszący tytuł Safahat, wydany w 1911. Tekst hymnu narodowego także znalazł się początkowo w tym zbiorze jako osobny utwór.

Inne dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • 1912: Süleymaniye Kürsüsünde (W fotelu Süleymaniye)
  • 1913: Hakkın Sesleri (Głosy Boga)
  • 1914: Fatih Kürsüsünde (W fotelu Fatih)
  • 1917: Hatıralar (Wspomnienia)
  • 1921: Kastamonu Nasrullah Kürsüsü'nde (W fotelu meczetu Nasrullah)
  • 1924: Asım
  • 1933: Gölgeler (Cień)
  • 1944: Kur'an'dan Ayet ve Hadisler (pośmiertnie)

Pamięć o poecie[edytuj | edytuj kod]

Podobizna Ersoya na banknocie

Imię Ersoya nosi uniwersytet w Burdur. Podobizna poety w latach 80. znalazła się na rewersie banknotu 100 lirowego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Elsie: Historical Dictionary of Kosova. Scarecrow Press, s. 14.
  2. red. Metin Heper, Sabri Sayari: The Routledge Handbook of Modern Turkey. Routledge: 2012, s. 210–211.
  3. op.cit. Historical Dictionary of Kosova. s. 15.
  4. Hacer Hicran Göze: Mehmed Âkif: hüzünlü bir yolculuk. Kubbealti Publishing, 2008, s. 141–142.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]