Mikołaj Firlej (zm. 1601)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wojewody krakowskiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Mikołaj Firlej
Ilustracja
Herb
Lewart
Rodzina Firlejowie
Data śmierci 1601
Ojciec Jan Firlej
Matka Zofia Boner
Żona

Elżbieta Ligęza
Agnieszka Tęczyńska

Dzieci

Mikołaj Firlej
Zofia Firlej
Anna Firlej
Katarzyna Firlej
z Agnieszką Tęczyńską
Jan Firlej

Mikołaj Firlej herbu Lewart (zm. 1601) – wojewoda krakowski w latach 1589-1601, kasztelan biecki w latach 1576–1589, referendarz koronny świecki w latach 15761589, starosta kazimierski w latach 1569–1601, łęczycki[1], pilzneński, starosta nowokorczyński w latach 1585-1600[2], wolbromski i lubelski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był najstarszym synem marszałka wielkiego koronnego Jana i Zofii Bonerówny.

Wychowany w kalwinizmie, w czasie podróży do Rzymu w 1569 r., przeszedł potajemnie na katolicyzm. W Bolonii zetknął się z wybitnym przyrodnikiem Ulissesem Aldrovandim. Po powrocie do kraju wraz z profesorem Akademii Krakowskiej Marcinem Foxem dokonał wielu odkryć skamieniałości zwierząt prehistorycznych w Kazimierzu Dolnym.

Posłował na sejm walny z województwa lubelskiego w 1570 r. i z województwa krakowskiego w 1572 r. Podpisał konfederację warszawską w 1573 r. Wybrany w skład wielkiej legacji do Henryka Walezego w Paryżu. W czasie bezkrólewia po ucieczce Walezego popierał kandydaturę Maksymiliana II Habsburga. W 1575 roku podpisał elekcję Maksymiliana II Habsburga[3]. Brał udział w poselstwie do Wiednia, które ofiarowało cesarzowi koronę polską. Przeszedł na stronę Stefana Batorego, co nowy władca mu wynagrodził licznymi nadaniami. Za zgodą króla lokował w 1581 r. na prawie magdeburskim swoje prywatne miasto Radomyśl Wielki. Był jednym z najbliższych współpracowników kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego.

Po elekcji 1587 r., zwołał zjazd szlachty małopolskiej do Wiślicy i ułatwił Zygmuntowi III Wazie zajęcie Krakowa. Był marszałkiem sejmiku konfederacji województwa krakowskiego w 1587 roku[4]. W 1589 r. wraz z kardynałem Jerzym Radziwiłłem odbył poselstwo do cesarza Rudolfa II Habsburga, w celu zaprzysiężenia pokoju zawartego z I Rzecząpospolitą. W 1589 roku był sygnatariuszem ratyfikacji traktatu bytomsko-będzińskiego na sejmie pacyfikacyjnym[5]. W czasie sejmu inkwizycyjnego w 1592 ostro występował przeciwko Zygmuntowi III.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ryszard Zieliński, Roman Żelewski, Olbracht Łaski. Od Kieźmarku do Londynu, Warszawa: „Czytelnik”, 1982, s. 105, ISBN 83-07-00656-2, OCLC 233502140.
  2. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Krzysztof Chłapowski, Stefan Ciara, Łukasz Kądziela, Tomasz Nowakowski, Edward Opaliński, Grażyna Rutkowska, Teresa Zielińska. Kórnik 1992, s. 167.
  3. Uchańsciana czyli Zbiór dokumentów wyjaśniających życie i działalność Jakóba Uchańskiego arcybiskupa gnieźnieńskiego, legata urodzonego, Królestwa Polskiego Prymasa i Pierwszego Księcia, +1581. T. 2, Warszawa 1885, s. 319.
  4. Złota księga szlachty polskiej, r. XXV, Poznań 1903, s. 143.
  5. Codex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lituaniae / wydał Maciej Dogiel. T. I. Wilno, 1758, s. 238.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]