Mniszka hawajska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mniszka hawajska
Neomonachus schauinslandi[1]
(Matschie, 1905)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

drapieżne

Parvordo

płetwonogie

Rodzina

fokowate

Rodzaj

Neomonachus

Gatunek

mniszka hawajska

Synonimy
  • Monachus schauinslandi Matschie, 1905[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Mniszka hawajska[4] (Neomonachus schauinslandi) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny fokowatych (Phocidae).

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1905 roku niemiecki zoolog Paul Matschie nadając mu nazwę Monachus schauinslandi[2]. Holotyp pochodził z wyspy Laysan (25°46′N 171°44′W/25,766667 -171,733333), w Stanach Zjednoczonych[5][6].

Na podstawie badań molekularnych i biologicznych taksony M. schauinslandi i M. tropicalis umieszczono w rodzaju Neomonachus; drogi rozwojowe Monachus i Neomonachus rozeszły się w miocenie około 6,3 mln lat temu, zaś drogi rozwojowe M. schauinslandi i M. tropicalis w pliocenie, 3,67 mln lat temu[7]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy[6].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Neomonachus: gr. νεος neos „nowy”; rodzaj Monachus Fleming, 1822 (mniszka)[7].
  • schauinslandi: prof. dr Hugo Hermann Schauinsland (1857–1937), niemiecki zoolog, odkrywca[8].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Mniszka hawajska występuje głównie na północno-zachodnich Hawajach (Kure, Midway, Atol Pearl i Hermes, Wyspa Lisianskiego, Laysan i French Frigate Shoals), ale coraz częściej spotykana jest na głównych wyspach hawajskich[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Osiąga długość ciała 183–240 cm; masa ciała 136–272 kg; samica jest nieco większa i cięższa od samca[9]. Noworodki osiągają długość 100 cm i ciężar 16–18 kg[9]. Skóra ubarwiona na szaro lub brunatno, na brzuchu jaśniejsza. Samiec jest ciemniejszy od samicy; noworodki pokryte są czarną skórą i wełnistą sierścią.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Środowisko życia: Laguny i strefy wody płytkiej wokół atoli. Żyją także na otwartym morzu. Młode zazwyczaj wychowywane są na piaszczystych plażach.

Pożywienie: ryby, skorupiaki i głowonogi.

Struktura społeczna: Przeżywają życie samotnie, brak trwałych struktur między osobnikami obu płci.

Rozwój: Okres rozrodczy u tych fok trwa od lutego do listopada. Po kopulacji, samica jest w ciąży przez około 10,5 miesiąca. Zazwyczaj rodzi jedno młode, choć czasami zdarzają się porody bliźniacze. Masa ciała noworodka waha się w przedziale 16–18 kg. Dojrzałość płciową samce osiągają w wieku 5 lat, natomiast samice w wieku 7 lat. Dożywają do 30 lat.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN (ang. endangered „zagrożony”)[3]. W latach 70. XX wieku, gdy stan populacji spadł do 500-600 zwierząt, podjęto działania w celu zachowania gatunku. Populacja liczy około 1750 osobników.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Neomonachus schauinslandi, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b G.F.P. Matschie. Eine Robbe von Laysan. „Sitzungsberichte der Gesellschaft Naturforschender Freunde zu Berlin”. Jahrgang 1905, s. 258, 1905. (niem.). 
  3. a b C. Littnan, A. Harting, J. Baker, Neomonachus schauinslandi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2022-1 [dostęp 2022-08-15] (ang.).
  4. Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 154. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  5. D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Monachus schauinslandi. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2022-08-15].
  6. a b c C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 442. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
  7. a b D.-M. Scheel, G.J. Slater, S.-O. Kolokotronis, Ch.W. Potter, D.S. Rotstein, K. Tsangaras, A.D. Greenwood & K.M. Helgen. Biogeography and taxonomy of extinct and endangered monk seals illuminated by ancient DNA and skull morphology. „ZooKeys”. 409, s. 1–33, 2014. DOI: 10.3897/zookeys.409.6244. (ang.). 
  8. B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 361–362. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.).
  9. a b B. Stewart: Family Phocidae (Earless Seals). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 4: Sea Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2014, s. 169. ISBN 978-84-96553-93-4. (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Dzikich Zwierząt: Wybrzeża morskie.