Fokowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „foki”. Zobacz też: inne znaczenia słowa foki.
Fokowate
Phocidae[1]
J.E. Gray, 1821
Foka w helskim fokarium
Foka w helskim fokarium
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Podrząd psokształtne
(bez rangi) płetwonogie
Rodzina fokowate
Rodzaje

zobacz opis w tekście

Foka
Foka w basenie fokarium na Helu

Fokowate[2], foki (Phocidae) – rodzina drapieżnych ssaków morskich z podrzędu psokształtnych (Caniformia), obejmująca 19 gatunków.

Cechy charakterystyczne[edytuj]

  • kończyny tylne wyciągnięte ku tyłowi, nieużyteczne przy poruszaniu się na lądzie
  • brak małżowin usznych
  • widzą bardzo dobrze, zarówno w wodzie, jak i na lądzie
  • pływają szybko i niezwykle zwinnie
  • pod wodą wytrzymują nawet do 40 minut
  • młode pokryte są białym, gęstym futerkiem, zwanym lanugo
  • Mogą nurkować do 200 m.

Środowisko życia[edytuj]

  • w chłodnych morzach obu półkul
  • w gromadach
  • w większości w strefie przybrzeżnej

Choroby fok[edytuj]

Najcięższą z foczych chorób jest nosówka, która dziesiątkuje stada fok. Często przyczyną chorób foki jest działanie ludzi, jak to miało miejsce w przypadku mieszkanki helskiego fokarium, foki Krysi. Monety, które ludzie wrzucali "na szczęście", połknięte przez fokę zalegały w przewodzie pokarmowym bardzo długo i sukcesywnie były trawione. Uwalniane w ten sposób pierwiastki ciężkich metali zatruwały poszczególne organy wewnętrzne. Stwierdzono, iż bezpośrednią przyczyną nagłego zgonu był wewnętrzny krwotok na skutek gwałtownego pęknięcia śledziony[3].

Podział systematyczny[edytuj]

Do rodziny należą następujące rodzaje i gatunki[4][5][2]:

  • Monachus – jedynym przedstawicielem jest mniszka śródziemnomorska
  • Neomonachus – takson wyodrębniony ostatnio z Monachus[6]
  • Miroungamirunga
  • Hydrurga – amfitryta – jedynym przedstawicielem jest Hydrurga leptonyxamfitryta lamparcia (lampart morski)
  • Leptonychotes – weddelka – Leptonychotes weddelliiweddelka antarktyczna (foka Weddella)
  • Lobodon – krabojad – jedynym przedstawicielem jest Lobodon carcinophagakrabojad foczy, (foka krabojad, krabojad)
  • Ommatophoca – foczka – jedynym przedstawicielem jest Ommatophoca rossifoczka mała (foka Rossa)
  • Erignathus – fokowąs – jedynym przedstawicielem jest Erignathus barbatusfokowąs brodaty (foka wąsata, foka brodata)
  • Cystophora – kapturnik – jedynym przedstawicielem jest Cystophora cristatakapturnik morski (kapturnik)
  • Halichoerus – szarytka – jedynym przedstawicielem jest Halichoerus grypusszarytka morska (foka szara)
  • Histriophoca – kajgulik – jedynym przedstawicielem jest Histriophoca fasciatakajgulik pręgowany (kajgulik, foka pręgowana)
  • Pagophilus – lodofoka – jedynym przedstawicielem jest Pagophilus groenlandicuslodofoka grenlandzka (foka grenlandzka)
  • Phocafoka
  • Pusanerpa

Fokarium[edytuj]

Badaniem fok szarych i ich rozmnażaniem w celu zachowania ginącego gatunku zajmuje się Stacja Morska Uniwersytetu Gdańskiego, prowadząc unikalne fokarium w mieście Hel.

Ciekawostki[edytuj]

Foka Depka była pierwszą dziko żyjącą foką szarą urodzoną w fokarium w mieście Hel. Imię Depki oznacza kanał Głębinkę (Depkę) pomiędzy Rewą Mew a rewskim Szpyrkiem na Zatoce Puckiej. Depka nie jest jedyną foką, która opuściła helskie fokarium. Oprócz niej, w miejscowości Czołpino wypuszczono również na wolność Cumę, Adama, Bojkę, Dulkę, Denegę, Dryfa i inne. Nie wszystkim udało się jednak przeżyć w wodach Bałtyku.[potrzebny przypis]

Depka po "wycieczkach" do Danii i Niemiec powróciła do Polski. Często można ją spotkać w okolicach Pogorzelicy, Niechorza i Trzęsacza. W Niechorzu wydzielono dla niej część plaży, by mogła w spokoju tam odpoczywać, nie będąc nękana przez turystów, chcących zrobić sobie z nią zdjęcia.[potrzebny przypis]

W Bałtyku żyje również foka pospolita o imieniu Cętka, często odwiedza nasze plaże. Do niedawna tylko Cętka i Depka zamieszkiwały polskie tereny Bałtyku.

Od września 2007 roku na polskich plażach zaobserwowano również stadko liczące 6 osobników foki szarej. Harem najczęściej wypoczywa na Mewiej Łasze na Zatoce Gdańskiej.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Phocidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 153–154. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  3. Krzysztof E. Skóra: Foka zabita pieniędzmi (pol.). [dostęp 25 czerwca 2008].
  4. B. Stewart: Family Phocidae (Earless Seals). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 4: Sea Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2014, s. 169–. ISBN 978-84-96553-93-4. (ang.)
  5. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Phocidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-07-14]
  6. D.M. Scheel, G.J. Slater, S-O. Kolokotronis, C.W. Potter, D.S. Rotstein, K. Tsangaras, A.D. Greenwood & K.M. Helgen. Biogeography and taxonomy of extinct and endangered monk seals illuminated by ancient DNA and skull morphology. „ZooKeys”. 49, s. 1–33, 2014. DOI: 10.3897/zookeys.409.6244 (ang.).