Notos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Notos
Νότος
bóg wiatru południowego
Ilustracja
Notos (Notus, Auster), jedna z rzeźb ogrodzenia pałacu Pod Czterema Wiatrami w Warszawie
Inne imiona Notus
Występowanie mitologia grecka
Atrybuty skrzydła u ramion, naczynie na wodę
Teren kultu starożytna Grecja
Odpowiednik Auster (rzymski)
Rodzina
Ojciec Astrajos
Matka Eos
Rodzeństwo Apeliotes,
Boreasz,
Euros,
Zefir,
Kajkias,
Lips,
Skiron,
Fosforos (Hesperos)

Notos (także Notus; gr. Νότος Nótos ‘południe’ (strona świata), łac. Notus ‘wiatr południowy’, Auster ‘wiatr południowy’, ‘południe’) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie wiatru południowego, utożsamiany z rzymskim Austerem[a][1][2][3].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Uosabiał gorący, wilgotny, silny wiatr, wiejący z południa, niosący deszcze i mgły[2][4][5][6][7]. W starożytnej Grecji jego imieniem oznaczano jedną ze stron świata – południe[2].

Uchodził za syna tytana Astrajosa i tytanidy Eos oraz za brata Fosforosa (Hesperosa; personifikacji planety Wenus)[b], niektórych gwiazd (personifikacji gwiazd)[c], Boreasza, Eurosa, Zefira, przypuszczalnie także Apeliotesa, Kajkiasa, Lipsa, Skirona (personifikacji wiatrów)[8][9].

Kult jego był rozpowszechniony wśród żeglarzy i rolników[10]. Składano mu w ofierze czarnego barana i koguta[10].

W sztuce przedstawiany jest jako młody mężczyzna z wielkimi skrzydłami u ramion, z naczyniem na wodę.

Wyobrażenie o bogu przejawia się w rzeźbie (fryz z I wieku p.n.e. z wizerunkami ośmiu skrzydlatych bogów wiatrów zdobiący Wieżę Wiatrów w Atenach)[d][e][2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według Wieży Wiatrów w Atenach, która w starożytności służyła jako wiatrowskaz i zegar miejski. Na każdym boku budowli znajduje się relief z wyobrażeniem jednej z ośmiu greckich personifikacji wiatrów.
  2. Autorzy hellenistyczni identyfikowali Hesperosa z gwiazdą Fosforos.
  3. Z pominięciem gwiazd, w które zostali przemienieni niektórzy bohaterowie, stworzenia, istoty, artefakty np. Kastor i Polideukes (Polluks), Plejady, Hiady.
  4. «Południowa ściana Wieży Wiatrów ozdobiona wizerunkiem Notosa». Roman Agora and Tower of the Winds (ang.). stoa.org. [dostęp 2010-08-15].
  5. «Znaczek pocztowy z wizerunkiem Notosa». Notos (niem.). hellenica.de. [dostęp 2010-08-16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Arystoteles: Meteorologika. O świecie, Księga druga, Rozdział VI, s. 70–74: Róża wiatrów (pol.). pbi.edu.pl. [dostęp 2011-03-12].
  2. a b c d Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 306. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
  3. Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 794–795. ISBN 83-01-03529-3.
  4. Słownik imion, nazw i rzeczy. W: Homer: Odyseja. Warszawa: Biblioteka Klasyki Polskiej i Obcej. Czytelnik, 1972, s. 372.
  5. Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 253. ISBN 83-04-04673-3.
  6. Homer: Iliada. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968, s. 35. Cytat: „Kiedy z rozgniewanego Zeusa chmury wzleci Not z Eurem i na morzu nawałnicę wznieci”.
  7. Mity o bogach. W: Michał Pietrzykowski: Mitologia starożytnej Grecji. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1979, s. 172–173. ISBN 83-221-0111-2.
  8. Vojtech Zamarovský, op.cit., s. 72, 261, 306. ​ISBN 80-8046-098-1​.
  9. Pierre Grimal, op.cit., s. 94. ​ISBN 83-04-04673-3​.
  10. a b Wiatry. W: Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 79. ISBN 83-210-0677-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]