O naśladowaniu Chrystusa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Manuskrypt O naśladowaniu Chrystusa znajdujący się w Bibliotece Królewskiej w Brukseli

O naśladowaniu Chrystusa (De imitatione Christi) – popularna książka-poradnik życia chrześcijańskiego napisana prawdopodobnie przez Tomasza à Kempis, choć jej autorstwo nie jest ostatecznie ustalone. Spór o autora tekstu rozpoczął się w XV wieku, a bezpośrednią przyczyną są słowa zawarte na końcu rękopisu znajdującego się w bibliotece królewskiej w Brukseli: "Nie pytaj, kto powiedział, ale patrz, co powiedział". Wśród autorów tego dzieła wymieniano na przestrzeni wieków m.in.: Bernarda z Clairvaux, Jana Gersona czy św. Bonawenturę. Ostatnio najpoważniejszym "konkurentem" Tomasza à Kempis w autorstwie księgi jest twórca renesansowego kierunku ascetycznego (devotio moderna) – Geert Groote. Powstała prawdopodobnie przed rokiem 1427. Składa się z czterech ksiąg, powstałych najprawdopodobniej w różnym czasie jako odrębne dzieła. Za najwcześniejsze uznaje się:

  • Admonitiones ad spiritualem vitam utiles (Zachęty pomocne do życia duchowego)
  • Admonitiones ad interna trahentes (Zachęty do życia wewnętrznego)

Z czasem dołączono do nich księgi:

  • De interna consolatione (O wewnętrznym ukojeniu)
  • Devota exhortatio ad Sacram Corporis Christi Communionem (Gorąca zachęta do Komunii Świętej)

Mimo krytyki tego dzieła, za jego rzekomy pesymizm, naiwność i pogardę dla spraw doczesnych, treść jego sama się obroniła, co sprawiło, że "O naśladowaniu..." stało się jednym z najbardziej rozpowszechnionych (po Biblii) ksiąg chrześcijańskich. Popularność zdobyła nie tylko wśród katolików, ale również wśród protestantów, a nawet niechrześcijan. Forma dialogu ucznia z niewidzialnym Mistrzem, która często pojawia się na kartach "O naśladowaniu.." nadaje niezwykłego charakteru tej książce. Fragmenty jej zostały zawarte w tekstach liturgii godzin w posoborowym brewiarzu.

Wśród czytelników O naśladowaniu... można znaleźć świętych (Franciszek Salezy, Ignacy Loyola, Karol Boromeusz, Josemaría Escrivá de Balaguer, Teresa z Lisieux, Jan XXIII), błogosławionych, mistyków (Thomas Merton). Jednakże grono czytelników jest znacznie szersze – do lektury tej książki zachęcał listownie swoich przyjaciół Adam Mickiewicz. O O naśladowaniu wspominał w swojej prywatnej korespondencji Juliusz Słowacki, Cyprian K. Norwid i Jerzy Liebert. Wśród znanych czytelników można również znaleźć tak różne postacie jak Hammarskjölda, Pileckiego, Corneille'a, Żeromskiego, Leibniza czy Beethovena. Dzieło to przyczyniło się w dużym stopniu do zbliżenia się do katolicyzmu Aleksandra Wata.

Jedna z bohaterek powieści Emancypantki B. Prusa, również jest czytelniczką O naśladowaniu.... Dodatkowo o popularności niech świadczy fakt, że znanych jest 700 rękopisów tego dzieła, a przetłumaczono je na 95 języków.

W Polsce ukazał się pierwszy (anonimowy) przekład w 1545 r. Autorami kolejnych przekładów byli m.in. ks. Jakub Wujek, poeta Stanisław Grochowski, Jan Wielowiecki, ks. Aleksander Jełowicki i Anna Kamieńska. W czasie II wojny światowej książkę tę drukowano w Londynie i wysyłano do obozów jenieckich, trafiała do obozów koncentracyjnych, a także do środowisk polskich, które znalazły się poza ojczyzną.

Literatura przedmiotu[edytuj]