Owca domowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Owca domowa
Ovis aries[1]
Linnaeus, 1758
Owca domowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina wołowate
Podrodzina koziorożce
Rodzaj owca
Gatunek owca domowa

Owca domowa[2] (Ovis aries) – gatunek hodowlanego zwierzęcia domowego z rodziny wołowatych. Jej przodkiem były najprawdopodobniej różne podgatunki owcy dzikiej (Ovis ammon).

Udomowienie[edytuj | edytuj kod]

Jak pokazują najnowsze badania przeprowadzone przez genetyków, owce były pierwszymi zwierzętami udomowionymi przez człowieka[3]. Ich domestykacja nastąpiła dwuetapowo. Najpierw udało się to osiągnąć człowiekowi około 11 tys. lat temu - potomkami tych zwierząt są dzisiejsze półdzikie, mocno włochate rasy wciąż hodowane na szkockich wyspach. Drugi raz dokonano tego między VIII a VI tysiącleciem p.n.e. w południowo-zachodniej Azji, na terenie dzisiejszego Iraku i Iranu, prawdopodobnie jeszcze przed rozpoczęciem osiadłego życia w epoce brązu.

Genetyka[edytuj | edytuj kod]

Genom owcy został rozpoznany w 2014 r. przez międzynarodowy zespół badaczy, po ośmiu latach badań. Pozwoliło to ustalić, że linie ewolucyjne owiec i kóz rozdzieliły się zaledwie 4 miliony lat temu. W efekcie archeolodzy analizujący kości zwierzęce wydobywane na wielu stanowiskach mają trudności z rozróżnianiem szczątków owcy i kozy i w opisach określają je jako „koza-owca"[4]

Hodowla i wykorzystanie[edytuj | edytuj kod]

Początkowo z owiec uzyskiwano jedynie skóry, mięso i mleko, obecnie również wełnę. Początkowo zwierzę hodowane na terenach górskich i stepowych rozpowszechniło się obecnie w różnorodnych biotopach na całym świecie.

  • masa maciorek (samic): 20-90 kg (do 120 kg owce gisarskie)
  • masa baranów (samców, zwanych też trykami): 30-150 kg (do 190 kg owce gisarskie)
  • wysokość dorosłej owcy w kłębie do ok. 1 m
  • dojrzałość płciowa w wieku kilku miesięcy do jednego roku (zależy od rasy)
  • wykorzystywane gospodarczo zazwyczaj do 6 roku życia
  • średnia długość życia: 11-12 lat

Nazewnictwo zootechniczne poszczególnych grup owiec[edytuj | edytuj kod]

  • maciorka – dorosła samica owcy użytkowana rozpłodowo;
  • baran (tryk) – dorosły samiec użytkowany rozpłodowo;
  • jagnię – młoda owca;
  • skop – wykastrowany samiec owcy, przeznaczony na tucz.

Niektóre rasy[edytuj | edytuj kod]

Znaczenie kulturowe[edytuj | edytuj kod]

Od wieków owce były związane z wieloma kulturami, szczególnie w obszarze śródziemnomorskim i w Walii, gdzie były podstawowym zwierzęciem hodowlanym.

Owca ma też wiele znaczeń symbolicznych w starożytnej sztuce, tradycji i kulturze. W judaizmie występuje wiele odniesień do tego zwierzęcia, między innymi Baranek Paschalny. Chrześcijaństwo używa wielu ilustracji związanych z owcami. Między innymi: Dobry Pasterz jako jedno z określeń Chrystusa; biskupi pastorał (kształt i znaczenie łacińskie), lew spoczywający z owcą. W Grecji tradycyjnie spożywa się danie z Baranka Paschalnego na święto Wielkiejnocy. Owce mają również znaczenie w kulturze arabskiej. W Biblii pasterzami byli: Abraham, Jakub, Mojżesz i król Dawid.

Baran to jeden z dwunastu znaków zodiaku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Fritz Haring: Hodowla owiec. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1980. ISBN 83-0900-265-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ovis aries, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 2,0 2,1 Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  3. Zwierzęta na zamówienie, Rzeczpospolita ,6.05.2009 r.
  4. Wełniana genetyka rozpoznana, Rzeczpospolita ,10 czerwca 2014
  5. Charakterystyka ras - Owca świniarka. [dostęp 2014-03-20].