Pandkowate
| Ailuridae[1] | |||
| J.E. Gray, 1843[2] | |||
 Pandka ruda (Ailurus fulgens) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Parworząd | |||
| Rodzina |
pandkowate | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Ailurus F. Cuvier, 1825 | |||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Podrodziny | |||
| |||
Pandkowate[4], pandowate, pandy (Ailuridae) – rodzina ssaków z podrzędu psokształtnych (Caniformia) w obrębie rzędu drapieżnych (Carnivora), klasyfikowana do niedawna jako podrodzina pandowatych (Ailurinae) w obrębie rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae), a wcześniej do szopowatych. Do rodziny zaliczana jest obecnie tylko pandka ruda oraz spokrewnione z nią gatunki wymarłe.
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Przez długi czas do pandkowatych (w randze podrodziny) zaliczano pandę wielką (Ailuropoda melanoleuca) i pandkę rudą (Ailurus fulgens). Obydwa gatunki klasyfikowano początkowo w rodzinie szopowatych[5][6] – na podstawie podobieństw w budowie czaszki i uzębienia oraz kilku innych cech morfologicznych i behawioralnych, przede wszystkim roślinożerności. W wyniku dalszych badań morfologicznych i molekularnych pojawiały się różne hipotezy dotyczące filogenezy pand. Zaliczano je do niedźwiedziowatych (Ursidae) lub też proponowano wydzielenie odrębnej rodziny pandowatych (Ailuridae). Kolejną propozycją w taksonomicznej historii pand było utworzenie odrębnych rodzin dla obydwu gatunków, ponieważ stwierdzono, że ich pokrewieństwo jest znacznie dalsze od pierwotnie zakładanego. Badania genetyczne prowadzone w ostatnich dekadach XX w. wykazały, że panda wielka jest bliżej spokrewniona z niedźwiedziami niż z jakimikolwiek innymi ssakami drapieżnymi (Carnivora)[7]. Na tej podstawie zaliczono ją do rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae).
Dalsze badania molekularne oraz odkrycie wymarłych gatunków o cechach podobnych do Ailurus fulgens skłoniły naukowców do wydzielenia rodziny pandkowatych (Ailuridae).
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodziny należy jedna występująca współcześnie podrodzina[8][4]:
Opisano również podrodziny wymarłą[9]:
- Simocyoninae Dawkins, 1868
Wymarły rodzaj bazalny[9]:
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Ailuridae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b J.E. Gray: List of the specimens of Mammalia in the collection of the British museum. London: The Trustees, 1843, s. xxi. (ang.).
- ↑ H. Winge: Jordfundne og nulevende rovdyr (Carnivora) fra Lagoa Santa, Minas Geraes, Brasilien: med udsigt over pungdyrenes slægtskab. Copenhagen: Bianco Lunos Kgl Hof-Bogtrykkeri, 1895, s. 46. (duń.).
- ↑ a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 165. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
- ↑ Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
- ↑ Slattery JP, O’Brien SJ. Molecular phylogeny of the red panda (Ailurus fulgens). „The Journal of Heredity”. 1995 Nov-Dec. PMID: 9449931. {abstrakt) (ang.)
- ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-07-08]. (ang.).
- ↑ a b J.S. Zijlstra, Ailuridae Gray, 1843, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-07-08] (ang.).
- ↑ A.N. Pomel: Catalogue méthodique et descriptif des vertébrés fossiles découverts dans le bassin hydrographique supérieur de la Loire, et surtout de la vallée de son affluent principal, L’Allier. Paris: J.-B. Baillière, 1853, s. 63. (fr.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- J.J. Flynn, M.A. Nedbal, J.W. Dragoo & R.L. Honeycutt. Whence the Red Panda?. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 17 (2), s. 190–199, 2000. DOI: 10.1006/mpev.2000.0819. (ang.).
- Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Ailuridae w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 maja 2008]