Parafia św. Mikołaja w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Parafia św. Mikołaja
Ilustracja
Cerkiew parafialna
Państwo  Polska
Siedziba Poznań
Adres ul. Marcelińska 20
60-801 Poznań
Data powołania 1924
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Diecezja łódzko-poznańska
Dekanat Łódź
Cerkiew św. Mikołaja
Proboszcz ks. mitrat Paweł Minajew
Wezwanie św. Mikołaja
Wspomnienie liturgiczne 9 maja; 6 grudnia
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Ziemia52°24′18,1″N 16°53′36,4″E/52,405028 16,893444
Strona internetowa

Parafia św. Mikołajaparafia prawosławna w Poznaniu, w dekanacie Łódź diecezji łódzko-poznańskiej. Terytorialnie obejmuje obszar zachodniej Wielkopolski (Poznań, Leszno, Rawicz, Piła, Oborniki, Gniezno, Kościan). W 2014 liczyła ok. 120 wiernych.

Na terenie parafii funkcjonuje jedna cerkiew (parafialna) – pw. św. Mikołaja w Poznaniu, przy ul. Marcelińskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od XVIII do początków XX w. Poznań zamieszkiwali nieliczni wyznawcy prawosławia, głównie pochodzenia greckiego, dla których okazyjnie organizowano nabożeństwa w prywatnych domach (m.in. u Jana Konstantego Żupańskiego)[1].

Parafia prawosławna w Poznaniu została utworzona w latach 20. XX w. Początkowo była to placówka wojskowa; należeli do niej prawosławni rekruci pochodzący z Kresów Wschodnich pełniący służbę w Wielkopolsce. Z myślą o nich Dowództwo Okręgu Korpusu VII w Poznaniu poleciło utworzyć w mieście kaplicę garnizonową. Na ten cel Komenda Miasta przeznaczyła dawną drewnianą stajnię wojskową (zlokalizowaną u zbiegu ulic Marcelińskiej, Polnej i Wojskowej). Była to budowla konstrukcji belkowej, o ścianach z desek, złożona z trzech równoległych pomieszczeń (dzięki czemu świątynia posiada 3 nawy), bez sufitu i z dachem krytym papą. Adaptację budynku rozpoczęto od wymiany okien na większe i dobudowy niewielkiej kopuły nad przyszłym prezbiterium. Wyposażenie świątyni (duże ikony w kiotach, świeczniki, dwa żyrandole, naczynia, szaty i księgi liturgiczne) sprowadzono z cerkwi Świętej Trójcy w Koninie, którą wkrótce rozebrano. Ikonostas natomiast sprowadzono z Kalisza (wcześniej znajdował się w tamtejszym soborze Świętych Apostołów Piotra i Pawła, który rozebrano w latach 20. XX w.)[2]. Konsekracja powstałej w ten sposób poznańskiej cerkwi prawosławnej nastąpiła 13 kwietnia 1924 (wydarzenie upamiętniła Księgarnia św. Wojciecha, wydając okolicznościową widokówkę, przedstawiającą 3 ujęcia świątyni). Dzięki staraniom ówczesnego prawosławnego kapelana wojskowego, ks. Aleksandra Bogaczowa, do czasu wybuchu II wojny światowej wykonano w cerkwi posadzkę i sufit, belki nośne obudowano dyktą (nadając im kształt czworograniastych kolumn) oraz pokryto papą ściany od zewnątrz.

Jeszcze w okresie międzywojennym parafia zmieniła charakter na cywilno-wojskową, ze względu na osiedlanie się w Poznaniu prawosławnej inteligencji z Kresów (przybywającej w poszukiwaniu pracy), a także imigrantów politycznych z ZSRR. Parafia dysponowała kwaterą na poznańskim cmentarzu starogarnizonowym, która uległa dewastacji po wkroczeniu do miasta Armii Czerwonej w 1945 (zniszczono m.in. grób generała Sergiusza Kułżyńskiego, przedwojennego dyrektora poznańskiego hipodromu). Wielu dawnych rosyjskich imigrantów, którzy nie opuścili Poznania przed zajęciem miasta przez wojska radzieckie, zostało zesłanych do łagrów w głębi ZSRR.

W wyniku działań wojennych (1945) cerkiew poznańska uległa niewielkim uszkodzeniom, które naprawiono dzięki pomocy prawosławnego oficera Wojska Polskiego, ks. Piotra Marczaka (późniejszego proboszcza parafii w Torzymiu i Zielonej Górze). W 1948 cerkiew poznańska stała się konkatedrą nowo powstałej diecezji łódzko-poznańskiej. Po wojnie kontynuowano przebudowę budynku cerkiewnego (wzniesiono nad szczytową ścianą wieżyczkę z kopułą, umieszczono okna na wysokości chóru i przy drzwiach wejściowych, które otwierano podczas bicia w dzwony znajdujące się wewnątrz świątyni). Uregulowano też kwestię własności gruntu pod cerkwią, dawnego terenu wojskowego, który później przejęło miasto. W latach 60. XX w. dzięki przyznanym funduszom miejskim otynkowano cerkiew oraz zbudowano wokół niej ogrodzenie. W latach 70. w oknie nad chórem umieszczono witraż autorstwa prof. Adama Stalony-Dobrzańskiego, przedstawiający Włodzimierską Ikonę Matki Bożej, św. Mikołaja i św. Hioba Poczajowskiego. W tym czasie odnowiono też wnętrze świątyni.

W końcowym okresie stanu wojennego i bezpośrednio po nim w bocznych nawach cerkwi składowano transporty darów napływających z państw zachodnich na potrzeby różnych chrześcijańskich wspólnot. Kiedy przedstawiciele poszczególnych parafii i zborów odbierali swoje przydziały, część z nich w podzięce za magazynowanie przekazywali parafii prawosławnej. Po zaopatrzeniu wiernych, resztę rozdawano okolicznym mieszkańcom, którzy w dowód wdzięczności składali ofiary na świątynię. Za uzyskane pieniądze kupiono materiały budowlane, dzięki czemu cerkiew w latach 80. została obmurowana i ponownie konsekrowana. Nie zrealizowano natomiast projektu (autorstwa prof. Aleksandra Grygorowicza) zakładającego dobudowę fasady ozdobionej kopułami.

W 2011 rozpoczęto generalny remont cerkwi.

Nabożeństwa parafialne odprawiane są w soboty, niedziele i święta (według nowego stylu)[3]. Uroczystość patronalna przypada 9 maja (święto Przeniesienia Relikwii św. Mikołaja).

Widok na ikonostas

Wykaz proboszczów[edytuj | edytuj kod]

  • 1924–1945 – ks. Aleksander Bogaczow (administrator)
  • 1945 – ks. Piotr Marczak (administrator)
  • 1945–1957 – ks. Fieodot Żuk
  • 1957–1968 – ks. Aleksander Sadowski
  • 1968–1976 – ks. Jerzy Klinger
  • 1976–1987[4] – ks. Włodzimierz Jakubowski
  • od 1987 – ks. Paweł Minajew

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego nr 12/2013, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 0239-4499, ss.14–17
  2. Wielkopolska. Kultura u podstaw – Tajemnice cerkwi św. Mikołaja (opubl. 27.03.2015.)
  3. Harmonogram nabożeństw na stronie parafii
  4. Aleksander Żuk, Jubileusz o. Pawła Minajewa, Przegląd Prawosławny, nr 4 (238), kwiecień 2005

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Sobczak, Kościoły Poznania, Zbigniew Szmidt, Michał Woźniak (ilust.), Poznań: Wydawnictwo Debiuty, 2006, ISBN 83-922466-4-0, OCLC 832205456.
  • Kalendarz Prawosławny 2015, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 1425-2171, s.192
  • Hierarchia i kler kościoła prawosławnego w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej w XIX–XXI wieku, ks. Grzegorz Sosna i m. Antonina Troc-Sosna, Ryboły 2012

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]