Paszczyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paszczyna
Kościół Matki Bożej Różańcowej w Paszczynie
Kościół Matki Bożej Różańcowej w Paszczynie
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat dębicki
Gmina Dębica
Liczba ludności (2013) 1736[1]
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 39-207, 39-206[2]
Tablice rejestracyjne RDE
SIMC 0818338
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Paszczyna
Paszczyna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Paszczyna
Paszczyna
Ziemia50°05′07″N 21°31′13″E/50,085278 21,520278
Dom Strażaka
Zespół Szkół w Paszczynie
Sortownia odpadów

Paszczynawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim, w gminie Dębica.

Integralne części wsi Paszczyna[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0818344 Budzyń część wsi
0818350 Górki część wsi
0818367 Grobla część wsi
0818373 Kąty przysiółek
0818380 Kmiecie część wsi
0818396 Otoka część wsi
0818433 Paszczyński Las przysiółek
0818404 Podlesie część wsi

Do 1948 roku miejscowość była siedzibą gminy Paszczyna.W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

W Paszczynie urodzili się posłowie Jan Siwula, Michał Jedynak do sejmu galicyjskiego oraz jego syn Jan Henryk Jedynak.

Geografia[edytuj]

Obszar Paszczyny dzieli się na osiedla (przysiółki):

  • Wieś (najstarsza część Paszczyny – jej środkowa część)
  • Kąty (część południowo-wschodnia – w stronę Brzezówki)
  • Górki (część południowa – w stronę Lubziny)
  • Grobla (część północno-zachodnia – w stronę Kozłowa)
  • Kmiecie (część północna – w stronę Pustkowa Osiedle)
  • Podlesie (cześć północno-wschodnia – w stronę Skrzyszowa)

Pod koniec XIX w. Paszczyna miała przysiółek zwany Kochanówką oddalony od niej o cztery kilometry[5]. Obecnie Kochanówka jest wsią sołecką.

Przez Paszczyne przepływa rzeka Wielopolka oraz wpadający do niej potok Zawadka. Wielopolka jest dopływem Wisłoki[6].

Jeszcze na początku XX wieku znaczna część obszaru Paszczyny była pokryta bagnami i moczarami, które jednak w tym stuleciu osuszono[7].

Historia[edytuj]

Geneza Paszczyny sięga czasów Kazimierza Wielkiego (XIV wiek), kiedy po zajęciu przez Polskę Rusi Czerwonej, rozpoczęto proces zasiedlania nadgranicznego obszaru pomiędzy Wisłoką a Wisłokiem, wydzierając połacie lasu puszczy sandomierskiej. Wtedy powstała Paszczyna, która była wówczas wsią prywatną. W wieku XVI jej właścicielem był Piotr Ligęza. W wieku XVIII obszar przeszedł pod kontrolę rodu Radziwiłłów. Od 1815 roku Paszczyna należała do rodu Raczyńskich[8].

Przez ten okres Paszczyna dzieliła losy całej ziemi dębickiej – w tym klęski żywiołowe, takie jak powodzie i epidemie oraz najazdy wrogów.

Po I rozbiorze Paszczyna dostał się pod panowanie austriackie. W 1873 roku wieś dotknęła epidemia cholery. Po I wojnie światowej weszła wkład odrodzonej Rzeczypospolitej. Była wówczas siedzibą gminy. W czasie II wojny światowej wielu mieszkańców Paszczyny i okolic straciło życie na terenie obozu zagłady umiejscowionego na granicy Paszczyny i obecnego Pustkowa Osiedle. Obóz mieścił się na wzniesieniu zwanym Królówką, Królową Górą lub Paszczyńską Górą, a po wojnie noszącym także nazwę Góry Śmierci. Po wojnie do 1948 roku miejscowość była siedzibą gminy Paszczyna. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego[9].

Parafia[edytuj]

Do 1992 roku Paszczyna należała do parafii w Lubzinie, która była jedną z najstarszych parafii w Polsce[10]. 29 czerwca 1992 roku wydzielono z Lubziny parafię Matki Bożej Różańcowej w Paszczynie. Parafia należy do dekanatu Pustków – Osiedle, diecezji tarnowskiej. Należy do niej kościół Matki Bożej Różańcowej oraz paszczyński cmentarz.

Edukacja, kultura i sport[edytuj]

  • Na terenie Paszczyny znajduje się Zespół Szkół im. Jana Piątka. Budynek został zbudowany w 1912 roku, zastępując istnieją wcześniej (od 1883 roku) szkołę drewnianą[11].
  • W 1894 roku powstała Ochotnicza Straż Pożarna
  • Gminna biblioteka istniała od 1949 roku, początkowo w budynku szkoły. W roku 1951 została przeniesiona do Domu Ludowego gdzie istniała do 1956 roku. Do roku 1973 biblioteka była przenoszona dwukrotnie do domów prywatnych i Domu Strażaka. Ostatecznie przeniesiono ją po raz czwarty do nowo wybudowanego Domu Strażaka, gdzie mieści się do chwili obecnej.
  • Od 1958 roku działa Koło Gospodyń Wiejskich.
  • Od 1956 roku na terenie wsi działa Ludowy Klub Sportowy Paszczyniak. Dysponuje oświetlonym stadionem na 600 miejsc (95/60 m).
  • od 2009 roku we wsi odbywa się podkarpacki festiwal muzyki niezależnej Chatstok.

Zakłady przemysłowe[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200)
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. Paszczyna w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.
  6. Leopold Regner Ścieżki i drożyny Paszczyny, wyd. Biblioteka Gryfów Dębickich, 2009.
  7. Leopold Regner Ścieżki i drożyny Paszczyny, wyd. Biblioteka Gryfów Dębickich, 2009.
  8. Artur Bata, Hanna Lawera Dębica i Ziemia Dębicka, wyd. Roksana, 1997.
  9. Artur Bata, Hanna Lawera Dębica i Ziemia Dębicka, wyd. Roksana, 1997.
  10. Leopold Regner Ścieżki i drożyny Paszczyny, wyd. Biblioteka Gryfów Dębickich, 2009.
  11. Leopold Regner Ścieżki i drożyny Paszczyny, wyd. Biblioteka Gryfów Dębickich, 2009.

Bibliografia[edytuj]

  • Leopold Regner Ścieżki i drożyny Paszczyny, wyd. Biblioteka Gryfów Dębickich, 2009.
  • Artur Bata, Hanna Lawera Dębica i Ziemia Dębicka, wyd. Roksana, 1997.
  • Ryszard Pajura Ziemia Dębicka: przewodnik turystyczny, wyd. Agard, 1997.

Linki zewnętrzne[edytuj]