Pielgrzymowice (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pielgrzymowice
Herb
Herb Pielgrzymowic
Pielgrzymowice
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat pszczyński
Gmina Pawłowice
Liczba ludności (2015) 2770[1]
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 43-253[2]
Tablice rejestracyjne SPS
SIMC 0218704
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Pielgrzymowice
Pielgrzymowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pielgrzymowice
Pielgrzymowice
Ziemia49°54′23″N 18°39′50″E/49,906389 18,663889

Pielgrzymowice (niem. Pilgramsdorf) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim, w gminie Pawłowice. Powierzchnia sołectwa wynosi 13,17 km²[3], a liczba ludności 2688, co daje gęstość zaludnienia równą 197,5 os./km².

Większość mieszkańców utrzymuje się pracując w okolicznych zakładach przemysłowych i punktach usługowych, ale prowadzona jest tu także działalność rolnicza, hodowlana, usługowa i agroturystyczna.

W Pielgrzymowicach znajduje się zabytkowy drewniany kościół z 1675 r.[4] pod wezwaniem św. Katarzyny. Kościół ten znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego. We wsi znajduje się także zabytkowy zamek właścicieli Pielgrzymowic, który w latach powojennych do 1996 r. pełnił rolę szkoły. Krajobraz Pielgrzymowic ma charakter wiejski - zabudowania to domy jednorodzinne i budynki gospodarskie. Ukształtowanie terenu pagórkowate z licznymi lasami i karpiowymi stawami hodowlanymi.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizownej formie Peregrini villa[5][6].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Pielgrzymowice[7][8]
SIMC Nazwa Rodzaj
0218710 Brzeziny część wsi
0218727 Dolny Dwór część wsi
0218733 Mała Strona część wsi
0218740 Podlesie część wsi
0218756 Trąbieniec część wsi
0218762 Wielka Strona część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół drewniany zbudowany w l. 1675-80, przebudowany w l. 1908-11

Pierwsze wzmianki na temat Pielgrzymowic pochodzą z 1305 roku, choć na podstawie dokumentów biskupstwa wrocławskiego, któremu wieś podlegała do roku 1925 sądzi się, iż jej początki sięgają XIII wieku. Przebiegał tędy stary szlak handlowy przez Bramę Morawską, a w średniowieczu znajdowała się tu twierdza warowna, będąca przedmiotem sporów między książętami śląskimi a której pochodzenie historycy datują na okres wcześniejszy od daty powstania państwa polskiego. Twierdza warowna umiejscowiona była podobno na terenie istniejącej po dziś dzień rezydencji Reizensteinów (właściciele tych ziem na przełomie XIX i XX wieku), a obecnie sąsiadującej ze Szkołą Podstawową im. Karola Miarki. Pierwsze informacje o pielgrzymowickim szkolnictwie pochodzą z roku 1679. W czasach panowania pruskiego postawiono budynek szkolny, w którym od połowy XIX w. nauczał urodzony w Pielgrzymowicach znany polski działacz narodowy Karol Miarka. Z początkiem dwudziestego stulecia "Miarkówka" okazała się zbyt ciasna i zbudowano nowy obiekt w miejscu obecnej strażnicy OSP, który został zniszczony podczas drugiej wojny światowej. Na początku lat 70. doszło do przebudowy dawnej "Miarkówki", natomiast w roku 1994 oddano do użytku nowy gmach, w którym mieści się obecnie szkoła podstawowa oraz gimnazjum. Pamięć o Karolu Miarce, wybitnym krzewicielu polskości na Śląsku jest w Pielgrzymowicach stale kultywowana. Corocznie wręczana jest tutaj Nagroda im. Karola Miarki przyznawana najwybitniejszym działaczom kultury Górnego Śląska, której laureatami są m.in. Wojciech Kilar oraz Henryk Mikołaj Górecki, a w roku 2010 została uhonorowana nią społeczność Pielgrzymowic[9]. Dodatkową atrakcją turystyczną, jaką oferują uczestnikom organizatorzy zimowych ferii z kontrabasem w roli głównej jest zwiedzenie drewnianego kościoła z XVII wieku z organami w oryginale zachowanymi od czasów, kiedy grali na nich Miarkowie - ojciec i syn Karol.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie katowickim.

Osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

  • W miejscowości urodził się Karol Miarka zwany starszym - polski działacz społeczny na Górnym Śląsku, nauczyciel, publicysta oraz wydawca.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez miejscowość przebiega szlak rowerowy czerwony czerwona trasa rowerowa nr 190, istniejąca pod nazwą Trakt Reitzensteinów.

Organizacje[edytuj | edytuj kod]

  • Ochotnicza Straż Pożarna, w 2007 r. obchodziła 110-lecie istnienia.
  • Stowarzyszenie Koło Gospodyń Wiejskich
  • Stowarzyszenie Kulturalno Społeczne Karola Miarki

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gmina Pawłowice: gmina Pawłowice w liczbach. W: www.pawlowice.pl [on-line]. 2015, 2015. [dostęp 2016-10-13].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  3. Gmina Pawłowice: statut sołectwa Pielgrzymowice. W: pawlowice.biuletyn.net [on-line]. 2011, 2011. [dostęp 2011-04-08].
  4. Rejduch-Samkowa Izabela, Samek Jan (red.): Katalog zabytków sztuki w Polsce. Tom VI. Województwo katowickie. Zeszyt 10. Powiat pszczyński. Warszawa: Instytut Sztuki PAN i Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach, 1961, s. 23-24.
  5. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  6. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  7. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  8. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  9. Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, Wyróżnieni Nagrodą im. Karola Miarki [dostęp 2016-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03].