Jarząbkowice (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w gminie Pawłowice. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.
Jarząbkowice
wieś
Ilustracja
Budynek Ochotniczej Straży Pożarnej
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat pszczyński
Gmina Pawłowice
Liczba ludności (2015) 649[1]
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 43-252[2]
Tablice rejestracyjne SPS
SIMC 0218555
Położenie na mapie gminy Pawłowice
Mapa konturowa gminy Pawłowice, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Jarząbkowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Jarząbkowice”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Jarząbkowice”
Położenie na mapie powiatu pszczyńskiego
Mapa konturowa powiatu pszczyńskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Jarząbkowice”
Ziemia49°54′14″N 18°42′36″E/49,903889 18,710000
Nieoficjalny herb wsi Jarząbkowice

Jarząbkowice (niem. Jarzombkowitz) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim, w gminie Pawłowice. Powierzchnia sołectwa wynosi 6,77 km²[3], a liczba ludności 646, co daje gęstość zaludnienia równą 93,6 os./km².

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Jarząbkowice[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj Hist. nazwa[6]
0218561 Bliźniaczek część wsi Jarzombkowitz, Gutsbezirk
0218578 Podbór część wsi Sieben Kurfürsten
0218584 Podlesie część wsi Kolonie Schwarzwald

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item Geranczcovitz[7][8]. Zapis ten (brak określenia liczby łanów, z których będzie płacony podatek) wskazuje, że wieś była w początkowej fazie powstawania (na tzw. surowym korzeniu), co wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową). Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach piastowskiego (polskiego) księstwa raciborskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech.

W XV wieku Jarząbkowice i Golasowice należały do rycerskiego rodu Judaszów. W XVII-wiecznych dokumentach sporządzonych w języku czeskim wieś widnieje jako Jarzombkowicz. Po I wojnie śląskiej miejscowość znalazła się w granicach Królestwa Prus.

W czasie plebiscytu śląskiego w 1921 roku 142 mieszkańców Jarząbkowic wraz z obszarem dworskim oddało swój głos za Polską, a 157 za Niemcami.[9] Po podziale Górnego Śląska w 1922 r. w granicach II Rzeczypospolitej. W czasie okupacji hitlerowskiej wieś istniała pod nazwą Jarzombkowitz. Od zakończenia działań wojennych do grudnia 1945 Jarząbkowice tworzyły tzw. gminę jednostkową, a następnie weszły jako sołectwo w skład gminy zbiorczej z siedzibą w Golasowicach. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego. W grudniu 1972 r. Jarząbkowice weszły w skład utworzonej gminy Pawłowice

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w miejscowości znajdują się następujące obiekty zabytkowe[10]:

  • park i dwór z XVIII wieku (nr rej.: 522/65 z 20.01.1966)
  • spichrz z XIX wieku (nr rej.: 523/65 z 20.01.1966)

Religia[edytuj | edytuj kod]

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Miłosierdzia Bożego w Bąkowie w diecezji bielsko-żywieckiej.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez miejscowość przebiegają następujące trasy rowerowe:

  • szlak rowerowy czerwony czerwona trasa rowerowa nr 190, istniejąca pod nazwą Trakt Reitzensteinów
  • szlak rowerowy niebieski niebieska trasa rowerowa nr 279 – Jastrzębie-ZdrójStrumień
  • Przez miejscowość przebiega międzynarodowa trasa rowerowa EuroVelo 4 (Szlak Europy Centralnej) – w Polsce wyznakowana jako R-4 PL EuroVelo 4.svg, obecnie od granicy polsko-czeskiej do Krakowa.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gmina Pawłowice: gmina Pawłowice w liczbach. W: www.pawlowice.pl [on-line]. 2015, 2015. [dostęp 2016-10-13].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 371 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Gmina Pawłowice: statut sołectwa Jarząbkowice. W: pawlowice.biuletyn.net [on-line]. 2011, 2011. [dostęp 2011-04-08].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  6. Pawlowitz (Pawłowice Śląskie). Arkusz nr 3450 [6078] - Śląska Biblioteka Cyfrowa, www.sbc.org.pl, 1918 [dostęp 2021-02-07] (pol.).
  7. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (online). W: www.dokumentyslaska.pl [on-line]. [dostęp 2013-07-22].
  8. H. Markgraf, J.W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: Josef Max & Comp., 1889.
  9. Stefan Dziewulski, Wyniki plebiscytu na Górnym Śląsku, Drukarnia i Litografia p. f. "Jan Cotty", 1922 [dostęp 2021-02-05].
  10. https://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/SLS-rej.pdf