Pieprzowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pieprzowce
Ilustracja
Pieprz czarny Piper nigrum
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd magnoliopodobne
Rząd pieprzowce
Nazwa systematyczna
Piperales Bercht. & J. Presl
Přir. Rostlin: 261. Jan-Apr 1820
Piper lanceaefolium

Pieprzowce (Piperales Bercht. & J. Presl) – rząd roślin stanowiący jedną z najstarszych linii rozwojowych roślin okrytonasiennych, zaliczaną do grupy magnoliowych. Stanowi grupę siostrzaną kanellowców Canellales, z którymi łączy je obecność w węzłach trzech luk liściowych[3]. Obejmuje trzy rodziny (kokornakowate Aristolochiaceae, pieprzowate Piperaceae i saururowate Saururaceae) z 17 rodzajami i 4170 gatunkami[2]. Rośliny zwykle aromatyczne, często o pieprzowym smaku[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Należą tu rośliny głównie zielne[3], zarówno byliny, jak i rośliny roczne[4], ale też zimozielone drzewa, krzewy, liany[4]. Pędy często członowane, często zgrubiałe w węzłach[4].
Liście
Skrętoległe, zwykle wyrastające w dwóch rzędach, rzadko naprzeciwległe i okółkowe[4]. Często z pochwiastą nasadą otaczającą pęd[3] i z rozmaicie wykształconymi przylistkami (wolnymi lub przyrastającymi do ogonków liściowych). Blaszka często gruczołkowato punktowana, zwykle całobrzega i o użyłkowaniu pierzastym lub dłoniastym[4].
Kwiaty
Zebrane w wyrastające szczytowo, w kątach lub naprzeciw liści kwiatostany w postaci kłosa lub kolby, rzadko grona lub baldachu[4]. Pod kwiatostanem pojedyncza podsadka[3], czasem nieobecna[4]. Kwiaty zwykle grzbieciste, z listkami okwiatu zwykle w jednym, rzadziej dwóch okółkach, czasem nieobecnymi. Pręciki w różnej liczbie, zwykle od 2 do 10, ale czasem też pojedynczy lub pręciki liczne (ponad 40). Nitki pręcików wolne lub zrastające się w grupy, czasem zrastające się ze słupkiem lub przylegające do zalążni. Słupek powstaje z jednego, trzech lub większej liczby (do 6) owocolistków zrastających się całkowicie lub częściowo. Zalążnia górna lub dolna, rzadziej wpół dolna, jedno- lub wielokomorowa. Szyjka słupka pojedyncza lub w liczbie trzech lub sześciu, ze znamionami główkowatymi lub łatkowatymi, zwykle suchymi[4].
Owoce
Najczęściej jagody, pestkowce lub torebki, rzadko orzechy, mieszki i rozłupnie. Nasiona z dużą ilością oleistego bielma i drobnym zarodkiem[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna i podział według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
okrytonasienne

amborellowce Amborellales




grzybieniowce Nymphaeales




Austrobaileyales





zieleńcowce Chloranthales


magnoliowe


kanellowce Canellales



pieprzowce Piperales





wawrzynowce Laurales



magnoliowce Magnoliales







klad jednoliściennych




rogatkowce Ceratophyllales



klad dwuliściennych właściwych eudicots








Podział na rodziny i powiązania filogenetyczne według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
pieprzowce

kokornakowate Aristolochiaceae




pieprzowate Piperaceae



saururowate Saururaceae




W systemie APG II (2003) i APG III z 2009 wyróżniane były dodatkowo rodziny Lactoridaceae (obejmująca endemiczny dla wysp Juan Fernández rodzaj Lactoris) oraz piestrzennikowate Hydnoraceae. Ponieważ okazały się one być zagnieżdżone w obrębie rodziny kokornakowatych – począwszy od systemu APG IV z 2016 nie są one wyodrębniane[2].

Podział na rodziny według systemu Reveala (1999)
  • Rodzina: Piperaceae C. Agardh, Aphor. Bot. (14): 201 nom. cons. 1824 – pieprzowate
  • Rodzina: Saururaceae Rich. ex E. Meyer, Houttuynia: 20 1827 – saururowate, wątlikłoskowate, jaszczurzowate
Podział na rodziny według systemu Cronquista (1981)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  2. a b c Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-02] (ang.).
  3. a b c d Cole T.CH. i inni, Filogeneza roślin okrytozalążkowych – Systematyka Roślin Kwiatowych, Polskie tłumaczenie/Polish version of (2018) Angiosperm Phylogeny Poster – Flowering Plant Systematics, 2018.
  4. a b c d e f g h i j Johansson, J. T.: The Phylogeny of Angiosperms. 2013 (and onwards). [dostęp 2020-10-09].