Piestrzyca kędzierzawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piestrzyca kędzierzawa
Piestrzyca kędzierzawa: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa kustrzebniaki
Rząd kustrzebkowce
Rodzina piestrzycowate
Rodzaj piestrzyca
Gatunek piestrzyca kędzierzawa
Nazwa systematyczna
Helvella crispa (Scop.) Fr.
Syst. mycol. (Lundae) 2(1): 14 (1822)
Piestrzyca kędzierzawa: drugie zdjęcie
Helvella crispa 20081116w.JPG
Marynowane owocniki

Piestrzyca kędzierzawa (Helvella crispa (Scop.) Fr.) – gatunek grzyba z rodziny piestrzycowatych (Helvellaceae)[1].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Helvella, Helvellaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1772 r. Joannes Antonius Scopoli nadając mu nazwę Phallus crispus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1822 r. Elias Fries, przenosząc go do rodzaju Helvella[1].

Niektóre synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Costapeda crispa (Scop.) Falck 1923
  • Helvella nigricans Schaeff. 1774
  • Helvella nigricans Schaeff. 1774, var. nigricans
  • Phallus costatus Batsch 1783
  • Phallus crispus Scop. 1772

Nazwa polska według checklist[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Ma wysokość 2–10 (wyjątkowo do 25) cm, zaznaczoną główkęi trzon. Główka ma rozmiary 2-5 × 2-5 cm, nieregularny kształt, jest płatowata, nieregularnie pofałdowana, czasem siodłowato wklęsła. Trzon ma wysokość3-10 cm, grubość 2-5 cm, jest wyraźnie bruzdkowany, poszerzony na dole. Miąższ cienki, kruchy. Zarówno główka, jak i trzon mają barwę od białawej poprzez kremowożółtawą do brudnoochrowej[4].

Wysyp zarodników

Biały. Askospory eliptyczne, gładkie, bezbarwne, o wymiarach 19 × 11,5 μm[5] (15-21 × 10-12 μm)[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Piestrzyca kędzierzawa występuje w Europie i Ameryce Północnej, od końca lata do późnej jesieni[6]. Polsce jest średnio pospolita[4].

Rośnie w wilgotnych lasach liściastych, szczególnie chętnie na glebach wapiennych<refname=haas/>. . Rośnie także poza lasami: w parkach i ogrodach, na obrzeżach dróg[7].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Wiele książek podaje, że piestrzyca kędzierzawa jest smacznym grzybem jadalnym[4][5]. Owocniki zawierają jednak metylohydrazyny (podobnie jak piestrzenica kasztanowata), mogące wywołać objawy zatrucia, a także wywierające działanie karcynogenne. Opisywano przypadki wystąpienia objawów żołądkowo-jelitowych po zjedzeniu surowych owocników[8]. Grzyb mikoryzowy.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Ma tak charakterystyczny wygląd, ze trudno ją pomylić z innymi gatunkami. Nieco podobna jest piestrzyca giętka (Helvella elastica), ale ma trzon gładki, bez jamek i żebrowań, jest mniejsza i ma siodłowatą główkę[9].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-10-24].
  3. Maria Alicja Chmiel: Checklist of Polish Larger Ascomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 978-83-89648-46-4.
  4. a b c d Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b R. Phillips: Mushrooms. London: Pan Macmillan Ltd, 2006, s. 360. ISBN 0-330-44237-6. (ang.)
  6. Hans Hsas: The young specialist looks at fungi;. Burke, 1969, s. 184. ISBN 978-0-222-79409-3. (ang.)
  7. Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  8. Joseph F. Ammirati, James A. Traquair, Paul A. Horgen: Poisonous mushrooms of the northern United States and Canada. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1985, s. 259. ISBN 0-8166-1407-5. (ang.)
  9. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.