Piestrzyca kędzierzawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piestrzyca kędzierzawa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa kustrzebniaki
Rząd kustrzebkowce
Rodzina piestrzycowate
Rodzaj piestrzyca
Gatunek piestrzyca kędzierzawa
Nazwa systematyczna
Helvella crispa (Scop.) Fr.
Syst. mycol. (Lundae) 2(1): 14 (1822)
Piestrzyca kędzierzawa: drugie zdjęcie
Helvella crispa 20081116w.JPG
Marynowane owocniki

Piestrzyca kędzierzawa (Helvella crispa (Scop.) Fr.) – gatunek grzyba z rodziny piestrzycowatych (Helvellaceae)[1].

Systematyka[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Helvella, Helvellaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1772 r. Joannes Antonius Scopoli nadając mu nazwę Phallus crispus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1822 r. Elias Fries, przenosząc go do rodzaju Helvella[1].

Niektóre synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Costapeda crispa (Scop.) Falck 1923
  • Helvella nigricans Schaeff. 1774
  • Helvella nigricans Schaeff. 1774, var. nigricans
  • Phallus costatus Batsch 1783
  • Phallus crispus Scop. 1772

Nazwa polska według checklist[3].

Morfologia[edytuj]

Owocnik

Ma wysokość 2–10 (wyjątkowo do 25) cm, zaznaczoną główkęi trzon. Główka ma rozmiary 2-5 × 2-5 cm, nieregularny kształt, jest płatowata, nieregularnie pofałdowana, czasem siodłowato wklęsła. Trzon ma wysokość3-10 cm, grubość 2-5 cm, jest wyraźnie bruzdkowany, poszerzony na dole. Miąższ cienki, kruchy. Zarówno główka, jak i trzon mają barwę od białawej poprzez kremowożółtawą do brudnoochrowej[4].

Wysyp zarodników

Biały. Askospory eliptyczne, gładkie, bezbarwne, o wymiarach 19 × 11,5 μm[5] (15-21 × 10-12 μm)[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Piestrzyca kędzierzawa występuje w Europie i Ameryce Północnej, od końca lata do późnej jesieni[6]. Polsce jest średnio pospolita[4].

Rośnie w wilgotnych lasach liściastych, szczególnie chętnie na glebach wapiennych<refname=haas/>. . Rośnie także poza lasami: w parkach i ogrodach, na obrzeżach dróg[7].

Znaczenie[edytuj]

Wiele książek podaje, że piestrzyca kędzierzawa jest smacznym grzybem jadalnym[4][5]. Owocniki zawierają jednak metylohydrazyny (podobnie jak piestrzenica kasztanowata), mogące wywołać objawy zatrucia, a także wywierające działanie karcynogenne. Opisywano przypadki wystąpienia objawów żołądkowo-jelitowych po zjedzeniu surowych owocników[8]. Grzyb mikoryzowy.

Gatunki podobne[edytuj]

Ma tak charakterystyczny wygląd, ze trudno ją pomylić z innymi gatunkami. Nieco podobna jest piestrzyca giętka (Helvella elastica), ale ma trzon gładki, bez jamek i żebrowań, jest mniejsza i ma siodłowatą główkę[9].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-10-24].
  3. Maria Alicja Chmiel: Checklist of Polish Larger Ascomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 978-83-89648-46-4.
  4. a b c d Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b R. Phillips: Mushrooms. London: Pan Macmillan Ltd, 2006, s. 360. ISBN 0-330-44237-6. (ang.)
  6. Hans Hsas: The young specialist looks at fungi;. Burke, 1969, s. 184. ISBN 978-0-222-79409-3. (ang.)
  7. Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  8. Joseph F. Ammirati, James A. Traquair, Paul A. Horgen: Poisonous mushrooms of the northern United States and Canada. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1985, s. 259. ISBN 0-8166-1407-5. (ang.)
  9. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.