Poliamidy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Poliamidypolimery, zawierające wiązania amidowe −C(O)−NH− w swoich łańcuchach głównych[1].

Wykazują bardzo silną tendencję do krystalizacji, dodatkowo wzmacnianą tworzeniem się wiązań wodorowych między atomem tlenu i azotu z dwóch różnych grup amidowych[2]. Dzięki temu poliamidy są twardsze i trudniej topliwe niż poliestry, znacznie przewyższając pod tym względem polimery winylowe[2]. Z poliamidów produkuje się przede wszystkim włókna zwane często nylonami i aramidami oraz tworzywa sztuczne o podwyższonej odporności mechanicznej (tworzywa konstrukcyjne) nadające się np. do produkcji kół zębatych[3].

Poliamidy otrzymuje się w procesach polimeryzacji lub polikondensacji. Najstarszą metodą syntezy poliamidów jest polikondensacja kwasów dwukarboksylowych z diaminami[4]:

Synteza poliamidu 66 (4) z kwasu adypinowego (1) i heksametylenodiaminy (2) ze wstępnym wytworzeniem soli AH (3)

użycie w tej reakcji kwasu adypinowego i heksametylenodiaminy (1,6-heksylodiaminy) prowadzi do otrzymania poliamidu 66 - powszechnie wykorzystywanego do produkcji rajstop[5].

Obecnie częściej stosowaną metodą syntezy poliamidów jest reakcja między chlorkami kwasowymi i diaminami[4]:

Synteza poliamidu 66 z chlorku kwasu adypinowego i 1,6-heksylodiaminy

w wyniku której otrzymuje się większość pozostałych poliamidów, a także włókna oparte na poliamidach aromatycznych takie jak kevlar.

Jeszcze inną metodą otrzymywania poliamidów, jest polimeryzacja z otwarciem pierścienia cyklicznych laktamów:

Synteza poliamidu 6 z kaprolaktamu

w wyniku czego otrzymuje się np. polikaprolaktam czyli poliamid 6[6].

Poliamidy są obecnie najważniejszym tworzywem konstrukcyjnym używanym w wielu branżach, m.in. w motoryzacji, przemyśle lotniczym, elektronicznym i elektrotechnicznym, a także odzieżowym oraz medycynie[7].

Roczne zapotrzebowanie na poliamidy w Europie plasuje się na poziomie miliona ton[8]. W Europie poliamidy produkują wszystkie czołowe koncerny chemiczne.

Produkcja w Europie[edytuj]

Najwięksi producenci poliamidu 6 w Europie[9]:

Produkcja w Polsce[edytuj]

W Polsce dominującym producentem poliamidu 6 jest Grupa Azoty, wytwarzająca obecnie w przybliżeniu 100 tys. ton rocznie, co stanowi ok. 10% europejskiego zapotrzebowania. Nazwy handlowe spotykane w Polsce to np. Tarnamid[11] lub Ertalon[12]. W związku ze stale rosnącym popytem na tworzywa sztuczne[13], Grupa Azoty S.A. rozpoczęła budowę nowej wytwórni tworzywa w swoich zakładach w Tarnowie. Zakończenie inwestycji planowane jest na 2016 rok[14]. Dzięki nowej instalacji, możliwości produkcyjne Grupy Azoty mają wzrosnąć do 170 tys. ton rocznie[15].

Przypisy

  1. Synteza i charakterystyka modyfikowanych poliamidów otrzymywanych z laktamów i polieteroamin. www.ichp.pl. [dostęp 2016-04-12].
  2. a b Poliamidy. agh.edu.pl. [dostęp 2016-04-12].
  3. Poliamid PA. www.ggtech.com.pl. [dostęp 2016-04-12].
  4. a b Synteza Poliamidu. [dostęp 2016-04-12].
  5. PA Poliamid PA66. www.tworzywa.org. [dostęp 2016-04-12].
  6. Poliamid PA. www.plastem.pl. [dostęp 2016-04-12].
  7. Rynek poliamidów odzyskuje siły. www.chemiaibiznes.com.pl. [dostęp 2016-04-12].
  8. An analysis of European plastics production, demand and waste data. www.plasticseurope.org. [dostęp 2016-04-12].
  9. Segment Tworzywa 2015. static.grupaazoty.com. [dostęp 2016-04-12].
  10. Alphalon™ (PA6). att.grupaazoty.com. [dostęp 2016-04-12].
  11. Tarnamid (PA6), grupaazoty.com [dostęp 2017-02-23].
  12. Poliamid PA (Ertalon i Tarnamid), szczel-plast.pl [dostęp 2017-02-23].
  13. Polyamide Intermediates – World Market Overview. www.apic2015.com. [dostęp 2016-04-12].
  14. Grupa Azoty kosztem 320 mln zł buduje wytwórnię poliamidu 6. biznes.onet.pl. [dostęp 2016-04-12].
  15. Grupa Azoty: Nowa wytwórnia pozwoli zająć pozycję 2. producenta poliamidu w UE. wyborcza.biz. [dostęp 2016-04-12].