Kwasy dikarboksylowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kwasy dikarboksylowe to kwasy karboksylowe zawierające dwie grupy karboksylowe (–COOH).

Nazwy systematyczne najprostszych kwasów tworzy się przez dodanie końcówki -odiowy do nazwy alkanu zawierającego tyle atomów węgla, co dany kwas.

Ważniejsze kwasy dikarboksylowe[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie niżej wymienione kwasy, z wyjątkiem aromatycznych, mają łańcuchy węglowe nierozgałęzione.

  • Nasycone
Wybrane nasycone kwasy dikarboksylowe
Nazwa zwyczajowa Nazwa systematyczna Wzór półstrukturalny Temp. topn.
[°C][1]
Kwas szczawiowy Kwas etanodiowy HOOC–COOH 189,5 roz[a]
Kwas malonowy Kwas propanodiowy HOOC–CH2–COOH 134–136
Kwas bursztynowy Kwas butanodiowy HOOC–(CH2)2–COOH 182–188
Kwas glutarowy Kwas pentanodiowy HOOC–(CH2)3–COOH 97,5–98,2
Kwas adypinowy Kwas heksanodiowy HOOC–(CH2)4–COOH 150–152
Kwas pimelinowy Kwas heptanodiowy HOOC–(CH2)5–COOH 104–105
Kwas korkowy
(kwas suberynowy)
Kwas oktanodiowy HOOC–(CH2)6–COOH 142–143
Kwas azelainowy Kwas nonanodiowy HOOC–(CH2)7–COOH 106,5
Kwas sebacynowy Kwas dekanodiowy HOOC–(CH2)8–COOH 130–132
Kwas undekanodiowy HOOC–(CH2)9–COOH 108–110[2]
Kwas dodekanodiowy HOOC–(CH2)10–COOH 125–127,5
Kwas brazylijski Kwas tridekanodiowy HOOC–(CH2)11–COOH 113,8–114,8
Kwas tetradekanodiowy HOOC–(CH2)12–COOH 123,7–124,7
Kwas pentadekanodiowy HOOC–(CH2)13–COOH 113–114[3]
Kwas tapsjowy Kwas heksadekanodiowy HOOC–(CH2)14–COOH 121–123
Kwas heptadekanodiowy HOOC–(CH2)15–COOH 117–121[4]
Kwas oktadekanodiowy HOOC–(CH2)16–COOH 124–127[4]
Kwas nonadekanodiowy HOOC–(CH2)17–COOH 119–123[4]
Kwas eikozanodiowy HOOC–(CH2)18–COOH 125,5
Kwas japoński Kwas heneikozanodiowy HOOC–(CH2)19–COOH 120[4]
Kwas felogenowy
(kwas fellogenowy)
Kwas dokozanodiowy HOOC–(CH2)20–COOH 127[4]
Kwas trikozanodiowy HOOC–(CH2)21–COOH 127,5[4]
Kwas tetrakozanodiowy HOOC–(CH2)22–COOH 124–126[4]
  1. roz - temperatura rozkładu

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Haynes i Lide 2011 ↓, s. od 3-1 do 3-552.
  2. Kwas undekanodiowy (HMDB0000888) – karta metabolitu (ang.) w bazie Human Metabolome Database (HMDB). [dostęp 2019-06-14].
  3. Kwas pentadekanodiowy (CSID:141102) (ang.) w bazie ChemSpider, Royal Society of Chemistry. [dostęp 2019-06-14].
  4. a b c d e f g Coffey 1965 ↓, s. 277.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W.M. Haynes, D.R. Lide: Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 92. Boca Raton, Florida: CRC Press, 2011. ISBN 978-1-4398-5512-6. (ang.)
  • J. Oldham: Rozdz 17 Dicarboxylic Acids and Related Compounds. W: S. Coffey: Rodd's Chemistry of Carbon Compounds. Wyd. 2. T. 1: Alifatic Compounds. Cz. D: Dihydric alcohols, their oxidation products and derivatives. Amsterdam: Elsevier, 1965. ISBN 978-1-4832-2131-1. LCCN 51-14658. (ang.)