Pomnik Czynu Legionów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomnik Czynu Legionów
w Radomiu
Ilustracja
Radom - Pomnik Czynu Legionów
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość  Radom
Miejsce Rynek
Typ pomnika posąg na cokole
Projektant Kazimierz Pietkiewicz według rzeźby Włodzimierza Koniecznego
Data odsłonięcia 10 sierpnia 1930
Ważniejsze przebudowy 1998 (odbudowa)
Data likwidacji 1940
Położenie na mapie Radomia
Mapa lokalizacyjna Radomia
Pomnik Czynu Legionów w Radomiu
Pomnik Czynu Legionów
w Radomiu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pomnik Czynu Legionów w Radomiu
Pomnik Czynu Legionów
w Radomiu
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Pomnik Czynu Legionów w Radomiu
Pomnik Czynu Legionów
w Radomiu
Ziemia51°24′10,70″N 21°08′33,47″E/51,402972 21,142631

Pomnik Czynu Legionów Marszałka Józefa Piłsudskiego – pomnik w Radomiu, usytuowany w centralnej części Rynku Miasta Kazimierzowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia pomnika sięga 1923 roku, kiedy to przeprowadzono ekshumację ciała kpt. Józefa Mariańskiego, radomianina poległego w wojnie polsko-bolszewickiej. Wówczas narodziła się idea upamiętnienia żołnierzy Legionów marszałka Piłsudskiego. Pierwotnie planowano zlokalizować pomnik w kwaterze Legionistów cmentarza rzymskokatolickiego, jednak w 1924 roku Rada Miejska podjęła decyzję o zmianie lokalizacji planowanego monumentu. Wybrano miejsce symboliczne – w okresie zaborów radomski Rynek był miejscem straceń bohaterów Powstania styczniowego. Pomnik odsłonięto w obecności Józefa Piłsudskiego 10 sierpnia 1930 roku. Przetrwał do kwietnia 1940 roku, kiedy został zniszczony przez niemieckie władze okupacyjne. W jego miejscu zbudowano basen przeciwpożarowy.

W czasie "karnawału Solidarności" podjęto pierwszą inicjatywę odbudowy pomnika - w dniu 11 listopada 1981 r., w 63. rocznicę odzyskania niepodległości, z inicjatywy Jacka Jerza radomska "Solidarność" i Konfederacja Polski Niepodległej zorganizowały wielotysięczną manifestację, w trakcie której tłumy z pochodniami przemaszerowały ulicami miasta na Rynek, gdzie w miejscu zburzonego Pomnika Czynu Legionów ustawiono jego makietę, przed którą zapalono pochodnie, złożono wieńce[1] i wygłoszono patriotyczne przemówienia[2][3], a następnie proklamowano powołanie Obywatelskiego Komitetu Odbudowy Pomnika Legionisty w Radomiu i wezwano do jego powszechnego wsparcia[4]. Niestety, wprowadzenie stanu wojennego zaledwie miesiąc później położyło kres tej inicjatywie.

Pomnik udało się zrekonstruować dopiero w 1998 roku w jego pierwotnej lokalizacji[5].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Oryginalny pomnik miał formę statui żołnierza wspartego na strzelbie, umieszczonej na wykonanym z piaskowca szydłowieckiego podwójnym cokole z piedestałem. Rzeźba autorstwa Kazimierza Pietkiewicza wykonano w zakładach brązowniczych Bracia Łopieńscy w Warszawie. Jej pierwowzorem była statuetka legionisty, wyrzeźbiona przed śmiercią przez stacjonującego na Wołyniu Włodzimierza Koniecznego, którą otrzymał w prezencie imieninowym 19 marca 1916 marszałek Józef Piłsudski[6]. Autorem otoczenia pomnika był radomski architekt, Kazimierz Prokulski, autor m.in. projektu mauzoleum Dionizego Czachowskiego oraz pomnika wdzięczności Armii Radzieckiej. Rzeźba z 1998 roku jest wierną kopią oryginału. Na ośmiokątnym, podwójnym cokole z piedestałem, wykonanym z czarnego granitu umieszczono napis[7]:

CZYNOWI
LEGIONÓW
KOMENDANTA
PIŁSUDSKIEGO

OBYWATELE
1930 1998

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]