Powstanie Spartakusa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Powstanie Spartakusa (1919).
Powstanie Spartakusa
Powstania niewolników w starożytnym Rzymie
ilustracja
Czas 73–71 p.n.e.
Terytorium Italia
Przyczyna bunt niewolników
Wynik zwycięstwo armii rzymskiej
Strony konfliktu
Gladiatorzy
Niewolnicy
Chłopi
Armia rzymska
Dowódcy
Spartakus Marek Licyniusz Krassus
Siły
40 000 ludzi nieznane
Straty
nieznane nieznane
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
miejsce bitwy
miejsce bitwy
Ziemia41°06′00″N 14°12′00″E/41,100000 14,200000
Powstanie Spartakusa

Wezuwiusz - Garganus - Picenium - Picenium (II) - wał Krassusa - Camalatrum - Silarus

Powstanie Spartakusa – trwające w latach 7371 p.n.e. największe powstanie niewolników w starożytnym Rzymie. W ciągu dwóch lat siły Spartakusa, składające się z tysięcy niewolników, gladiatorów i zubożałych chłopów[1], wznieciły powstanie na terenie niemalże całej Italii. Kres buntowi położyły nieporozumienia w szeregach przywódców powstania oraz bitwa nad rzeką Silarus, w której zginął Spartakus.

Przyczyny i przebieg powstania[edytuj | edytuj kod]

Do przyczyn powstania można zaliczyć dwie zasadnicze kwestie:

  • wyzysk niewolników w latyfundiach
  • pozycja społeczna gladiatorów

Powstania wybuchały już wcześniej, ale były szybko tłumione przez armię rzymską. Tym razem jednak siły powstańców były zdecydowanie potężniejsze. Spartakus, prawdopodobnie z pochodzenia Trak, zawiązał spisek w szkole gladiatorów w Kapui. Do spisku należało dwustu ludzi[2]. Spisek został wykryty, ale siedemdziesięciu ośmiu niewolnikom (i Spartakusowi) udało się zbiec i schronić na zboczach Wezuwiusza[3]. Na Wezuwiuszu spiskowcy wybrali na wodzów – obok Spartakusa – Kriksosa i Oinomaosa (ich pochodzenie nie jest znane)[3]. Grupa powiększyła się o zbiegłych niewolników i zrujnowanych drobnych rolników[3]. Wulkan stał się twierdzą powstańców, których armia urosła do 10 tysięcy osób. Powstańcy byli postrachem wśród bogatych mieszkańców Kampanii. W 73 roku p.n.e. przeciwko powstańcom wysłano armię pod wodzą propretora Klaudiusza Glabera. W bitwie pod Wezuwiuszem armia Spartakusa rozbiła wojsko Klaudiusza, a znaczna część Kampanii znalazła się w rękach buntowników[3].

Istotnym problemem był brak jedności w armii niewolników[4]. W roku 72 p.n.e. odłączone plemiona celtycko-germańskie, pod dowództwem Kriksosa, zostały rozbite pod Apulią.

Jednak Spartakus rozbił w tym czasie obie armie konsularne. Udał się na północ, gdzie chciał opuścić Italię, jednak przekonano go, żeby zawrócił. Postanowił więc połączyć się z oddziałami na Sycylii, jednak korsarze nie dostarczyli obiecanych wcześniej statków. W międzyczasie Rzym zebrał armię pod przywództwem Krassusa. Spartakusowi udawało się wymykać z rąk Krassusa, a manewr wydostania się z otaczającego wału został wpisany do listy podstępów wojennych Frontinusa (Strategemata)[5]. Krassus ostatecznie rozgromił Spartakusa nad rzeką Silarus. Od tej pory rola niewolników w państwie rzymskim zaczęła się stopniowo zmniejszać.

Ku przestrodze, ukrzyżowano wzdłuż głównej drogi prowadzącej do Rzymu około sześć tysięcy niewolników, którzy ocaleli z przegranej bitwy[4].

Skutki powstania Spartakusa[edytuj | edytuj kod]

Powstanie przyniosło zniszczenie znacznych obszarów Italii, właściciele niewolników ponieśli duże straty, w powstaniu uczestniczyła biedota. Od tego czasu również zauważa się stopniową zmianę polityki właścicieli niewolników.

Najważniejsze bitwy podczas powstania[edytuj | edytuj kod]

Powstanie w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Powstanie było tematem filmu Spartakus z 1960 w reżyserii Stanleya Kubricka. W 2010 rozpoczęto emisję serialu produkcji Starz pod tytułem Spartakus: Krew i piach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wielka Historia Świata, Kraków 2004, tom III, s. 168.
  2. Jaczynowska i Pawlak 2008 ↓, s. 126.
  3. a b c d Jaczynowska i Pawlak 2008 ↓, s. 127.
  4. a b Jaczynowska i Pawlak 2008 ↓, s. 128.
  5. Paweł Rochala: Powstanie Spartakusa 73 – 71 p. n. e., Inforteditions, Zabrze 2009, s. 276.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Géza Alföldy: Römische Sozialgeschichte. 3. Auflage, Steiner, Wiesbaden 1984, ​ISBN 3-515-04057-9​ (Wissenschaftliche Paperbacks Sozial- und Wirtschaftsgeschichte, 8).
  • Bernard Nowaczyk: Powstanie Spartakusa 73-71 p.n.e., Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2008.
  • Paweł Rochala, Powstanie Spartakusa 73 – 71 p. n. e., Zabrze: Inforteditions, 2009, ISBN 978-83-89943-42-2, OCLC 751372509.
  • Maria Jaczynowska, Marcin Pawlak: Starożytny Rzym. Warszawa: Trio, 2008. ISBN 978-83-7436-264-1.