Powstanie Spartakusa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Powstanie Spartakusa (1919).
Powstanie Spartakusa
ilustracja
Czas 73-71 p.n.e.
Miejsce Italia
Terytorium Italia
Przyczyna bunt niewolników
Wynik Zwycięstwo armii rzymskiej
Strony konfliktu
gladiatorzy, niewolnicy i chłopi armia rzymska
Dowódcy
Spartakus Marek Licyniusz Krassus
Siły
40 000 ludzi nieznane
Straty
nieznane nieznane
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
miejsce bitwy
miejsce bitwy
41°06′00,0000″N 14°12′00,0000″E/41,100000 14,200000

Powstanie Spartakusa – trwające w latach 73-71 p.n.e. największe powstanie niewolników w starożytnym Rzymie. W ciągu dwóch lat siły Spartakusa, składające się z tysięcy niewolników, gladiatorów i zubożałych chłopów[1], wznieciły powstanie na terenie niemalże całej Italii. Kres buntowi położyły nieporozumienia w szeregach przywódców powstania oraz bitwa nad rzeką Silarus, w której zginął Spartakus.

Przyczyny i przebieg powstania[edytuj | edytuj kod]

Do przyczyn powstania można zaliczyć dwie zasadnicze kwestie:

Powstania wybuchały już wcześniej, ale były szybko tłumione przez armię rzymską. Tym razem jednak siły powstańców były zdecydowanie potężniejsze. Spartakus, prawdopodobnie z pochodzenia Trak, zawiązał spisek w szkole gladiatorów w Kapui. Do spisku należało dwustu ludzi[2]. Spisek został wykryty, ale siedemdziesięciu ośmiu niewolnikom (i Spartakusowi) udało się zbiec i schronić na zboczach Wezuwiusza[3]. Na Wezuwiuszu spiskowcy wybrali na wodzów – obok Spartakusa – Kriksosa i Ojnomaosa (ich pochodzenie nie jest znane)[3]. Grupa powiększyła się o zbiegłych niewolników i zrujnowanych drobnych rolników[3]. Wulkan stał się twierdzą powstańców, których armia urosła do 10 tys. osób. Powstańcy byli postrachem wśród bogatych mieszkańców Kampanii. W 73 roku p.n.e. przeciwko powstańcom wysłano armię pod wodzą propretora Klaudiusza Glabera. W bitwie pod Wezuwiuszem armia Spartakusa rozbiła wojsko Klaudiusza, a znaczna część Kampanii znalazła się w rękach buntowników[3].

Istotnym problemem był brak jedności w armii niewolników[4]. W roku 72 p.n.e. odłączone plemiona celtycko-germańskie, pod dowództwem Kriksosa, zostały rozbite pod Apulią.

Jednak Spartakus rozbił w tym czasie obie armie konsularne. Udał się na północ, gdzie chciał opuścić Italię, jednak przekonano go, żeby zawrócił. Postanowił więc połączyć się z oddziałami na Sycylii, jednak korsarze nie dostarczyli obiecanych wcześniej statków. W międzyczasie Rzym zebrał armię pod przywództwem Krassusa. Spartakusowi udawało się wymykać z rąk Krassusa, a manewr wydostania się z otaczającego wału został wpisany do listy podstępów wojennych Frontinusa (Strategemata)[5]. Krassus ostatecznie rozgromił Spartakusa nad rzeką Silarus. Od tej pory rola niewolników w państwie rzymskim zaczęła się stopniowo zmniejszać.

Ku przestrodze, ukrzyżowano wzdłuż głównej drogi prowadzącej do Rzymu około sześć tysięcy niewolników, którzy ocaleli z przegranej bitwy[4].

Skutki powstania Spartakusa[edytuj | edytuj kod]

Powstanie przyniosło zniszczenie znacznych obszarów Italii, właściciele niewolników ponieśli duże straty, w powstaniu uczestniczyła biedota. Od tego czasu również zauważa się stopniową zmianę polityki właścicieli niewolników.

Najważniejsze bitwy podczas powstania[edytuj | edytuj kod]

Powstanie w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Powstanie było tematem filmu Spartakus w reżyserii Stanleya Kubricka. W 2010 roku rozpoczęto emisję serialu produkcji Starz pt. Spartakus: Krew i piach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wielka Historia Świata, Kraków 2004, t. III, s.168.
  2. Jaczynowska i Pawlak 2008 ↓, s. 126.
  3. a b c d Jaczynowska i Pawlak 2008 ↓, s. 127.
  4. a b Jaczynowska i Pawlak 2008 ↓, s. 128.
  5. P. Rochala, Powstanie Spartakusa 73 – 71 p. n. e., Inforteditions, Zabrze 2009, s. 276.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Géza Alföldy: Römische Sozialgeschichte. 3. Auflage, Steiner, Wiesbaden 1984, ​ISBN 3-515-04057-9​ (Wissenschaftliche Paperbacks Sozial- und Wirtschaftsgeschichte, 8).
  • B. Nowaczyk, Powstanie Spartakusa 73-71 p.n.e., Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2008
  • Paweł Rochala, Powstanie Spartakusa 73 – 71 p. n. e., Zabrze: Inforteditions, 2009, ISBN 978-83-89943-42-2, OCLC 751372509.
  • Maria Jaczynowska, Marcin Pawlak: Starożytny Rzym. Warszawa: Trio, 2008. ISBN 978-83-7436-264-1.