Przejdź do zawartości

Raj podatkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Raj podatkowy (też oaza podatkowa, ang. tax haven[1]) – termin używany najczęściej w odniesieniu do państw lub ogólnie miejsc[2] (jak np. poszczególnych stanów USA, które kształtują własną politykę fiskalną), w których przepisy podatkowe są wyjątkowo łagodne dla obcokrajowców i kapitału zagranicznego. Celem rajów podatkowych jest przyciągnięcie kapitału osób bądź firm poza miejsce wykonywania działalności gospodarczej. Raje podatkowe są wykorzystywane przez przedsiębiorców do transferowania zysków i unikania płacenia podatków w krajach macierzystych[3]. Szacuje się, że w rajach podatkowych ukryte są nawet 32 biliony dolarów[4]. Najbardziej znane raje podatkowe to Andora, Bahamy, wyspa Jersey, Kajmany[5].

Charakterystyka

[edytuj | edytuj kod]

Raje podatkowe świadomie starają się przyciągnąć zagraniczne fundusze poprzez stosowanie bardzo korzystnego (na tle innych) sytemu naliczania podatku dochodowego[1]. Przykładowo na wyspie Man (która jest jednym z rajów podatkowych), standardowa stawka podatku dochodowego od wynagrodzeń za pracę wynosi 10%[1]. W rzeczywistości jednak raje podatkowe chcą przyciągnąć nie ludzi, lecz pieniądze[1].

Zazwyczaj, w celu przyciągnięcia inwestycji i depozytów, opodatkowaniem w ogóle nie są objęte dochody z tytułu odsetek, dywidend i zysków kapitałowych[1].

Raje podatkowe zazwyczaj graniczą z państwami OECD (bogatymi, uprzemysłowionymi krajami) i są siedzibą dużych, międzynarodowych banków o znanych i budzących zaufanie markach[1].

Raje podatkowe rozwinęły się wraz z postępami w zakresie łączności, globalizacji i międzynarodowych rynków kapitałowych[1]. Ich istota polega na tym, że pieniądze można trzymać w odległym miejscu, a zarazem mieć do nich pełny dostęp dzięki nowoczesnym technologiom (telefonii, kartom debetowym, bankowości elektronicznej itp.)[1].

Niemniej jednak budzą one także kontrowersje[1]. Najważniejszym wobec nich zarzutem jest to, że ułatwiają uchylanie się od zobowiązań podatkowych, a nawet zachęcają do takich działań[1]. Jedną rzeczą jest stosowanie strategii niskiego opodatkowania lokalnie wypracowanych dochodów w celu przyciągnięcia inwestorów i tworzenia miejsc pracy w sektorze usług finansowych; jednak zupełnie czym innym jest stwarzanie możliwości ukrycia w raju podatkowym dochodów wypracowanych w innym miejscu[1]. Po drugie, raje podatkowe mogą wypaczyć międzynarodowe przepływy kapitałowe poprzez posiadanie nieuczciwej przewagi nad systemami wymagającymi podstawy opodatkowania[1]. Wszystkie te powody sprawiają, że raje podatkowe stają się coraz większym problemem dla rządów państw OECD, zwłaszcza tych, które chcą opodatkowywać dochody uzyskiwane ze źródeł ogólnoświatowych[1]. Z drugiej jednak strony, raje podatkowe uzasadniają swe istnienie przytaczając argumenty wolności jednostki, prywatności i globalnej konkurencji[1].

Raje podatkowe przekraczają granice tolerancji wytyczone przez OECD, gdy zachęcają do uchylania się od zobowiązań podatkowych, prania pieniędzy i działalności przestępczej, lub gdy choćby tolerują takie działania[1]. Niektóre raje podatkowe (np. Andora, Liechtenstein, Liberia, Monako, Wyspy Marshalla, Nauru i Vanuatu) znalazły się na czarnej liście OECD[1].

W przeciwieństwie do nich, raje podatkowe w większym stopniu dostosowane do wymagań globalnych mają surowe uregulowania (jak np. zasada znajomości klienta), dbają o przejrzystość (co obejmuje także gotowość do przekazywania informacji na potrzeby zewnętrznych dochodzeń podatkowych) i stosują skuteczne przepisy bankowe[1].

Raje podatkowe często wykorzystywane są jako element obniżenia kosztów produkcji przez tworzenie fikcyjnych kosztów działalności. Polega to na utworzeniu spółki z siedzibą w takim państwie i wykorzystanie jej do transferowania zysków. Najpopularniejszą metodą jest sprzedaż licencji na znaki graficzne lub praw autorskich do nazw za kwoty, będące znaczną częścią osiąganych zysków. Uwzględnienie takiego kosztu w rachunku wyników przedsiębiorstwa zmniejsza podstawę opodatkowania, a tym samym przedsiębiorstwo płaci mniejszy podatek dochodowy. Innym sposobem minimalizacji płaconego podatku w kraju macierzystym jest transfer produktów (półproduktów, towarów etc.) po cenie wytworzenia (podmiot sprzedaje swoje produkty spółce-córce, zarejestrowanej w raju podatkowym, po cenie wytworzenia – w ten sposób nie osiąga on zysku na sprzedaży), zaś spółka zarejestrowana w raju podatkowym sprzedaje te produkty z marżą – w ten sposób powstaje zysk (różnica między ceną sprzedaży a ceną zakupu), od którego płaci się niski podatek.

Zagadnienie rajów podatkowych związane jest z pojęciem cen transferowych, które polega na tym, iż podmioty powiązane kapitałowo tak kształtują ceny towarów lub usług (także dóbr niematerialnych, np. licencji) we wzajemnych transakcjach, aby wykazać dochody do opodatkowania w państwach o korzystnych systemach podatkowych, np. w rajach podatkowych.

Raje podatkowe w polskim prawie

[edytuj | edytuj kod]

Lista krajów i terytoriów pozostających poza kontrolą polskich organów podatkowych[6][7] (w nawiasie data wdrożenia porozumienia o wymianie informacji podatkowej)[8]:

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Robert Patterson, Kompendium terminów z zakresu rachunkowości po polsku i angielsku, Warszawa 2015, s. 406–407.
  2. ↑ Nicholas Shaxson, Treasure islands: uncovering the damage of offshore banking and tax havens, New York City: Palgrave Macmillan, 2011, ISBN 978-0-230-10501-0 [dostęp 2016-11-23] (ang.).
  3. ↑ Leksykon polityki gospodarczej. pod red. Urszuli Kaliny-Prasznic, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2005.
  4. ↑ Nawet 32 biliony dolarów ukryte w rajach podatkowych [online] [dostęp 2016-11-23].
  5. ↑ raj podatkowy, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-03-27].
  6. ↑ Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 599 (ISAP)); od 2019 do 2024 r. obowiązywało Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 599 (ISAP)), natomiast w 2025 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z 18 grudnia 2024 r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1929 (ISAP)).
  7. ↑ Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 600 (ISAP)); od 2019 do 2024 r. obowiązywało Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 600 (ISAP)), natomiast w 2025 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z 18 grudnia 2024 r. w sprawie określenia krajów i terytoriów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1928 (ISAP)).
  8. ↑ Signatories of the Multilateral Competent Authority Agreement. OECD, 2015.
  9. ↑ Bahamy i Belize nie będą już rajami podatkowymi. Forbes, 2013.
  10. ↑ Znika kolejny raj podatkowy. Biznes-firma.pl, 2012.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Jacek Kulicki, Agnieszka Krawczyk, Piotr Sokół: Leksykon podatkowy. Warszawa: PWE, 1998, s. 276–277. ISBN 83-208-1097-3.
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Raj_podatkowy&oldid=79677802”