Rani ki vav

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rani-ki-Vav (Studnia Królowej)[1][a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Państwo  Indie
Typ kulturowy
Spełniane kryterium I, IV
Numer ref. 922
Region[b] Azja i Pacyfik
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2014
na 38. sesji
Położenie na mapie Gudźaratu
Mapa lokalizacyjna Gudźaratu
Rani-ki-Vav (Studnia Królowej)[1]
Rani-ki-Vav (Studnia Królowej)[1]
Położenie na mapie Indii
Mapa lokalizacyjna Indii
Rani-ki-Vav (Studnia Królowej)[1]
Rani-ki-Vav (Studnia Królowej)[1]
Ziemia23°51′32″N 72°06′06″E/23,858889 72,101667
Studnia Królowej
Studnia Królowej
Piętra portyku
Zdobienia studni po stronie południowej
Płaskorzeźby apsar
Apsara – detal
Wisznu we wcieleniu Waraha

Rani ki vavstudnia schodkowa z XI wieku nad rzeką Saraswati w Patan w stanie Gudźarat w Indiach, wyróżniająca się mistrzostwem skomplikowanych rozwiązań technicznych i pięknem detalu architektonicznego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Studnia została wybudowana przez królową Udajamati dla upamiętnienia męża – Bhimdeva I, założyciela dynastii Solanki. Królowa zleciła budowę w ok. 1063 roku[2]. Najprawdopodobniej jeszcze przez ukończeniem budowy studnię zalały wody Saraswati[2]. Rzeka zalewała obiekt regularnie, nanosząc muł i szlam, tak, że w XIX wieku bogata struktura architektoniczna nie była w ogóle widoczna[3]. Odsłonięta i cały czas w użyciu była jedynie cysterna z wodą ze studni[4]. Pierwsze prace archeologiczne podjęto w latach 30. XX wieku, jednak dopiero w latach 80. XX wieku odsłonięto całość[3]. Płaskorzeźby zdobiące studnię zachowały się w bardzo dobrym stanie, zakonserwowane przez szlam[2], na niektórych zachowały się ślady farby, niewidoczne jednak dla ludzkiego oka[4].

W 2014 roku studnia została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO[5].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Studnia przypomina kształtem odwróconą świątynię, z 7 bogato rzeźbionymi kondygnacjami schodów z ponad 1500 płaskorzeźbami o motywach religijnych, mitologicznych i świeckich[5]. Każdą kondygnację i wnętrze studni obiega horyzontalny fryz[6].

Jednym z motywów rzeźbiarskich jest 10 wcieleń boga Wisznu i niemal identycznie przedstawionych postaci ascetów sadhu oddających cześć Wisznu oraz zróżnicowanych postaci tancerek – apsar[6]. Podczas gdy postaci apsar zdobią wiele studni w regionie, motyw Wisznu i sadhu jest charakterystyczny dla obiektu w Patanie[6]. Jednakże nigdzie indziej nie spotyka się tak wielu przedstawień apsar w jednym miejscu[6]. Jedne z najbardziej charakterystycznych płaskorzeźb znajdują się na ogromnych blokach skalnych przy wejściu do studni – reliefy te odwzorowują wzory tekstyliów z regionu: kwadraty czakla używane do zdobienia nakryć, wzory paczi pati do zdobienia gzymsów i wzory torana na paskach tkanin przystrajających drzwi wejściowe do domów[4].

Na dnie budowli znajduje się zbiornik o wymiarach 9,5 na 9,4 m i głębokości 23 m[5]. Głęboka na 30 m studnia właściwa o średnicy 10 m jest w części zachodniej[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Indie. Polski Komitet ds Unesco. [dostęp 2016-07-06].
  2. a b c Steps to Water: The Ancient Stepwells of India. Princeton Architectural Press, 2002, s. 63. ISBN 978-1-56898-324-0. [dostęp 2015-02-01].
  3. a b UNESCO: Rani-ki-Vav (India) No 922 (ang.). [dostęp 2015-02-01].
  4. a b c Steps to Water: The Ancient Stepwells of India. Princeton Architectural Press, 2002, s. 68. ISBN 978-1-56898-324-0. [dostęp 2015-02-01].
  5. a b c d UNESCO: Rani-ki-Vav (the Queen’s Stepwell) at Patan, Gujarat (ang.). [dostęp 2015-02-01].
  6. a b c d Steps to Water: The Ancient Stepwells of India. Princeton Architectural Press, 2002, s. 67. ISBN 978-1-56898-324-0. [dostęp 2015-02-01].