Roszczenia terytorialne na Antarktydzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa polityczna Antarktydy z zaznaczonymi roszczeniami terytorialnymi
Roszczenia terytorialne poszczególnych państw

Na mocy art. 4 Traktatu Antarktycznego, który wszedł w życie w 1961, żadne z państw nie może zgłaszać w czasie obowiązywania traktatu roszczeń terytorialnych do obszarów znajdujących się na południe od 60°S. Jednak roszczenia, które zostały zgłoszone przed wejściem w życie traktatu nie zostały nim ani anulowane, ani negowane – przed wejściem postanowień Traktatu w życie roszczenia do fragmentów Antarktydy i wysp przyległych zgłosiło 7 państw: Argentyna, Australia, Chile, Francja, Norwegia, Nowa Zelandia i Wielka Brytania.

Zgodnie z pierwotnymi postanowieniami Traktatu, po okresie zawieszenia na 30 lat roszczeń terytorialnych,[potrzebny przypis] roszczenia takie miały móc zgłosić państwa będące pierwotnymi sygnatariuszami Traktatu (12 państw, w tym 7 uprzednio zgłaszających roszczenia) oraz państwa, które przystąpiły do Traktatu w późniejszym okresie i uzyskały pełnie praw członkowskich (tzw. strony konsultatywne Traktatu – 14 państw, które założyły stacje badawcze). Państwa, które podpisały Traktat, lecz nie posiadały stacji badawczych zostały wyłączone z ewentualnych przyszłych roszczeń terytorialnych. Jednak na mocy podpisanego 30 kwietnia 1991 w Madrycie układu, postanowienia Traktatu Antarktycznego odnośnie roszczeń terytorialnych zostały przedłużone do 23 czerwca 2041 roku.[potrzebny przypis] Jednocześnie ograniczono liczbę państw mogących po tej dacie zgłosić roszczenia terytorialne do państw mających w czasie podpisywania tego nowego układu pełnię praw członkowskich Traktatu Antarktycznego. W ten sposób liczba państw mogących zgłosić roszczenia została ograniczona do 26 sygnatariuszy z 1991; państwa otrzymujące pełne członkostwo po tej dacie oraz kraje, które do 1991 nie prowadziły badań w Antarktyce nie mogą w przyszłości zgłaszać roszczeń terytorialnych[1].

Większość państw świata nie uznaje w ogóle tych roszczeń[potrzebny przypis]. Mimo to część z tych państw na swoich oficjalnych mapach zaznacza te terytoria. Większość z nich posiada również swoje stacje antarktyczne właśnie na tych terytoriach.

Większość z omawianych terytoriów to sektory Antarktydy wyznaczone przez południki, tworzące wycinek koła ciągnący się od bieguna południowego aż po 60° szerokości geograficznej południowej. Wyjątek stanowi terytorium Norwegii, która w 1930 roku zdefiniowała tylko wschodnie i zachodnie granice swojego obszaru roszczeń (południowa i północna granica nie zostały zdefiniowane[2]). Norwegia rości także sobie prawo do innego terytorium antarktycznego, niewielkiej Wyspy Piotra I. Roszczenia terytorialne Chile, Argentyny i Wielkiej Brytanii częściowo się nakładają.

W latach 1939-1945 III Rzesza rościła sobie prawa do części terytorium Ziemi Królowej Maud, zwanego Nową Szwabią[3].

Roszczenia terytorialne[edytuj]

Flaga Terytorium Państwo Południki Rok
Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne Wybrzeże Adeli  Francja od 142°02'E do 136°11'E 1924
Bandera de la Provincia de Tierra del Fuego.svg Antarktyda Argentyńska  Argentyna od 25°W do 74°W 1943
Australia Australijskie Terytorium Antarktyczne  Australia od 160°E do 142°02'E
oraz od 136°11'E do 44°38'E
1933
Flag of Magallanes, Chile.svg Chilijskie Terytorium Antarktyczne  Chile od 53°W do 90°W 1940
Brytyjskie Terytorium Antarktyczne Brytyjskie Terytorium Antarktyczne  Wielka Brytania od 20°W do 80°W 1908
Norwegia Ziemia Królowej Maud  Norwegia od 44°38'E do 20°W 1939
Wyspa Piotra I 68°50′S 90°35′W/-68,833333 -90,583333 1929
Nowa Zelandia Dependencja Rossa  Nowa Zelandia od 150°W do 160°E 1923
brak roszczeń (wycinek pomiędzy roszczeniami Chile i Nowej Zelandii) od 90°W do 150°W (poza Wyspą Piotra I)

Historyczne roszczenia[edytuj]

Flaga Terytorium Państwo Południki Rok
Flag of the German Reich (1935–1945).svg Nowa Szwabia III Rzesza od 20°E 10°W 19391945

Możliwe roszczenia[edytuj]

Zgodnie z postanowieniami układu podpisanego 30 kwietnia 1991 w Madrycie, rozszerzającego zawieszenie roszczeń terytorialnych do roku 2041, po tym czasie roszczenia do terytorium Antarktydy mogą zgłaszać:

Przypisy

  1. Marek Sobczyński, "Państwa i terytoria zależne. Ujęcie geograficzno-polityczne", s. 404-409. Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2006. ISBN 83-7441-530-4
  2. "Dronning Maud Land". Norwegian Polar Institute
  3. Przegląd politologiczny, nr 1/2007, s. 74.