Ruch wolnej kultury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Logo organizacji FreeCulture.org zainspirowane stwierdzeniem Lessiga "kreatywność zawsze powstaje na bazie przeszłości".

Ruch wolnej kulturyruch społeczny promujący wolność dystrybucji i modyfikacji różnego rodzaju utworów, za pomocą Internetu oraz innych mediów.

Ruch ten sprzeciwia się nadmiernym – w opinii zwolenników ruchu – ograniczeniom zawartym w prawie autorskim, które wielu zwolenników ruchu uważa za czynnik hamujący kreatywność. System taki jest przez nich nazywany "kulturą zezwoleń".

Organizacje[edytuj | edytuj kod]

Lawrence Lessig przed laptopem z naklejką "free culture" ("wolna kultura")

Organizacją związaną z rozwojem tego ruchu jest Creative Commons (CC), którego założycielem jest Lawrence Lessig. Lessig jest profesorem prawa na Uniwersytecie Stanforda oraz autorem książki pod tytułem Wolna kultura, w której przytoczył wiele argumentów za ruchem wolnej kultury.

Propagowaniem wolnej kultury zajmuje się też między innymi organizacja FreeCulture.org.

Wolna kultura a wolne oprogramowanie[edytuj | edytuj kod]

Ruch wolnej kultury jest rozszerzeniem idei ruchu wolnego oprogramowania z dziedziny oprogramowania na obszar całej kultury niematerialnej.

Początkowo Richard Stallman, założyciel Free Software Foundation oraz twórca ruchu i terminu "Wolne Oprogramowanie", popierał działalność Creative Commons na rzecz wolnej kultury, ale ostatecznie całkowicie wycofał swoje poparcie dla tej organizacji[1]. Powodem tego kroku były nadmierne jego zdaniem ograniczenia w niektórych odmianach licencji Creative Commons w połączeniu z faktem, że stosowanie jednej głównej nazwy dla wszystkich odmian ("licencja Creative Commons") może być dla użytkowników mylące.

Otwarte zasoby edukacyjne[edytuj | edytuj kod]

Specyficznym elementem ruchu wolnej kultury są Otwarte zasoby edukacyjne (ang. Open Educational Resources, w skrócie OER) – nieinstytucjonalny ruch społeczny, którego celem jest popularyzacja ideałów dzielenia się wiedzą w sferze edukacji i popularyzacji nauki.

Wikimedia[edytuj | edytuj kod]

Projekty Fundacji Wikimedia, które są dostępne na licencji GNU Free Documentation License oraz kilku wariantów licencji Creative Commons, stanowią prawdopodobnie największy spójny projekt wolnej kultury. Założycielem Fundacji Wikimedia jest Jimmy Wales.

Opierając się na ideach ruchu wolnej kultury Wales ogłosił na zlocie Wikimania 2005 10 wyzwań dla całego tego ruchu w Manifeście wolnej kultury (A Free Culture Manifesto). Według Jimmy'ego Walesa te 10 rzeczy, które powinny stać się wolne w trakcie następnej dekady, to:

  1. Encyklopedia – we wszystkich językach; Wikipedia
  2. Słownik – we wszystkich językach i dla wszystkich języków; Wiktionary
  3. Program kształcenia – w każdym języku i na każdym poziomie; Wikibooks, Wikiversity
  4. Muzyka (np. Jamendo)
  5. Sztuka
  6. Otwarte formaty plików (np. HTML, ODF, PDF, rodzina Ogg)
  7. Mapy (np. OpenStreetMap, OpenAerialMap)
  8. Elektroniczne identyfikatory produktów (np. RFID)
  9. Programy telewizyjne
  10. Społeczności

Przypisy

  1. "Stallman: nie będę wspierał Creative Commons" (PCWorld Komputer Online), wywiad dla LinuxP2P (datowany 6 lutego 2006)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Wolna Kultura (O wolności w zinformatyzowanym świecie)
  • Obiektyw.net (Magazyn internetowy skupiający się na tematyce wolnej kultury i otwartego oprogramowania)
  • Jamendo (Portal społecznościowy, dystrybuujący muzykę na wolnych licencjach)
  • Anadyomene' Secret Rec. (Muzyka dystrybuowana legalnie i darmowo za zasadach opartych o ruch wolnej kultury)