Sebastiano Caboto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sebastiano Caboto
Sebastian Cabot
Ilustracja
Sebastian Cabot, portret za Hansem Holbeinem wykonany przez Samuela Rawle’a (1824)
Data i miejsce urodzenia ok. 1476 lub ok. 1484
Wenecja
Data i miejsce śmierci ok. 1557
Londyn
Zawód, zajęcie żeglarz, kartograf, odkrywca
Narodowość Włoch
Mapa świata Sebastiana Cabota (1544)

Sebastiano Caboto także Sebastiano Gaboto lub ang. Sebastian Cabot[1] (ur. ok. 1476 lub ok. 1484 w Wenecji, zm. ok. 1557 w Londynie) – włoski żeglarz, kartograf i odkrywca w służbie angielskiej i hiszpańskiej, syn odkrywcy Johna Cabota (1450–1499).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Sebastian Cabot był synem włoskiego odkrywcy w służbie angielskiej Johna Cabota (1450–1499)[1]. Różne źródła podają różne daty urodzenia Sebastiana Cabota – zarówno Encyclopedia Britannica jak i Encyklopedia PWN podają, że urodził się ok. 1476 roku[2][1], natomiast inne m.in. Dictionary of Canadian Biography, podają lata 80. XV wieku – ok. 1484 roku[3][4][a]. Miejscem jego narodzin była prawdopodobnie Wenecja[3]. W 1495 roku wyjechał wraz z ojcem do Anglii[4].

Niewiele wiadomo na temat jego młodości, a informacje o jego późniejszym życiu poddawane są w wątpliwość z uwagi na to, że pochodzą one z jego własnych relacji, które stawiały jego samego na pierwszym planie[3].

Według własnej relacji opublikowanej w legendzie swojej mapy z 1544 roku Sebastian miał uczestniczyć w wyprawie ojca z 1497 roku[4]. John Cabot jako pierwszy udał się na poszukiwania alternatywnego szlaku do Azji i w 1497 roku dopłynął do wybrzeży Labradoru albo do Cape Breton (miejsce lądowania Cabota nie jest jednoznacznie zidentyfikowane), będąc przekonanym, że dopłynął do Azji[5]. Podczas gdy Dictionary of Canadian Biography podaje, że nie ma dowodów na udział Sebastiana w wyprawach ojca[4], to Encyklopedia PWN podaje, że Sebastian towarzyszył ojcu podczas drugiej wyprawy w 1498 roku[1]. Własne relacje Sebastiana Cabota doprowadziły do przekonania, że to on dowodził wyprawami w 1497 i 1498 roku[4]. Jeszcze w XIX wieku uważano, że to raczej Sebastian Cabot odkrył Amerykę Północną[6]. Dalton (2016) relacjonuje, że poszukiwania dowodów na wyprawy prowadzone przez Sebastiana Cabota w archiwach angielskich nie przyniosły rezultatu, natomiast dokumenty w archiwach weneckich i mediolańskich wskazywały na ekspedycje Johna Cabota[6]. Amerykański historyk specjalizujący się historii odkrycia Ameryki Henry Harrisse (1829–1910) potępił w 1896 roku Sebastiana Cabota jako kłamcę i oszusta[6][4].

W 1505 roku król Anglii Henryk VII Tudor (1457–1509) przyznał Sebastianowi roczną rentę w uznaniu jego służby w Bristolu[4]. Jego wyprawa z 1508/1509 roku w poszukiwaniu drogi do Chin na północ od Labradoru nie jest dobrze udokumentowana[b], a informacje o podróży pochodzą z jego własnych relacji[7]. Wybór trasy na północy sugeruje, że poszukiwał Przejścia Północno-Zachodniego[7]. Sebastian Cabot – według relacji własnej – dotarł na wody współczesnej Arktyki – do Cieśniny Davisa, Cieśniny Hudsona i Zatoki Hudsona[7].

W 1512 roku Cabot na zlecenie króla Henryka VIII (1491–1547) sporządzał mapy podczas wyprawy armii angielskiej, by wesprzeć króla Ferdynanda Aragońskiego (1452–1516) w walce z Francją[2].

Henryk VIII zaprzestał finansowania wypraw do Ameryki Północnej, a Cabot zdecydował się wstąpić do służby hiszpańskiej[3], gdzie otrzymał stopień kapitana[4]. W 1516 roku miał poprowadzić ekspedycję hiszpańską, która jednak została odwołana po śmierci Ferdynanda Aragońskiego[2]. W 1518 roku został mianowany głównym pilotem odpowiedzialnym za wykształcenie, licencjonowanie i wyposażenie wszystkich pilotów[8]. Na stanowisku tym zastąpił hiszpańskiego nawigatora Juana Díaz de Solís (1470–1516)[4].

Na początku lat 20. XVI w. Cabot szukał wsparcia dla kolejnej wyprawy do Nowej Fundlandii u Henryka VII[9]. Król, Thomas Wolsey (1471/1474–1530) i rada królewska poparli projekt, który wsparli również kupcy z Bristolu[9]. Jednak wobec braku zaangażowania kupców londyńskich, wsparcie okazało się niewystarczające i Cabot wrócił do Hiszpanii[9].

W 1526 roku Cabot został kapitanem hiszpańskiej wyprawy do Indii szlakiem wokół Ameryki Południowej[4]. W ekspedycji popłynęły cztery statki z 200 uczestnikami[4][c]. Z uwagi na relacje o bogactwach Ameryki Południowej, Cabot zmienił kurs wyprawy pomimo buntu innych uczestników i wpłynął na rzekę La Platę[4]. Przy ujściu San Salvador do Urugwaju założył fort San Salvador[4]. Poszukiwał złota w regionie Parany, Río Carcarañá i Paragwaju[4]. Nad Río Carcarañá założył fort Sancti Spiritus[4]. Zimę 1528–1529 spędził w San Salvador, a wiosną kolejnego roku udał się do Sancti Spiritus, który został wcześniej zdobyty przez Indian[4]. Cabot podjął decyzję o powrocie i przybył do Sewilli latem 1530 roku[4].

Wobec niepowodzenia wyprawy Cabot został pociągnięty do odpowiedzialności i skazany na zesłanie do Afryki[4]. Kary nigdy jednak nie odbył, a od 1532 roku ponowie wykonywał obowiązki głównego pilota[4]. Cabot cieszył się przychylnością władcy, któremu zdał relację z pobytu w Ameryce Południowej i zaproponował kolejną ekspedycję[4].

W 1544 roku ukazała się mapa świata przypisywana Cabotowi, która przechowywana jest w zbiorach Biblioteki Narodowej Francji[4].

W 1551 roku Cabot stanął na czele angielskiej Company of Merchant Adventurers (późniejszej Kompanii Moskiewskiej (ang. Muscovy Company)), kompanii powstałej z inicjatywy kupców zainteresowanych znalezieniem Przejścia Północno-Wschodniego[10]. W 1553 roku kompania sfinansowała pierwszą wyprawę angielską w poszukiwaniu szlaku do Azji na polnocnym wschodzie[10].

Cabot zmarł w Londynie w 1557 roku[2].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Dictionary of Canadian Biography podaje, że sam Sebastian Cabot podawał różne daty urodzenia: przed 1486 rokiem, ok. 1579 roku, ok. 1488 roku i ok. 1483 roku, co po odrzuceniu dat skrajnych sugeruje datę narodzin nie wcześniej niż w 1484 roku, zob. Dictionary of Canadian Biography ↓.
  2. Dictionary of Canadian Biography podaje, że nie ma ani oficjalnych dokumentów, ani innych relacji na temat wyprawy Cabota z okresu ekspedycji. Informacje pochodzą z prac trzech historyków Pedro Mártira de Anghiery (1457–1526), Marcantonio Contariniego i George’a Besta (1555–1584), przy czym jako rok ekspedycji podawany jest raz 1508, a raz 1509 rok, zob. Dictionary of Canadian Biography ↓. Brytyjska historyk specjalizująca się w historii odkryć geograficznych Alwyn Ruddock (1916–2005) uważała, że Sebastian Cabot odbył przynajmniej dwie wyprawy transatlantyckie – w 1504 i 1508 roku, zob. Dalton 2016 ↓, s. 36.
  3. Encyclopædia Britannica podaje, że Cabot objął dowództwo wyprawy w 1525 roku, a uczestniczyły w niej trzy statki, zob. Encyclopædia Britannica ↓.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]