Przejście Północno-Zachodnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Częściej używane szlaki Przejścia Północno-Zachodniego

Przejście Północno-Zachodnie – morska droga z Europy do wschodniej Azji prowadząca drogami wodnymi wewnątrz Archipelagu Arktycznego. Istnienie tego szlaku zostało teoretycznie udowodnione przez angielskich geografów w końcu XV wieku[1].

Pierwszym, który poszukiwał przejścia północno-zachodniego był John Cabot[1], a następnymi Martin Frobisher[2], John Davis[3], James Cook[4] i Henry Hudson[5]. W pierwszej połowie XIX w. wiele fragmentów obecnego Przejścia Północno-Zachodniego zostało poznanych cząstkowo przez szereg działających tam ekspedycji morskich, m.in. Johna Rossa, Williama E. Parry’ego i Jamesa C. Rossa[6]. Od strony lądu eksplorację prowadziły wyprawy kierowane przez Johna Franklina, George Backa, Petera W. Dease’a, Thomasa Simpsona i Johna Rae’a[6]. W 1826 Frederick William Beechey badał północne wybrzeża Alaski, odkrywając Przylądek Barrow[6]. Kolejne liczne, lecz bezskuteczne, próby przepłynięcia przejścia przyczyniły się do gruntownego poznania terenów arktycznych Ameryki Północnej. Pierwszym, który pokonał przejście, lecz w kilku etapach w latach 1903–1906 był Roald Amundsen (dokonał tego na statku Gjøa)[6]. Pierwszym, który przepłynął cały szlak w ciągu jednego sezonu nawigacyjnego, był Henry Larsen na statku St. Roch w 1944 (wyprawa trwała 86 dni – w czasie pierwszej wyprawy w latach 1940-1942 pokonanie przejścia zajęło mu 28 miesięcy)[7][8][9][10]. Mimo udowodnienia, przynajmniej okresowej żeglowności przejścia, nie nabrało ono dotychczas komercyjnego znaczenia.

W wyniku narastającego efektu cieplarnianego i cofania się lodów na Oceanie Arktycznym, szlak ten może okazać się bardziej atrakcyjny w przyszłości. W porównaniu do trasy przez Kanał Sueski, Przejściem Północno-Zachodnim można skrócić drogę z Europy na Daleki Wschód o 4000 km[11]. W związku z tym, przejście nabrało znaczenia politycznego: Kanada utrzymuje, że leży ono wewnątrz kanadyjskich wód terytorialnych, lecz Stany Zjednoczone nie respektują tej zwierzchności. W 1985 lodołamacz amerykańskiej Straży Wybrzeża przepłynął przejściem, a USA demonstracyjnie nie prosiły rządu Kanady o zgodę[12]. W 1986 Kanada ponownie zadeklarowała, że przejście leży na jej wodach terytorialnych[12]. W roku 2005 premier Kanady, Stephen Harper, potwierdził zamiar traktowania przejścia jako wód kanadyjskich. W 2006 Kanadyjskie Siły Zbrojne ogłosiły, że przejście będą nazywały Kanadyjskimi Wodami Wewnętrznymi (ang. Canadian Internal Waters, fr. Eaux intérieures canadiennes)[12].

Od 2013 roku szlak ten (jak również Przejście Północno-Wschodnie), pokonują regularnie specjalnie przystosowane do żeglugi w lodach statki handlowe[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b Vanessa Collingridge: Captain Cook. Ebury Press, 2002. ISBN 0091888980.
  2. John M Bumsted: The Peoples of Canada: A Pre-Confederation History. Oxford University Press.
  3. John Davis w Encyklopedia Britannica.
  4. Nicholas Thomas: Discoveries: The Voyages of Captain Cook. Penguin, 2004. ISBN 0141002794.
  5. Carl Waldman i Alan Wexler: Encyclopedia of Exploration, Vol. 1. New York: 2004. ISBN 0816046786.
  6. a b c d Pierre Berton: The Arctic Grail: The Quest for the North West Passage and the North Pole, 1818–1909. Toronto: Random House of Canada Ltd., 1988. ISBN 1585741167.
  7. Time Magazine U.S. Canada at War: THE ARCTIC: Northwest Passage, 1944.
  8. The Canadian Encyclopedia.
  9. Historia St. Roch.
  10. RCMPV ST. ROCH.
  11. Arctic Marine Transport.
  12. a b c Parliament of Canada Library of Parliament Research Publications.
  13. MS Nordic Olimpic z Vancouver do Świnoujścia

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]