Włosi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Włosi
Famous Italians.png
Galileusz • Michał Anioł • Leonardo da Vinci • Alessandro Volta • Guglielmo Marconi • Maria Gaetana Agnesi • Maria Montessori • Giordano Bruno
Liczebność ogółem
140 mln
Regiony zamieszkania
 Włochy:
56 mln[1]
 Brazylia:
25 mln[2][3]
 Argentyna:
20 mln[4]
 Stany Zjednoczone:
17,8 mln[5]
 Francja:
1,5 mln
 Urugwaj:
1,5 mln
 Kanada:
1,4 mln
 Wenezuela:
900 000
 Australia:
852 418
 Chile:
800 000[6]
 Niemcy:
611.000
 Szwajcaria:
291 200[7] Nie zawiera Italo-Szwajcarów
 Belgia:
290 000
 Wielka Brytania:
133 500
 Hiszpania:
153 700
 Paragwaj:
150 000
 Meksyk:
50 000
 Rumunia:
40 000
 Południowa Afryka:
35 000
 Chorwacja:
19 636
 Polska:
1 367[8]
Języki
włoski
Główne religie
katolicyzm
Pokrewne grupy etniczne
Retoromanie, Francuzi, Hiszpanie, Katalończycy, Portugalczycy, Rumuni, Mołdawianie

Włosinaród zamieszkujący we Włoszech, gdzie jest ich około 56 mln. Znaczna liczba osób pochodzenia włoskiego mieszka poza Włochami, najwięcej w Brazylii, Argentynie i w USA. Mówią językiem włoskim. Religią większości Włochów jest katolicyzm.

Podstawę etniczną stanowią dawne plemiona italskie, zamieszkujące Półwysep Apeniński. Na przestrzeni dziejów przemieszały się one z ludnością pochodzenia etruskiego, liguryjskiego, weneckiego, celtyckiego, greckiego i semickiego. Potem w V w. – z Germanami, w VIXI w. – z Frankami, Arabami i Normanami. Złożony skład etniczny stał się podstawą wyodrębnienia dialektów i regionalizacji Włoch. Język literacki ukształtował się w pełni już w XIIIXIV w.

Kulturowy podział ludności Włoch przebiega zgodnie z podziałem gospodarczym – na przemysłowo rozwiniętą północ Włoch oraz rolnicze południe, z dawną strukturą własności (baronowie i dzierżawcy), żyjące tradycją dawnych obyczajów i prawa zwyczajowego (mafia, camorra).

Etymologia polskiej nazwy "Włoch/Włosi"[edytuj]

Od prasłowiańskiego *volxъ[9] - "człowiek pochodzenia rzymskiego" poświadczone we wszystkich językach słowiańskich, jako ogólna nazwa ludności romańskiej, a w szczególności tej, z którą Słowianie blisko się zetknęli np. s-c-s vlax "vlachus, generatim homo romanae originis", rosyjskie volóx[10]/волох (też валах, влах) "Wołoch", ukraińskie volóx "Rumun", polskie Włoch, czeskie Vlach "Włoch, Wołoch", sch vlãh "Wołoch, inowierca", bułgarskie vlah/влах "Wołoch, Rumun, Aromun". Słowiańskie zapożyczenie z germańskiego: pragermańskie *walxa, staro-wysoko-niemieckie walh - "romanus/rzymski", staroangielskie wealh "obcy, Słowianin, Bryt, Walijczyk", staroislandzkie valir l.mn. "Francuzi" - a wszystkie pochodzą od celtyckiej nazwy etnicznej Volcos[11].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Statistiche demografiche ISTAT
  2. Consulta Nazionale Emigrazione. Progetto ITENETs – “Gli italiani in Brasile”; pp. 11, 19
  3. COLLI, Antonello. Italiani in Brasile, 25 milioni di oriundi. L´Italia nel´Mondo Website
  4. Unos 20 millones de personas que viven en la Argentina tienen algún grado de descendencia italiana – Dossier – Asteriscos.Tv
  5. United States – Selected Population Profile in the United States (Italian (030-031, 051-074))
  6. Italianos en Chile
  7. Swiss Statistics – Nationality
  8. dane Głównego Urzędu Statystycznego z 2002 roku
  9. x to nie "ks" a spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna w Polsce ch. ъ - jer twardy.
  10. Książka Zbigniewa Gołąba napisana została w języku angielskim i na polski przetłumaczona, zachowano oryginalną transkrypcję, w tym wypadku IPA (ta w książce Gołąba jest niekonsekwentna - raz IPA raz polska), ó - oznacza o akcentowane [sic!], rosyjskie i ukraińskie волох odczytamy jako Wołoch, валах - Wałach, влах - Włach
  11. Zbigniew Gołąb O pochodzeniu Słowian w świetle faktów językowych, Kraków 2004, s.324, ISBN 83-242-0528-4