Sestyna liryczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Sestyna)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Sestyna liryczna, także sekstyna liryczna (wł. sestina) – forma wiersza powstała w XIII wieku w Prowansji[1], za jej wynalazcę uchodzi trubadur Arnaut Daniel[2]. Zbudowana z sześciu strof sześciowersowych i jednej trzywersowej, kończącej cały utwór (nazywanej envoi bądź tornada). Motywem przewodnim całej sestyny jest sześć wybranych wcześniej wyrazów, które powtarzają się w określonej kolejności na końcach wersów w każdej ze strof[3]. Sestyny pisali m.in. Dante, Petrarka, Luís de Camões, Rudyard Kipling, Ezra Pound, W.H. Auden, Elizabeth Bishop, Joan Brossa, John Ashbery. Współcześnie w Polsce sestyna pojawia się m.in. u Stanisława Barańczaka, Andrzeja Sosnowskiego, Marcina Sendeckiego, Adama Wiedemanna.[potrzebny przypis]

Kolejność powtarzania wyrazów:

  1. zwrotka: ABCDEF
  2. zwrotka: FAEBDC
  3. zwrotka: CFDABE
  4. zwrotka: ECBFAD
  5. zwrotka: DEACFB
  6. zwrotka: BDFECA
  • trójwiersz: bAdFeC


Przez cień rozkoszny żywej zieloności,
Pierzchliwie biegnąc nielitosna światłość,
Tu mię dościgła aż z Trzeciego Nieba.
Z szronów już wtedy oczyściła wzgórza
Miłosnem tchnieniem Odnowienia pora,
Do życia budząc smugi łąk i gaje!
Widzianoż kiedy rozkoszniejsze gaje,
Lub wiatr czy wzruszał żywsze zieloności?
Nie wiem — lecz pomnę: gdy ta przyszła pora,
To w trwodze mając zbyt gorącą światłość,
Za nic bym nie był zbiegł w cieniste wzgórza —
Lecz pod wznioślejszy krzew, co sięga Nieba.
[...]
Więc z zieloności owej, w inną światłość,
Szlakiem do Nieba, przez wyniosłe wzgórza,
Gdy na mnie pora, zdążam w Wieczne Gaje! —
Francesco Petrarca, Sestina V, tłum. Felicjan Faleński

Angielski poeta, znany jako wirtuoz formy, Algernon Charles Swinburne napisał sestynę podwójną The Complaint of Lisa, składającą się ze strof dwunastowersowych i sześciowersowej tornady.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Jacek Baluch, Piotr Gierowski: Czesko-polski słownik terminów literackich. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 347. ISBN 978-83-233-4066-9.
  2. Arnaut Daniel: Lo ferm voler qu'el cor m'intra (ang.). trobar.org. [dostęp 2017-02-12].
  3. Poetic Form: Sestina (ang.). W: POETS.org [on-line]. Academy of American Poets. [dostęp 2014-01-16].