W.H. Auden

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Christopher Isherwood i W.H. Auden (1939)

W.H. Auden, właśc. Wystan Hugh Auden[1] (ur. 21 lutego 1907[1] w Yorku, zm. 29 września 1973[1] w Wiedniu[1]) – angielski poeta i pisarz[1], poeta generacji literackiej[1]. Tworzył wiersze, dramaty i eseje[1]. Wraz z Christopherem Isherwoodem tworzył tzw. brechtowskie dramaty wierszem[2]. Jest autorem librett, m.in. do Żywota rozpustnika z 1951 roku[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Yorku, wczesne dzieciństwo spędził w Birmingham. Od ósmego roku życia uczęszczał do szkół z internatem – w Surrey i Norfolk (Szkoła Greshama). Wychowywany w rodzinie anglikańskiej, jako kilkunastolatek porzucił wiarę.

Wykształcony w Oksfordzie[1], otrzymał niższy stopień naukowy (bakałarza) po trzech latach studiów. Następnie spędził rok 1928-1929 w Berlinie[1], gdzie uczył angielskiego. Tam zaczął wyrażać swój dotychczas skrywany homoseksualizm.

Po powrocie do Anglii uczył w szkołach dla chłopców. W tym okresie, pomiędzy 1930 a 1935 napisał najlepsze ze swych wczesnych wierszy miłosnych – This Lunar Beauty, Lay Your Sleeping Head, My Love, Fish in the Unruffled Lakes i Out on the Lawn I Lie in Bed. W 1935 roku ożenił się z Eriką Mann[1], córką Thomasa Manna – było to „papierowe małżeństwo”, mające na celu umożliwienie Erice opuszczenie Rzeszy – oboje małżonkowie byli osobami homoseksualnymi[3].

Auden, podobnie jak George Orwell, Pablo Neruda i Ernest Hemingway, wyjechał na hiszpańską wojnę domową, aby wspierać republikanów[1][2]. Wojnie tej poświęcił utwór Spain[2]. Już wcześniej był uważany za swoistego rzecznika środowisk lewicowo-liberalnych, ale nigdy nie wstąpił do partii komunistycznej. Przeżył tam wielkie rozczarowanie – po powrocie z Hiszpanii odciął się zupełnie od komunistów, odmawiał udziału w wiecach i prelekcjach.

W roku 1939 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych[2][1]. Brał udział w II wojnie światowej jako pilot[1]. W roku 1946 otrzymał amerykańskie obywatelstwo. W USA związał się ze swoim studentem Chesterem Kallmanem, byli razem prawie czterdzieści lat. W Stanach w roku 1947 wydał kolejny zbiór poezji The Age of Anxiety[2], z który otrzymał nagrodę Pulitzera[2].

W 1948 r powrócił do Europy, podróżując po wielu krajach, spędzając jednak najwięcej czasu we Włoszech i Austrii. W latach 1956–1961 był profesorem poezji na Uniwersytecie[1]. Zgodnie z tradycją, praca ta polega na wygłaszaniu nie więcej niż 3 wykładów rocznie i jest właściwie rodzajem stypendium umożliwiającego dostatnie i spokojne życie. W okresie swojej profesury Auden spędził w Oksfordzie nie więcej niż kilka tygodni. Dopiero w ostatnim roku swojego życia osiadł ostatecznie w Oksfordzie. Zmarł w Wiedniu 29 września 1973[1].

„Późny” Auden skoncentrował się na dłuższych utworach poetyckich, a poprzez rozległe lektury filozoficzne i teologiczne zbliżył się do chrześcijaństwa. Obok poezji tworzył także prace krytycznoliterackie i dramaty, współpracował również z muzykami.

Wiersze Audena na język polski tłumaczyli Stanisław Barańczak (m.in. 44 wiersze, Kraków 1994) oraz Leszek Elektorowicz, Anna Knight, Tomasz Paweł Röhrich, Jarosław Marek Rymkiewicz, Jan Rostworowski i Dariusz Sośnicki.

Wiersz Audena „Funeral Blues” został wykorzystany w filmie Cztery wesela i pogrzeb.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Christmas Oratorio (wiersze, 1932)
  • Look, Stranger (wiersze, 1936)
  • The Ascent of F6 (dramat wierszem, 1936)
  • Spain (1937)
  • New Year Letter (1940)
  • For the Time Being (1941-42) wyd. pol. Tym czasom, przeł. Stanisław Barańczak, Dialog 1992/12
  • The Sea and the Mirror (1942-1944) wyd. pol. Morze i zwierciadło, przeł. S. Barańczak, Kraków 2003
  • The Age of Anxiety (1944–1946)
  • Achilles' Shield (1955)

Wydania polskie[edytuj | edytuj kod]

  • Ręka farbiarza i inne eseje , Państwowy Instytut Wydawniczy 1988, wybór Michał Sprusiński, Jan Zieliński, wstęp Jan Zieliński, wydanie I, stron 560, oprawa miękka z obwolutą, seria: Biblioteka Krytyki Współczesnej.
  • Liryki najpiękniejsze, Toruń: ALGO, 2001, wydanie pierwsze, stron 50, oprawa twarda, ​ISBN 83-88033-61-1​.
  • Morze i zwierciadło, Kraków: Wydawnictwo a5, 2003, wydanie pierwsze, stron 72, oprawa miękka ze skrzydełkami, ​ISBN 83-85568-58-1​.
  • 44 wiersze, Kraków, Wydawnictwo Znak 1994, wybór, przekład, wstęp i opracowanie Stanisław Barańczak, stron 192, oprawa miękka, seria: Biblioteczka Poetów Języka Angielskiego pod redakcją Stanisława Barańczaka, tom 7, ​ISBN 83-7006-219-9​.
  • W podziękowaniu za siedlisko, Biuro Literackie, Wrocław 2013, wybór, przekład i posłowie Dariusz Sośnicki, stron 56, oprawa miękka ze skrzydełkami, seria: Poezje, tom 95, ​ISBN 978-83-63129-46-0

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o Autoren in Wort... ↓.
  2. a b c d e f g Oksfordzki słownik biograficzny ↓.
  3. Mendelson, Edward, ed., W.H. Auden: Collected Poems (New York: Vintage Books, 1991)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]