Seweryn Boner (zm. 1549)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wielkorządcy krakowskiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Seweryn Boner
Herb
herb Bonarowa
Data urodzenia 1486
Data śmierci 12 maja 1549
Ojciec Jakub Boner
Żona

Zofia Bethmanówna, później Jadwiga Kościelecka

Dzieci

Pierwsze małżeństwo: Jan Boner, Stanisław Boner, Zofia Boner, Drugie małżeństwo: Seweryn Boner, Jakub Fryderyk Boner

Płyta nagrobna Seweryna Bonera z kościoła mariackiego
Medal Seweryna Bonera, 1533

Seweryn Boner herbu Bonarowa[1][2] (ur. 1486, zm. 12 maja 1549) – bankier królewski Bony Sforza i Zygmunta I Starego, burgrabia krakowski, starosta biecki.

Życiorys[edytuj]

Był synem bankiera Jakuba Andrzeja, bratankiem Jana, po którym odziedziczył cały majątek wraz z piastowanymi przez stryja urzędami. 23 października 1515 pojął za żonę Zofię Bethmanównę – dziedziczkę Balic, które stały się podmiejską rezydencją Bonerów. Z pierwszego małżeństwa Seweryn miał trójkę dzieci: synów Jana, Stanisława (1517-1560) i córkę Zofię (zm. 1563), wydaną za mąż za marszałka koronnego Jana Firleja – dziedziczkę rodzinnej fortuny. Drugą żoną była Jadwiga Kościelecka matka dwóch młodszych synów Seweryna (kasztelana krakowskiego) i Jakuba Fryderyka (zm. 1585).

W 1520 pod zastaw Biecza i Ciężkowic udzielił kolejnej pożyczki królowi, zostając w 1535 kasztelanem bieckim, a w 1547 kasztelanem sądeckim. Prowadził rozległe interesy w całej Europie. Był mecenasem uczonych. Utrzymywał kontakty z Erazmem z Rotterdamu. W swoim dworze w Balicach założył przepiękny ogród, sprowadzając z zagranicy ozdobne rośliny, utrzymywał też własną kapelę, którą podejmował w 1543 królową Elżbietę, a w 1553 Katarzynę w Balicach. Kierował przebudową Wawelu oraz zamku w Ogrodzieńcu i zamku w Kamieńcu. W 1534 podarował górnikom z Wieliczki zachowany do dziś róg tura ozdobiony srebrem wsparty na postaci klęczącego Herkulesa.

W 1534 obalił, wykorzystując swoje rozległe wpływy, niekorzystny dla siebie testament szwagra Jana Bethmana i przejmując niemal cały majątek rodziny Bethmanów.

Z osobą Seweryna Bonera związana jest następująca anegdota: w 1530, szukając złota, w miejscowości Ropa pod górą Chełm, znalazł olej, który zalał mu kopalnię. Drwiono z niego na dworze królewskim, z powodu oblepienia się smołą, zamiast złotem, którego poszukiwał. Określano Bonera: „ten, co to złota w Ropie szukał – smołą się opłukał”[3].

Zmarł wracając ze ślubu swojego najstarszego syna Jana. Pochowany został w rodzinnej kaplicy św. Jana Chrzciciela w Kościele Mariackim. Znajdujące się w niej do dziś brązowe płyty nagrobne Seweryna (odlana w 1538) i Zofii Bonerów (odlana po 1532) w warsztacie Hansa Vischera w Norymberdze według projektów Stanisława Samostrzelnika uważane są za jedno z najlepszych dzieł wczesnorenesansowej rzeźby w Polsce.

Zobacz też[edytuj]

  • Winna Góra, na stokach której w XVI w. Seweryn Boner założył jedną z pierwszych winnic na ziemiach polskich

Przypisy

  1. Janina Chodera: Feliks Kiryk: Słownik biograficzny historii Polski: A-K. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2005, s. 131. ​ISBN 8304048566​, ​ISBN 9788304048560​.
  2. Stanisław Górski: Piotr Tomicki: Acta Tomiciana. T. 15. Sumptibus Instituti Nationalis Ossoliniani, 1957, s. 333.
  3. Teka A. Schneidera – Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Krakowie – Wawel.

Bibliografia[edytuj]

  • Marian Hanik „Trzy pokolenia z rodziny Bonerów” wyd. COIT Kraków 1985

Literatura dodatkowa[edytuj]