Katarzyna Habsburżanka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Katarzyna Habsburżanka
Królowa Polski, wielka księżna litewska
ilustracja
Królowa Polski
Okres panowania od 1553
do 1566/1572
Jako żona Zygmunta II Augusta
Koronacja 30 lipca 1553 w Krakowie
Poprzedniczka Barbara Radziwiłłówna
Następczyni Anna Jagiellonka (1523-1596)
Dane biograficzne
Dynastia Habsburg
Data i miejsce urodzenia 15 września 1533
Wiedeń
Data i miejsce śmierci 28 lutego 1572
Linz
Miejsce spoczynku Klasztor Sankt Florian w pobliżu Linzu
Ojciec Ferdynand I Habsburg
Matka Anna Jagiellonka (1503-1547)
Mąż Franciszek III Gonzaga

Katarzyna Habsburżanka (ur. 15 września 1533 w Wiedniu, zm. 28 lutego 1572 w Linzu) – królowa polska, wielka księżna litewska, córka cesarza Ferdynanda I Habsburga i Anny Jagiellonki, córki Władysława II Jagiellończyka.

Dzieciństwo i pierwsze małżeństwo.[edytuj]

Portret kilkuletniej królewny Katarzyny, lata 30. XVI w.

Katarzyna była siódmym dzieckiem i czwartą córką Ferdynanda I Habsburga i Anny Jagiellonki. Większość dzieciństwa spędziła w Pałacu Hofburg w Innsbrucku. Otrzymała wykształcenie oparte na religii i dyscyplinie. Znała łacinę i włoski. 17 marca 1543 został zawarty układ małżeński pomiędzy Katarzyną a księciem Mantui, Franciszkiem III Gonzagą[1]. Do ślubu doszło 22 października 1549. Mąż Katarzyny zmarł tragicznie zaledwie cztery miesiące po ślubie. Po śmierci męża siedemnastoletnia wdowa wróciła do Innsbrucka. Habsburgowie twierdzili, że ich małżeństwo nie zostało skonsumowane aby zwiększyć szansę Katarzyny dla drugie małżeństwo[2].

Drugie małżeństwo z Zygmuntem II Augustem[edytuj]

Po śmierci ukochanej żony w maju 1551 roku król Polski i wielki książę litewski Zygmunt II August postanowił ponownie się ożenić aby spłodzić upragnionego męskiego potomka, który przedłuży dynastię. Wiedząc o jego planach matrymonialnych cesarz Ferdynand I Habsburg postanowił wydać swą córkę arcyksiężną Katarzynę Habsburżankę za króla Polski. To małżeństwo miało na celu utworzenia silnej frakcji pro-habsburskiej na polskim dworze królewskim. Ponadto w ten sposób cesarz chciał zapobiec wsparciu Zygmunta II Augusta dla jego siostry Izabeli Jagiellonki i jej syna Jana Zygmunta Zapolyi w walce o sukcesję o Królestwo Węgier. Zarówno Katarzyna i Zygmunt byli przeciwni temu małżeństwu. Ona winiła polskiego króla o śmierć jej siostry Elżbiety Habsburżanki w 1545 roku. Natomiast on obawiał się, że Katarzyna będzie równie nieatrakcyjna i słabego zdrowia jak jego pierwsza żona. Jednak Habsburgowie grozili zawiązaniem antypolskiego sojuszu z Carstwem Rosyjskim[3].

Na początku 1553 roku Mikołaj "Czarny" Radziwiłł został wysłany na dwór Ferdynanda I aby go przekonać żeby nie zawiązywał żadnego sojuszu z carem Iwanem IV Groźnym. Ponadto Radziwiłł miał także inne zadanie by sprawdzić potencjalne szanse na małżeństwo z bawarską księżniczką Mechtyldą Wittelsbach lub z jedną córek Herkulesa II d'Este, księcia Ferrary, Modeny i Reggio - Lukrecją lub Eleonorą[4]. Pomimo tego cesarzowi udało się przekonać Radziwiłła, że małżeństwo jego córki Katarzyny z Zygmuntem II Augustem jest najlepszą opcją. Ten wysłał entuzjastyczny list do króla Polski, w którym zachwalał zalety małżeństwa z córką cesarza. Zygmunt II August dosyć szybko wyraził zgodę na trzecie małżeństwo - 10 kwietnia 1553 roku. Przyszli małżonkowie otrzymali dyspensę papieską 20 maja 1553 roku na zawarcie małżeństwa gdyż byli kuzynami pierwszego stopnia. 23 czerwca 1553 roku zawarto układ małżeński między przedstawicielami obu stron. Tegoż dnia miał również miejsce per procura ślub. Właściwy ślub odbył się między 1 a 30 lipca tego samego roku. Uroczystości ślubne trwały 10 dni. Posag Katarzyny wynosił 100 000 florenów, 500 grzywny srebra, 48 bogato zdobionych sukni oraz około 800 sztuk biżuterii[5].

Życie z Zygmuntem II Augustem[edytuj]

Katarzyna mówiła biegle po włosku i właśnie w tym języku porozumiewała się z teściową królową Boną Sforzą oraz jej szwagierkami. Młoda królowa była ambitna i dążyła do zdobycie wpływów politycznych na polskim dworze królewskim co nie podobało się Zygmuntowi II Augustowi. Mimo tego na początku król starał się dobrze traktować swą trzecią żonę gdyż pilnie potrzebował dziedzica i wiedział, że złe traktowanie małżonki spotka się z krytyką dworu jak to było w przypadku Elżbiety Habsburżanki. W lutym 1554 roku po raz pierwszy małżonkowie rozdzielili się gdyż Zygmunt II August musiał udać na obrady sejmu w Lublinie. Natomiast królowa przebywała w Parczewie[6]. Według królewskiego sekretarza Michała Trzebuchowskiego królowa była zła i ciągle płakała z powodu rozłąki z mężem. Gdy na początku kwietnia tego samego roku Zygmunt odwiedził małżonkę, ta poinformowała go o tym, że spodziewa się dziecka. Później para królewska udała się w podróż do Wielkiego Księstwa Litewskiego i 25 maja 1554 roku zawitali do Wilna gdzie z krótkimi przerwami Katarzyna spędziła 9 lat. Dokładnie nie wiadomo czy ciąża królowej była urojona, poronienie czy dworska intryga ale w przewidzianym terminie rozwiązania ciąży w październiku 1554 roku nie było[7].

Stosunkowo normalne, choć nieco zdystansowane małżeństwo trwało przez kilka lat. Wydaje się, że królowa Katarzyna towarzyszyła mężowi w czasie sejmu generalnego wiosną 1555 roku oraz w trakcie ślubu per procura królewny Zofii Jagiellonki z księciem Brunszwicku-Lüneburg Henrykiem V Welfem w styczniu 1556 roku. Ponadto działała jako mediator pomiędzy jej mężem a jej ojcem i regularnie korespondowała z Albrechtem Hohenzollernem, księciem Prus. Królowa miała dosyć korzystne poglądy na temat protestantyzmu. Jej posag został wypłacony na przełomie 1555/1556 roku. W związku z tym, 19 stycznia 1556 roku Katarzyna otrzymała miasta - Wiślica, Żarnów, Radom, Nowy Korczyn, Kozienice, Chęciny i Radoszyce[8].

Wiosną 1556 roku królowa-matka Bona Sforza powróciła w rodzinne strony i jej dwie jeszcze niezamężne córki Katarzyna i Anna przeniosły się do Wilna. Wydaje się, że trzy kobiety stały się wobec siebie bliższe. Latem 1558 roku rodzina królewska powróciła do Polski. Tegoż samego roku w październiku królowa ciężko zachorowała. Przyczyny choroby były nieznane i polscy lekarze nie zostali dopuszczeni do królowej zresztą na jej rozkaz. Gdy na polski dwór królewski przybyli austriaccy lekarze wysłanie przez jej ojca to stwierdzili u królowej gorączkę i dreszcze[9]. Dopiero wiosną 1559 roku królowa wyzdrowiała ale jej rekonwalescencja została zakłócona przez wybuch plagi latem tego samego roku. Katarzyna powróciła do Wilna na początku 1560 roku i ponownie zachorowała. Zygmunt II August był przekonany, że to była epilepsja. Ta sama choroba, która dręczyła jego pierwszą żonę i Katarzynę. Z tego powodu małżeństwo pary królewskiej stało się jeszcze bardziej zdystansowane[10].

Nieudane małżeństwo[edytuj]

W październiku 1562 roku podczas uroczystości z okazji ślubu królewny Katarzyny Jagiellonki z Janem Wazą, księciem Finlandii, para królewska widziała się po raz ostatni. Królowa mieszkała w Wilnie i Hrodnej do czasu gdy przeniosła się do Radomia w 1563 roku. W tymże czasie król Zygmunt II August rozpoczął przygotowania do utrzymania unieważnienia swego trzeciego małżeństwa gdyż chciał po raz kolejny się ożenić i spłodzić upragnionego dziedzica. W styczniu 1565 roku król zwierzył się papieskiemu nuncjuszowi Giovanniemu Francesco Commendone, że jego trzecie małżeństwo z Katarzyną Habsburżanką jest grzeszne i nie zgodne z prawem boskim ponieważ ona była siostrą jego pierwszej żony. Kolejnymi powodami nie udanego małżeństwa z austriacką arcyksiężną był jej niechęć do Polski oraz celowe spowodowanie poronienia w 1554 roku[11]. Z powodu działań i wpływów Habsburgów, papież Pius IV nie wyraził zgody na unieważnienie małżeństwa polskiego króla z Katarzyną Habsburżanką.

W 1564 roku cesarz Maksymilian II Habsburg wysłał dwóch posłów do Polski - Andreasa Duditha i Wilhelma von Kurzbach w celu pogodzenia Zygmunta II Augusta z Katarzyną lub przekonania polskiego władcy aby pozwolił jego siostrze opuścić Polskę. Na początku Zygmunt nie wyraził zgody na opuszczenie Korony Królestwa Polskiego przez jego żonę i powrót w rodzinne strony z powodu obawy o wzrost antypolskich wpływów na dworze cesarskim w Wiedniu. Jednak z czasem przystał na to aby Katarzyna opuściła Polskę wierząc, że jej wyjazd ułatwi i przyspieszy uzyskanie unieważnienia małżeństwa[12].

Galeria[edytuj]


Genealogia[edytuj]

Filip I
Piękny

ur. 22 VI 1478
zm. 25 IX 1506
Joanna
Szalona

ur. 6 XI 1479
zm. 12 IV 1555
Władysław II
Jagiellończyk

ur. 1 III 1456
zm. 13 III 1516
Anna
de Foix
ur. po 1469
zm. 26 VII 1502
         
     
  Ferdynand I
Habsburg

ur. 10 III 1503
zm. 25 VII 1564
Anna
Jagiellonka

ur. 23 VII 1503
zm. 27 I 1547
     
   
1
Franciszek III
Gonzaga

ur. 10 III 1533
zm. 22 II 1550
OO   22 X 1549
Katarzyna
Habsburżanka

ur. 15 IX 1533
zm. 28 II 1572
2
Zygmunt II
August

ur. 1 VIII 1520
zm. 7 VII 1572
OO   po 23 VI w 1553


Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Wdowiszewski 2005 ↓, s. 152.
  2. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.
  3. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.
  4. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.
  5. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.
  6. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.
  7. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.
  8. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.
  9. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.
  10. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.
  11. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.
  12. MałgorzataM. Duczmal MałgorzataM., Jagiellonowie, 2012.

Bibliografia[edytuj]