Ogrodzieniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy Ogrodzieńca, miasta w woj. śląskim. Zobacz też: Ogrodzieniec (ujednoznacznienie).
Ogrodzieniec
Pomnik Jana Pawła II w Ogrodzieńcu
Pomnik Jana Pawła II w Ogrodzieńcu
Herb
Herb Ogrodzieńca
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat zawierciański
Gmina Ogrodzieniec
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XI w.
Prawa miejskie 1409-1870, od 1973
Burmistrz Andrzej Mikulski
Powierzchnia 28,56 km²
Wysokość 390 – 420 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

4401
156,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 32
Kod pocztowy 42-440
Tablice rejestracyjne SZA
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Ogrodzieniec
Ogrodzieniec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ogrodzieniec
Ogrodzieniec
Ziemia 50°27′04″N 19°31′08″E/50,451111 19,518889
TERC
(TERYT)
2243316064
SIMC 0941748
Urząd miejski
pl. Wolności 25
42-440 Ogrodzieniec
Strona internetowa
Remiza OSP

Ogrodzieniecmiasto w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ogrodzieniec.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 4401 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj]

Miasto położone jest na obrzeżach Zagłębia Dąbrowskiego, w środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, na granicy dwóch mezoregionów: Wyżyny Częstochowskiej i Obniżenia Górnej Warty (Wyżyna Woźnicko-Wieluńska).

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 28,56 km²[2].

Położone na wysokości od 390 do 420 m n.p.m.[potrzebny przypis]

W centrum miasta krzyżują się drogi wojewódzkie nr 791 i nr 790. Od południa i zachodu do miasta przylega znaczny kompleks leśny, od północy złoża wapienne oraz nieczynny kamieniołom eksploatowany kiedyś przez cementownię Wiek, od północnego zachodu łąki przechodzące w dolinę Czarnej Przemszy, a od wschodu – pola uprawne.Na terenie miasta znajduje się 1207 budynków (stan na luty 2004) oraz 112 gospodarstw rolnych (stan na sierpień 2008)[potrzebny przypis].

Demografia[edytuj]

Piramida wieku mieszkańców Ogrodzieńca w 2014 r.[3]:

Piramida wieku Ogrodzieniec.png

Historia[edytuj]

Początki miasta sięgają prawdopodobnie XI w. Rozwijało się tu grodzisko rolników, myśliwych i smolarzy. W 1241 r. Ogrodzieniec został najechany przez Tatarów, którzy spalili miasto i zamek. Po najeździe drewniany dotąd zamek został odbudowany z kamienia.

Pierwsze zapiski historyczne o Ogrodzieńcu pochodzą z 1346 r.[4] Pod koniec XIII w. wybudowano w mieście zajazd. Położenie Ogrodzieńca sprzyjało rozwojowi handlu, którym trudnili się przeważnie Żydzi. W XIII i XIV w. w puszczach ogrodzienieckich organizowano polowania na grubą zwierzynę. W 1595 roku miasto położone w powiecie lelowskim województwa krakowskiego było własnością wojewody krakowskiego Mikołaja Firleja[5]. W 1629 roku właścicielem miasta był Mikołaj Firlej[6]. W 1651 r. kościół został zamieniony na zbór ariański[7].

W 1784 r. Ogrodzieniec otrzymał przywilej na organizację 12 jarmarków rocznie. W 1795 r. był w zaborze pruskim (Nowy Śląsk), a od 1815 r. w zaborze rosyjskim (Królestwo Polskie). W 1886 r. były tu 162 domy (w tym 26 murowanych) i około 1000 mieszkańców (w tym 163 Żydów).

Wojska niemieckie zajęły miejscowość 4 dni po rozpoczęciu II wojny światowej. 8 października 1939 r. ziemię ogrodzieniecką wcielono do III Rzeszy. Podczas okupacji hitlerowskiej planowano zniemczenie nazwy miejscowości na Bonerburg (od Bonerów – XVII-wiecznych właścicieli zamku Ogrodzieniec), ale zmiana ta nie weszła nigdy w życie.

Do 1956 r. miejscowość znajdowała się w powiecie olkuskim, do 1975 r. i od 1999 r. w powiecie zawierciańskim.

Zabytki[edytuj]

Przemysł[edytuj]

Ważny ośrodek produkcji cegieł i materiałów budowlanych. W latach 1913-1999 działała tu cementownia „Wiek” – jeden z największych zakładów w regionie. Drugim ważnym budynkiem przemysłowym była zamknięta w 1998 r. fabryka „PMIB Izolacja Ogrodzieniec” produkująca materiały ociepleniowe z wykorzystaniem azbestu.

Edukacja[edytuj]

  • Zespół Szkolno-Przedszkolny, ul. Kościuszki 67
  • Gimnazjum Publiczne, os. Orzeszkowej 13

Turystyka[edytuj]

Ważny ośrodek turystyczny leżący na Szlaku Orlich Gniazd. Przez centrum miasta przebiega szlak turystyczny niebieski Szlak Warowni Jurajskich. Miejscowość nie obejmuje terenu zamku Ogrodzieniec, który znajduje się w sąsiedniej wsi – Podzamcze.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Tutejsi wyznawcy Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Przemienienia Pańskiego.

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie:

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  3. http://www.polskawliczbach.pl/Ogrodzieniec, w oparciu o dane GUS.
  4. ks. Tomasz Folga: Historia parafii Ogrodzieniec (pol.). [dostęp 2010-03-06].
  5. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 110.
  6. Własność ziemska w powiecie sandomierskim w roku 1629, w:Przegląd Nauk Historycznych 2012, r. XI, Nr 2, s. 66.
  7. Marta Kossakowska: Historia (pol.). [dostęp 2014-03-02].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]