Ogrodzieniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy Ogrodzieńca, miasta w woj. śląskim. Zobacz też: Ogrodzieniec (ujednoznacznienie).
Ogrodzieniec
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Remiza OSP w Ogrodzieńcu
Herb
Herb Ogrodzieńca
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat zawierciański
Gmina Ogrodzieniec
Data założenia XI w.
Prawa miejskie 1409-1870, od 1973
Burmistrz Andrzej Mikulski
Powierzchnia 28,56 km²
Wysokość 390 – 420 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

4 302[1]
150,6 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 42-440
Tablice rejestracyjne SZA
Położenie na mapie powiatu zawierciańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zawierciańskiego
Ogrodzieniec
Ogrodzieniec
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Ogrodzieniec
Ogrodzieniec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ogrodzieniec
Ogrodzieniec
Ziemia50°27′04″N 19°31′08″E/50,451111 19,518889
TERC (TERYT) 2416064
SIMC 0941748
Urząd miejski
pl. Wolności 25
42-440 Ogrodzieniec
Strona internetowa
Pomnik Jana Pawła II w Ogrodzieńcu

Ogrodzieniecmiasto w Polsce położone w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ogrodzieniec.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 4401 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest na obrzeżach Zagłębia Dąbrowskiego, w środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, na granicy dwóch mezoregionów: Wyżyny Częstochowskiej i Obniżenia Górnej Warty (Wyżyna Woźnicko-Wieluńska).

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 28,56 km²[3].

Położone na wysokości od 390 do 420 m n.p.m.[potrzebny przypis]

W centrum miasta krzyżują się drogi wojewódzkie nr 791 i nr 790. Od południa i zachodu do miasta przylega znaczny kompleks leśny, od północy złoża wapienne oraz nieczynny kamieniołom eksploatowany kiedyś przez cementownię Wiek, od północnego zachodu łąki przechodzące w dolinę Czarnej Przemszy, a od wschodu – pola uprawne.Na terenie miasta znajduje się 1207 budynków (stan na luty 2004) oraz 112 gospodarstw rolnych (stan na sierpień 2008)[potrzebny przypis].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Piramida wieku mieszkańców Ogrodzieńca w 2014 r.[1]:

Piramida wieku Ogrodzieniec.png

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki miasta sięgają prawdopodobnie XI w. Rozwijało się tu grodzisko rolników, myśliwych i smolarzy. W 1241 r. Ogrodzieniec został najechany przez Tatarów, którzy spalili miasto i zamek. Po najeździe drewniany dotąd zamek został odbudowany z kamienia.

Pierwsze zapiski historyczne o Ogrodzieńcu pochodzą z 1346 r.[4] Pod koniec XIII w. wybudowano w mieście zajazd. Położenie Ogrodzieńca sprzyjało rozwojowi handlu, którym trudnili się przeważnie Żydzi. W XIII i XIV w. w puszczach ogrodzienieckich organizowano polowania na grubą zwierzynę. W 1595 roku miasto położone w powiecie lelowskim województwa krakowskiego było własnością wojewody krakowskiego Mikołaja Firleja[5]. W 1629 roku właścicielem miasta był Mikołaj Firlej[6]. W 1651 r. kościół został zamieniony na zbór ariański[7].

W 1784 r. Ogrodzieniec otrzymał przywilej na organizację 12 jarmarków rocznie. W 1795 r. był w zaborze pruskim (Nowy Śląsk), a od 1815 r. w zaborze rosyjskim (Królestwo Polskie). W 1886 r. były tu 162 domy (w tym 26 murowanych) i około 1000 mieszkańców (w tym 163 Żydów).

Wojska niemieckie zajęły miejscowość 4 dni po rozpoczęciu II wojny światowej. 8 października 1939 r. ziemię ogrodzieniecką wcielono do III Rzeszy. Podczas okupacji hitlerowskiej planowano zniemczenie nazwy miejscowości na Bonerburg (od Bonerów – XVII-wiecznych właścicieli zamku Ogrodzieniec), ale zmiana ta nie weszła nigdy w życie. Miejscowość została wyzwolona 18 stycznia 1945 roku przez oddziały 21 armii I Frontu Ukraińskiego[8].

Do 1956 r. miejscowość znajdowała się w powiecie olkuskim, do 1975 r. i od 1999 r. w powiecie zawierciańskim.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Ważny ośrodek produkcji cegieł i materiałów budowlanych. W latach 1913-1999 działała tu cementownia „Wiek” – jeden z największych zakładów w regionie. Drugim ważnym budynkiem przemysłowym była zamknięta w 1998 r. fabryka „PMIB Izolacja Ogrodzieniec” produkująca materiały ociepleniowe z wykorzystaniem azbestu.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkolno-Przedszkolny, ul. Kościuszki 67
  • Gimnazjum Publiczne, os. Orzeszkowej 13

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Ważny ośrodek turystyczny leżący na Szlaku Orlich Gniazd. Przez centrum miasta przebiega szlak turystyczny niebieski Szlak Warowni Jurajskich. Miejscowość nie obejmuje terenu zamku Ogrodzieniec, który znajduje się w sąsiedniej wsi – Podzamcze.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Ogrodzieniec, w oparciu o dane GUS.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  4. ks. Tomasz Folga: Historia parafii Ogrodzieniec (pol.). [dostęp 2010-03-06].
  5. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 110.
  6. Własność ziemska w powiecie sandomierskim w roku 1629, w:Przegląd Nauk Historycznych 2012, r. XI, Nr 2, s. 66.
  7. Marta Kossakowska: Historia (pol.). [dostęp 2014-03-02].
  8. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 299

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]